Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów należy do chorób autoimmunologicznych. Jego etiologia nie jest do końca znana. Przebieg schorzenia bywa różny, a leczenie trudne. Początek choroby przypada na 4-5 dekadę życia, ale może też pojawić się wcześniej.

Reumatoidalne zapalenie stawów (niekiedy określane potocznie jako gościec) zaliczane jest do tzw. chorób autoimmunologicznych. Istotą schorzeń z tej grupy jest nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego, który na skutek wzbudzenia przez czynnik infekcyjny, rozpoczyna produkcję przeciwciał skierowanych przeciwko komórkom własnego organizmu. Choroba daje objawy związane z ograniczeniem ruchomości stawów, jednakże z racji niekorzystnego wpływu na tkankę łączną może również zająć płuca, serce, nerki i inne narządy. Przyczyny choroby nie zostały do końca określone. Wiadomo, że RZS najczęściej objawia się u osób w 4-5 dekadzie życia, chociaż bywa niekiedy spotykane w młodszym wieku. Trzykrotnie częściej diagnozowane jest u kobiet niż u mężczyzn. Nie można osiągnąć całkowitego wyleczenia z reumatoidalnego zapalenia stawów, ale dzięki regularnemu przyjmowaniu leków można kontrolować jego objawy.

Czym jest reumatoidalne zapalenie stawów?

Reumatoidalne zapalenie stawów jest chorobą ogólnoustrojową, zatem nie ogranicza się jedynie do stawów, choć to w nich zmiany są najbardziej nasilone i najwcześniej dają dolegliwości. Początkowo dochodzi do stanu zapalnego błony maziowej obecnej w stawach, efektem którego jest jej przerost i pogrubienie. Zaczyna ona tworzyć barierę oddzielającą powierzchnie stawowe od płynu stawowego zawierającego substancje odżywcze, które umożliwiają prawidłową funkcję stawów. Stan ten jest przyczyną uszkodzenia i nieodwracalnych zmian w obrębie chrząstek, ale również więzadeł, ścięgien i torebek stawowych. Degeneracyjne zmiany mogą też występować w innych narządach zbudowanych z tkanki łącznej (serce, płuca, nerki, naczynia krwionośne itp.).

Reumatoidalne zapalenie stawów ‒ objawy

Do najczęściej spotykanych objawów należą ból i obrzęk małych stawów w obrębie dłoni i stóp. Wczesne objawy reumatoidalnego zapalenia stawów dają o sobie znać właśnie w obrębie małych stawów i w jej początkowej postaci dolegliwości rzadko pochodzą ze stawów biodrowych, kolanowych czy łokciowych. Cechą charakterystyczną objawów jest ich symetryczne występowanie. Oznacza to, że zmiany pojawiają się w tych samych stawach po obu stronach ciała (najczęściej procesem objęte są stawy śródręczno-paliczkowe i międzypaliczkowe bliższe).

Pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów to obrzęk stawów, któremu towarzyszą dolegliwości bólowe. Występują mrowienia, drętwienia, niemożność złożenia dłoni w pięść, co jest wyrazem postępujących zmian zwyrodnieniowych. Typowa dla schorzenia jest także poranna sztywność stawów, która trwa minimum godzinę, zanim dojdzie do zwiększenia mobilności w stawach. Charakterystyczne są tzw. guzki reumatoidalne, które występują na wyprostnych powierzchniach stawów, przejawiając się w zniekształceniach okolic zgięciowych stawów.

Jeżeli RZS obejmuje struktury pozastawowe, dochodzi do upośledzenia funkcjonowania poszczególnych narządów. Dodatkowo chorobie mogą towarzyszyć objawy ogólne, takie jak osłabienie, zmęczenie, brak apetytu, stany podgorączkowe. Chociaż przebieg RZS jest zróżnicowany i trudno określić dynamikę rozwoju zmian, można zaobserwować, że w trakcie trwania choroby naprzemiennie występują okresy nasilenia dolegliwości i okresy remisji. W kierunku reumatologicznego zapalenia stawów badania powinny być wykonane już przy podejrzeniu schorzenia i jego charakterystycznych objawach.

Reumatoidalne zapalenie stawów ‒ leczenie

Niestety nieznane są metody, które całkowicie  leczyłyby RZS. Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów i objawów ma na celu spowolnienie postępów choroby i łagodzenie dolegliwości bólowych. Ważne jest wczesne rozpoznanie choroby i szybkie wdrożenie farmakoterapii, dzięki czemu hamujemy schorzenie we wczesnym stadium i umożliwiamy dłuższe utrzymanie okresu remisji. Wcześnie włączone preparaty chronią stawy przed nieodwracalnymi zmianami oraz zmniejszają ryzyko znacznego upośledzenia ruchowego i rozwoju powikłań pozastawowych. Istnieje kilka grup leków stosowanych przy RZS. Pierwsza z nich to leki zawierające metotreksat lub sulfasalazynę, zadaniem których jest hamowanie rozwoju komórek zapalnych. Druga grupa preparatów to niesteroidowe leki przeciwzapalne, jednak ich używanie zalecane jest jedynie w okresie zaostrzenia choroby.  Przy ich włączaniu należy stosować preparaty osłonowe żołądka, gdyż zwiększają one ryzyko stanu zapalnego w obrębie jego śluzówki.

Zobacz także: Dieta przy reumatoidalnym zapaleniu stawów

Kamieniem milowym w procesie leczniczym RZS stały się leki biologiczne. Ich działanie polega na hamowaniu poszczególnych cytokin przeciwzapalnych. Redukują one dolegliwości bólowe, hamują postęp schorzenia i ochraniają chrząstki stawowe.

Obecnie w standardowym leczeniu podaje się lek biologiczny wraz z lekiem modyfikującym przebieg choroby przez okres jednego do dwóch lat.

Najnowsze