Gruźlica

Niegdyś gruźlicę nazywano chorobą biedoty. Jest to groźna choroba zakaźna, na którą może zachorować każdy człowiek bez względu na pochodzenie, płeć czy status materialny. Gruźlica w Polsce dotyczy obecnie kilkuset osób. Wielu pacjentów umiera, pomimo dużej dostępności leków i rozwoju medycyny.

Gruźlicą można się zarazić drogą kropelkową i pokarmową. Unikanie bezpośredniego kontaktu z chorym jest niewystarczające, jeśli w spożywanych produktach żywnościowych będzie bytować prątek gruźlicy. Leczenie tej choroby jest długotrwałe i wymaga stosowania kilku leków jednocześnie.

Co to jest gruźlica i co ją wywołuje?

Gruźlica jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie tlenowe nazywane prątkami lub pałeczkami Kocha. Nazwa pochodzi od nazwiska Roberta Kocha, który po raz pierwszy odkrył i opisał tę zabójczą pałeczkę w 1882 roku. Celem jego badań było odnalezienie drobnoustroju, który przenosił się z człowieka na bydło i powodował śmierć zwierząt. Odkryty prątek nazwano łacińską nazwą Mycobacterium tuberculosis, a gruźlicę oficjalnie uznano za chorobę zakaźną.

W 1883 roku opracowano metodę, dzięki której pałeczki mogły być bardziej widoczne. Metodę nazwano barwieniem prątków Ziehla – Neelsena (od nazwisk obu badaczy), a stosowana jest ona do dziś.

Czy gruźlica jest zaraźliwa i kto jest narażony na zachorowanie?

Gruźlica jest chorobą zakaźną. Przenosi się głównie drogą kropelkową, dlatego można się nią zarazić poprzez kontakt z chorym, który kaszle i kicha. W ten sposób osoby zdrowe zarażają się najczęściej.

Choroba przenosi się także drogą pokarmową i przez skórę. Nie zawsze trzeba więc mieć bezpośredni kontakt z chorym, żeby zachorować. Gruźlicą może zarazić się też zwierzę. Najczęściej spotykany rodzaj gruźlicy zwierzęcej to gruźlica bydła. W każdej postaci gruźlicy przyczyną jest zainfekowanie bakterią.

Najbardziej narażone na zachorowanie są osoby starsze, dzieci między 10 a 15 rokiem życia, osoby niedożywione i zaniedbane oraz osoby z zaburzeniami odporności.

Rodzaje gruźlicy

Gruźlica jest chorobą, która może się ulokować w niemal każdym narządzie człowieka. Często zdarza się, że atakuje całe układy. Najczęściej spotykaną odmianą jest gruźlica płuc (u chorego może się pojawić także gruźlica płuc nieprątkująca).

Inne rodzaje gruźlicy:

  • gruźlica nerek
  • gruźlica węzłów chłonnych
  • gruźlica narządów rodnych
  • gruźlica kości
  • gruźlica skóry
  • gruźlica mózgu
  • gruźlica prosówkowa
  • gruźlica jelit
  • gruźlica kręgosłupa
  • gruźlica opłucnej.

Spośród wielu rodzajów gruźlicy najbardziej niebezpieczna jest gruźlica prosówkowa. Jest to najcięższa i najgorzej rokująca postać tej choroby. Na płucach chorego tworzą się guzki wielkości ziarna prosa.

Gruźlica – objawy i diagnostyka

Charakterystycznym objawem gruźlicy jest męczący, nasilający się kaszel, mogący trwać kilka tygodni lub nawet miesięcy. Odruchom kaszlu towarzyszy gęsta wydzielina, w której zaobserwować można krew. Odpluwanie krwią to sygnał do pilnej konsultacji z lekarzem. Oznacza to, że choroba jest mocno rozwinięta.

Inne objawy gruźlicy:

  • gorączka
  • zlewne poty
  • osłabienie
  • chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
  • krwiomocz
  • zmiany w płucach lub narządach widoczne w badaniach obrazowych
  • szybkie męczenie się.

Jeśli objawy długo się utrzymują, wizyta u lekarza jest konieczna. Brak leczenia może skutkować nawet zgonem chorego. W diagnostyce wykorzystuje się obrazy rentgenowskie lub tomografię komputerową. Innym badaniem jest bronchoskopia, podczas której pobiera się próbkę plwociny do badania mikrobiologicznego. Diagnostykę uzupełnia próba tuberkulinowa, która ma na celu sprawdzenie reakcji organizmu pacjenta na krętki gruźlicy.

Czy gruźlica jest wyleczalna?

W przypadku chorób takich jak gruźlica, leczenie polega głównie na farmakoterapii. Choremu podaje się kilka leków jednocześnie. Jest to tzw. leczenie skojarzone preparatami o szerokim spektrum działania, które mają właściwości bakteriobójcze, niszczące pałeczkę gruźlicy.

Stosowane leki to ryfampicyna, streptomycyna, hydrazyd, pirazynamid. Ze względu na szereg skutków ubocznych, które mogą się pojawiać po podaniu tych leków, a także możliwość zarażenia innych osób, chory musi przebywać w szpitalu do czasu zakończenia leczenia. Zazwyczaj pozostaje na oddziale jeszcze przez przynajmniej dwa tygodnie od momentu podania ostatniej dawki leków. Leczenie trwa pół roku. W tym czasie pacjent jest izolowany od pozostałych chorych. W przebiegu gruźlicy leczenie w domu jest możliwe dopiero po zakończeniu hospitalizacji.

Profilaktyka gruźlicy powinna być rozpoczęta w okresie dziecięcym, kiedy dziecko ma obowiązkowe szczepienia ochronne. Nieszczepienie dzieci może być tragiczne w skutkach nie tylko dla nich samych, ale i dla innych osób w otoczeniu. Ochrona jest niezbędna, jeśli chce się uniknąć gruźlicy. Szczepionka jest bezpłatna.

Najnowsze