Przejdź do treści

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia Anastasia Chazova/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zmęczone oczy po ciężkim dniu? Mamy na to sposób – joga oczu
pandemia koronawirusa, dzieci
Luzowanie obostrzeń? Minister zdrowia przedstawił plan na najbliższy tydzień
„Testy-lizaki” na koronawirusa. Nowa forma diagnozowania dzieci w Niemczech
Lek wziewny skuteczny w walce z COVID-19. "To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa"
Lek na astmę skuteczny w walce z COVID-19. „To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa”
szczepionka na COVID-19
USA wzywa do wstrzymania szczepień preparatem Johnson & Johnson. Powód – zakrzepy krwi po podaniu szczepionki

Płat ciemieniowy mózgu jest jednym z czterech podstawowych obszarów kory mózgowej człowieka. Odpowiada za odczuwanie wrażeń zmysłowych, uczestniczy w procesach poznawczych i warunkuje zdolność do orientacji przestrzennej. Uszkodzenia płata ciemieniowego mogą skutkować utratą podstawowych umiejętności wykorzystywanych w codziennym życiu (m.in. czytania, pisania i wykonywania ruchów celowych). Jedną z najczęstszych przyczyn zaburzeń funkcji płata ciemieniowego jest udar mózgu.

Co to jest płat ciemieniowy mózgu?

Płat ciemieniowy jest jednym z czterech parzystych płatów kory mózgowej człowieka. Leży za płatem czołowym, w obszarze górnej tylnej części mózgu, blisko kości ciemieniowej. Wyróżniamy płat ciemieniowy prawy i lewy – jeden w każdej z półkul mózgowych.

Budowa płata ciemieniowego mózgu

Płat ciemieniowy mózgu zajmuje około 1/5 powierzchni całej kory mózgowej. Od płata czołowego oddzielony jest przez bruzdę środkową, a od płata skroniowego – przez bruzdę boczną. Na powierzchni przyśrodkowej bruzda ciemieniowo-potyliczna tworzy jego granicę z płatami potylicznymi. Płat ciemieniowy prawy oddzielony jest od płata ciemieniowego lewego za pomocą szczeliny podłużnej mózgu.

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Funkcje płata ciemieniowego mózgu

Prawidłowe funkcjonowanie płata ciemieniowego mózgu jest niezbędne do odbioru, odczuwania i integracji wrażeń zmysłowych, w tym dotyku, temperatury (ciepła i zimna), bólu oraz informacji wzrokowych i słuchowych.

Oprócz tego płaty ciemieniowe biorą udział w:

  • przetwarzaniu uzyskiwanych informacji,
  • procesach poznawczych,
  • orientacji przestrzennej,
  • koordynacji ruchów,
  • mowie,
  • czytaniu i pisaniu,
  • wykonywaniu obliczeń matematycznych.

Uszkodzenia płata ciemieniowego mózgu

Do uszkodzeń w obrębie płata ciemieniowego mózgu może dojść m.in. na skutek zmian naczyniowych (najczęściej udaru mózgu), urazów głowy lub obecności guza mózgu. Konsekwencje tych zaburzeń mają bardzo szeroki zakres. Rodzaj i stopień nasilenia problemów, z którymi mierzą się pacjenci w efekcie powikłań uszkodzenia płata ciemieniowego zależne są przede wszystkim od dokładnej lokalizacji i stopnia powstałych zmian oraz możliwości ich leczenia.

Uszkodzenia w obrębie płata ciemieniowego mózgu mogą prowadzić do:

  • dezorientacji przestrzennej,
  • problemów z odróżnieniem prawej strony od lewej,
  • zaburzenia zdolności do spostrzegania części własnego ciała,
  • trudności w czytaniu,
  • upośledzenia umiejętności pisania oraz rysowania,
  • zaburzeń zdolności do wykonywania działań arytmetycznych,
  • trudności w skupieniu uwagi wzrokowej,
  • upośledzenia zdolności do wykonywania ruchów celowych.
Mózg po COVID-19. Jakie zmiany mogą w nim zajść? Tłumaczy neurolożka Magdalena Wysocka-Dudziak

Udar mózgu w płacie ciemieniowym

Udarem mózgu nazywamy utrzymujący się przez ponad 24 godziny zespół objawów spowodowanych zaburzeniami czynności mózgu, powstającymi na skutek nieprawidłowości w krążeniu krwi. Jest problemem zdrowotnym, który każdego roku dotyka dziesiątków tysięcy ludzi w Polsce. Ocenia się, że (w skali świata) w ciągu swojego życia co szósta osoba dozna udaru mózgu.

Zmiany następujące w wyniku takiego epizodu w dużej mierze uwarunkowane są miejscem, które zostało uszkodzone na skutek niedokrwienia mózgu lub (występującego rzadziej) wylewu krwi z pękniętego naczynia. Udar w płacie ciemieniowym może upośledzić funkcje, za które odpowiada ten obszar mózgu. Powikłania różnią się w zależności od tego, czy uszkodzony został prawy, czy lewy płat.

Udar mózgu w prawej części płata ciemieniowego

Powstające na skutek udaru uszkodzenia w prawej części płata ciemieniowego mogą skutkować:

  • osłabieniem/niedowładem lewej strony ciała,
  • brakiem zdolności do widzenia w dolnej lewej części oka,
  • brakiem umiejętności rozpoznawania obiektów znajdujących się po lewej stronie,
  • dezorientacją przestrzenną,
  • zaburzeniami związanymi z czuciem głębokim (czyli postrzeganiem tego, jak własne ciało jest ułożone względem otoczenia),
  • nieprawidłowościami związanymi z czuciem w obrębie skóry lewej strony ciała (np. mrowieniem, drętwieniem, pieczeniem, uczuciem chłodu).

Udar mózgu w lewej części płata ciemieniowego

Związane z udarem mózgu uszkodzenia w lewej części płata ciemieniowego mogą powodować natomiast:

  • osłabienie/niedowład prawej strony ciała,
  • brak zdolności do widzenia w dolnej prawej części oka,
  • trudności w mowie i rozumieniu słów (afazję),
  • problemy z wykonywaniem prostych obliczeń matematycznych,
  • trudności w czytaniu i pisaniu,
  • brak świadomości przebycia udaru (anosognozję),
  • nieprawidłowości związane z czuciem w obrębie skóry prawej strony ciała (np. mrowienie, drętwienie, pieczenie, uczucie chłodu).

Rozpoznanie objawów udaru mózgu w płacie ciemieniowym

Wczesne rozpoznanie objawów udaru jest kluczowe w kontekście możliwości zastosowania skutecznego leczenia – takiego, które ratuje życie i zapobiega wystąpieniu nieodwracalnych zmian budowy i funkcji mózgu.

W przypadku podejrzenia udaru mózgu należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. Symptomy, które najczęściej świadczą o wystąpieniu epizodu to:

  • asymetria twarzy (np. opadanie kącika ust po jednej stronie),
  • osłabienie/niedowład kończyny górnej lub dolnej (zazwyczaj po jednej stronie ciała),
  • zaburzenia mowy (w tym mowa bełkotliwa, trudna do zrozumienia).

 

Bibliografia:

  1. A. Michajlik, W. Ramotowski (red.),  Anatomia i fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2009.
  2. K. Jarved, V. Reddy, F. Lui, Neuroanatomy, Cerebral Cortex, 2020.
  3. C. Hacking, B. di Muzio, Parietal lobe, Radiopaedia.org, 2019
  4. B. Błażejewska-Hyżorek B., A. Członkowska, A. Czernuszenko i wsp., Wytyczne postępowania w udarze mózgu, Polski Przegląd Neurologiczny, 15/2019 , A1-A155.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Propriocepcja – czym jest, zaburzenia, ćwiczenia

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

W jaki sposób jedzenie pączków poprawia pamięć i usprawnia działanie mózgu? Wyjaśnia neuropsycholożka

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Kora mózgowa – funkcje, budowa, zanik i śmierć

Starość zaczyna się od mózgu

Kobieta

Jesteś w trakcie chemioterapii i masz problemy z pamięcią i koncentracją? Psychoonkolożka wyjaśnia, jak sobie z nimi poradzić

Aktywność fizyczna zimą – jaka jest skuteczna i bezpieczna?

Smatrfon

7 powodów, żeby odpocząć od smartfona

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?