Przejdź do treści

Nietolerancja laktozy – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta nietolerująca laktozy
Jak objawia się nietolerancja laktozy? Fot. thiago / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Szczepienie
Szczepionka na COVID-19 chroni przed innymi rodzajami koronawirusa? Najnowsze badania rozwiewają wątpliwości
"Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym" - podkreśla psycholog Dominik Haak
„Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym” – podkreśla psycholog i seksuolog Dominik Haak
Elena Krawzow
Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia
Jest decyzja Rady Medycznej w sprawie trzeciej dawki szczepionki
Co z trzecią dawką szczepionki dla osób powyżej 18. roku życia? Rada Medyczna wydała rekomendacje
"Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?". Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
„Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?”. Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa

Nietolerancja laktozy to zaburzenie wynikające ze spadku aktywności lub braku enzymu laktazy, odpowiedzialnego za rozkład laktozy – dwucukru powszechnie występującego w mleku i jego przetworach. Jeśli cierpisz na dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego po zjedzeniu nabiału, to mogą być objawy nietolerancji laktozy. U kogo najczęściej pojawia się „uczulenie na laktozę”, jakie testy należy wykonać, aby potwierdzić diagnozę i czy nietolerancja laktozy oznacza rezygnację ze wszystkich produktów mlecznych?

Nietolerancja laktozy – co to jest?

Nietolerancja laktozy to wg definicji występowanie objawów klinicznych związanych z dysproporcją między ilością spożytej z żywnością laktozy a możliwością jej strawienia i wchłonięcia w jelicie. Laktoza, czyli tzw. cukier mleczny to organiczny związek z grupy węglowodanów, zbudowany z glukozy i galaktozy. W produktach spożywczych znajdziemy ją w mleku, jogurtach, kefirach, maślankach, serach żółtych, białych i topionych oraz w lodach. Aby pełnić swoje funkcje w organizmie, laktoza musi zostać rozłożona przez enzym laktazę.

Przyczyny i rodzaje nietolerancji laktozy

Enzym laktaza jest najbardziej aktywny w okresie niemowlęcym, ponieważ to mleko matki jest jedynym pokarmem dla dziecka. Wraz z dorastaniem aktywność laktazy zmniejsza się o nawet 1/10 początkowej wartości. U niektórych osób aktywność laktazy zanika całkowicie, prowadząc do hipolaktazji dorosłych czyli pierwotnego niedoboru laktazy. Niedobór laktazy może być też wrodzony i jest to tzw. alaktazja (schorzenie  niezwykle rzadkie) lub nabyty, wywołany różnymi chorobami, np. celiakią, zespołem krótkiego jelita, mukowiscydozą, chorobą Durhinga, chorobą Leśniowskiego-Crohna lub przyjmowaniem leków takich jak antybiotyki i kwas acetylosalicylowy.

krowa mleczna

Objawy nietolerancji laktozy u dorosłych

Jeżeli organizm produkuje zbyt mało laktazy lub wcale jej nie wytwarza, cukier mleczny nie jest w wystarczającym stopniu rozkładany, zalega w przewodzie pokarmowym, a bakterie jelitowe fermentują laktozę do gazów i kwasów, które są przyczyną powstawania:

  • bólów brzucha,
  • nudności i wymiotów,
  • wzdęcia,
  • gazów,
  • biegunek,
  • przelewania w jamie brzusznej.

Powstające w procesie fermentacji krótkołańcuchowe kwasy organiczne (kwas mlekowy, octowy, propionowy, masłowy) podrażniają błonę śluzową jelita i przyspieszają perystaltykę, co w połączeniu z przewlekłymi biegunkami może skutkować niedożywieniem i odwodnieniem organizmu. Objawy skórne takie jak pokrzywka, wysypka czy atopowe zapalenie skóry nie są charakterystyczne dla nietolerancji laktozy, natomiast mogą pojawić się w przypadki alergii na mleko krowie.

Warto wiedzieć, że im większa dawka laktozy w zjedzonym produkcie, tym bardziej nasilone będą objawy, dlatego wiele osób rezygnuje z produktów mlecznych. Dyskomfort jest zbyt duży i utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jeśli jednak wykluczamy nabiał, a nietolerancję laktozy nie potwierdziliśmy badaniami, pozbawiamy się wielu wartościowych produktów. Ponadto występujące objawy niedoboru laktazy są niespecyficzne i wcale nie muszą wskazywać na niedobór enzymu.

Mleko w różnych opakowaniach

Objawy nietolerancji laktozy u noworodków i niemowląt

U dzieci mogą występować następujące rodzaje nietolerancji:

  • wrodzony niedobór laktazy – objawy obserwuje się wkrótce po spożyciu mleka matki, nietolerancja prowadzi do zahamowania wzrostu,
  • rozwojowy niedobór laktazy –  występuje u wcześniaków urodzonych poniżej 34. tygodnia ciąży,
  • wtórny niedobór laktazy – pojawia się w wyniku przebytych chorób.

Objawy nietolerancji laktozy u dzieci są takie same jak u dorosłych. Pojawia się biegunka, wzdęcia, bóle brzucha, kolka, mdłości. Nie mniej jednak dolegliwości ze strony układu pokarmowego u wielu dzieci są zjawiskiem fizjologicznym, nie muszą więc świadczyć o nietolerancji laktozy. Wynika to z faktu, iż przewód pokarmowy dziecka cały czas się kształtuje i czasem ma problemy z trawieniem.

kobieta czyta etykietę

Nietolerancja laktozy a alergia i uczulenie na laktozę

Wiele osób określa nietolerancję laktozy jako alergię na laktozę lub uczulenie na laktozę. Są to błędne sformułowania. Alergia pokarmowa jest wywoływana przez czynniki immunologiczne i prowadzi do powstania przeciwciał, których zadaniem jest unieszkodliwianie alergenów. W przypadku nietolerancji laktozy taka sytuacja nie występuje.

O alergii możemy mówić, jeśli czynnikiem wyzwalającym objawy jest białko mleka krowiego. W nietolerancji laktozy czynnikiem powodującym wystąpienie niepożądanych objawów jest dwucukier. Ze względu na fakt, iż symptomy nietolerancji laktozy i alergii na mleko są bardzo podobne, tylko odpowiednia diagnostyka pomoże w poznaniu źródła dolegliwości.

Kobieta trzyma w ręku smoothie bowl

Nietolerancja laktozy – badania

Do postawienia diagnozy konieczny jest dokładny wywiad lekarski obejmujący występowanie objawów, stosowaną dietę i obraz kliniczny choroby. W diagnostyce nietolerancji laktozy wykonuje się następujące badania:

  1. Wodorowy test oddechowy. Jest to pomiar stężenia wodoru w powietrzu wydechowym po spożyciu laktozy. U osoby zdrowej praktycznie nie obserwuje się wodoru w powietrzu wydychanym. U osób z nietolerancją laktozy fermentacja dwucukru w jelicie grubym powoduje powstawanie gazów. O nietolerancji świadczy wynik wyższy niż 20 ppm,
  2. Test tolerancji laktozy z krwi. Pacjentowi pobiera się krew i bada stężenie glukozy po spożyciu laktozy. Niewielki wzrost stężenia glukozy może świadczyć o nietolerancji,
  3. Biopsja jelita cienkiego. W tym badaniu wykonuje się pomiar stężenia laktazy, maltazy i cukrazy. Obniżona aktywność laktazy wskazuje na nietolerancję. Stosunek laktazy do sukrazy wykorzystywany jest w określeniu rodzaju nietolerancji,
  4. Testy genetyczne. Są pomocne w odróżnianiu pierwotnego i wtórnego niedoboru laktazy, a także alergii i nietolerancji laktazy. Tolerancję bądź nietolerancję laktozy warunkuje kilkanaście polimorfizów genu LCT; dla populacji polskiej są to przede wszystkim polimorfizmy w pozycji -13910 oraz -22018.

Leczenie nietolerancji laktozy

Leczenie nietolerancji pokarmowej opiera się, w zależności od przyczyny problemu, na redukcji lub eliminacji laktozy z diety. Jeśli laktoza musi być wyeliminowana całkowicie, należy zadbać o odpowiednią podaż wapnia z innych źródeł pokarmowych. Jeśli nietolerancja laktozy jest wynikiem choroby podstawowej, która upośledza wchłanianie składników odżywczych,  wyleczenie danego schorzenia zapobiega konieczności eliminacji laktozy z diety. Tylko wrodzony niedobór laktazy jest bezwzględnym wskazaniem do diety bezlaktozowej.

Jeśli u dziecka zostanie stwierdzona nietolerancja laktozy, lekarz podejmuje decyzję o leczeniu. W przypadku niemowląt leczenie polega na doborze odpowiedniego mleka modyfikowanego bezlaktozowego. Gdy dziecko spożywa już stałe pokarmy, wyklucza się z nich produkty z laktozą. Po pewnym czasie można wprowadzić laktozę w niewielkiej ilości, by sprawdzić, jak zareaguje organizm. Tolerancja produktów z laktozą jest sprawą bardzo indywidualną.

 

Bibliografia:

  1. Z. Zdrojewicz, K. Zyskowska, and S. Wasiuk, “Laktoza zawarta w lekach a nietolerancja laktozy – fakty i mity”, Pediatr Med Rodz, vol. 14, no. 3, pp. 261–266, 2018.
  2. Urszula Rychlik and Andrzej Marszałek, “Nietolerancja laktozy – współczesny stan wiedzy”, Diagnostyka Labolatoryjna, vol. 49, no. 1, pp. 71–73, 2013, doi: 10.1111/j.1365-2036.2007.03557.
  3. Paweł Zatwarnicki, “Nietolerancja laktozy – przyczyny, objawy, diagnostyka”, Piel. Zdr. Publ. , vol. 4, no. 3, pp. 273–276, 2014.
  4. E. Mądry, B. Krasińska, J. Walkowiak, and A.-R. Agnieszka, “Hipolaktazja, zespół złego wchłaniania laktozy, nietolerancja laktozy”, Fam. Med. Prim. Care Rev., vol. 13, no. 2, pp. 334–336, 2011.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ból brzucha, wzdęcia, uczucie pełności? To mogą być objawy nietolerancji laktozy

Jedzenie, które leczy. Sprawdź, czego nie wiesz o żywności funkcjonalnej

Ból głowy i katar – przeziębienie, przemęczenie, niska odporność? A może nietolerancja histaminy?

Laktoza – co to jest i w jakich produktach się znajduje?

Spożywanie nabiału może chronić przed cukrzycą typu 2 i nadciśnieniem tętniczym.

Spożywanie nabiału może chronić przed cukrzycą typu 2 i nadciśnieniem tętniczym. „Przy braku przeciwwskazań nie należy wykluczać go z diety” – mówi dietetyk kliniczny Klaudia Wiśniewska

Nabiał a trądzik. Czego nie jeść przy trądziku różowatym?

Nabiał a trądzik. Czego nie jeść przy trądziku różowatym?

Testy na nietolerancje pokarmowe IgG – marketing czy wiarygodna diagnostyka?

Testy na nietolerancje pokarmowe IgG – marketing czy wiarygodna diagnostyka?

Produkty, które mogą wywołać alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Mleko w proszku

Mleko w proszku – skład i zastosowanie. Jakie są jego wady i zalety?

Nabiał a lewotyroksyna / istock

Łykasz lewotyroksynę? Uważaj na to, kiedy (i w jakich ilościach) jesz nabiał

dieta

Osteoporoza. Jak pomóc sobie dietą?

Badanie - testy wodorowe / istock

Podejrzewasz u siebie nietolerancję pokarmową? Wykonaj testy wodorowe

Anna Lewandowska / Instagram

Nietolerancje pokarmowe. „To temat, który budzi spore zainteresowanie…” – pisze Anna Lewandowska na Instagramie. Co warto wiedzieć?

Alergia pokarmowa

Badania na nietolerancje pokarmowe – jak przebiegają, gdzie je przeprowadzić, cena

krowa mleczna

Alergia czy nietolerancja pokarmowa? Jak je odróżnić i jak postępować?

Masło wcale nie jest takie złe, jak wszyscy o nim mówią. Lek. Katarzyna Świątkowska wyjaśnia, dlaczego

Nietolerancja laktozy

Nietolerancja laktozy – czym jest i jakie są jej objawy?

nabiał

Masz Hashiomoto i chcesz wyeliminować z diety nabiał? Dowiedz się, co sądzi na ten temat dietetyczka

Lubisz jogurt naturalny? Tylko zobacz, ile ma cennych właściwości!

Gluten w zdrowej diecie – może być czy lepiej sobie darować?

„Gluten w zdrowej diecie – może być czy lepiej sobie darować? – pyta (i odpowiada!) Monika Ciesielska, dietetyczka

kobieta czyta etykietę

„Diagnozowanie na własną rękę jest niebezpieczne”. O słuszności wykonywania testów alergicznych mówi alergolog

Dieta bezlaktozowa

Dieta bezlaktozowa – zasady, efekty, wskazania, przeciwwskazania

W aptekach pojawiła się szczepionka przeciw grypie w formie aerozolu. Sprawdź, co powinnaś o niej wiedzieć

W aptekach pojawiła się szczepionka przeciw grypie w formie aerozolu. Sprawdź, co powinnaś o niej wiedzieć

Czekają nas zmiany w obostrzeniach. Wchodzą w życie już 19 października

Czekają nas zmiany w obostrzeniach. Wchodzą w życie już 19 października

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?