Zapalenie wątroby

Zapalenie wątroby to choroba, którą może wywołać wiele czynników. Najczęściej są to wirusy i alkohol. Wątroba jest narządem pełniącym funkcje metaboliczne, dlatego wszelkie nieprawidłowości w obrębie tego organu mogą objawiać się ogólnoustrojowymi objawami.

Objawy zapalenia wątroby to żółtaczka (zażółcenie powłok skórnych, również widoczne na twardówkach oczu) czy ból w okolicy prawego łuku żebrowego połączony z wyczuwalnym w dotyku powiększeniem narządu. Dodatkowo mogą występować objawy takie jak gorączka, świąd skóry (związany z żółtaczką), wymioty, biegunki, zmiana koloru stolca. Często wymienionym wyżej dolegliwościom towarzyszy uczucie ogólnego osłabienia organizmu.

Zapalenie wątroby – podział

Ze względu na czas i dynamikę procesu wyróżnia się ostre zapalenie wątroby i przewlekłe zapalenie wątroby. Pierwsze charakteryzuje się nagłym i szybkim narastaniem objawów, natomiast drugie rozwija się wolniej i trwa dłużej. Przewlekłe zapalenie wątroby często jest poprzedzone wystąpieniem stanu ostrego.

Zapalenie wątroby dzieli się na infekcyjne (spowodowane przez wirusy i bakterie), toksyczne (spowodowane przez szkodliwe substancje – najczęściej alkohol) i autoimmunologiczne (spowodowane nadmierną aktywacją układu odpornościowego).

Wirusowe zapalenie wątroby

Wirusy hepatotropowe są drobnoustrojami, które wykazują szczególne powinowactwo do komórek wątroby. Wyróżnia się następujące jednostki chorobowe spowodowane przez te wirusy:

 

  • wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) – zwane również „chorobą brudnych rąk”, ponieważ do zakażenia dochodzi najczęściej na drodze pokarmowej. Zapalenie wątroby typu A jest szczególnie groźne w krajach rozwijających się, gdzie nie zawsze zachowane są standardy sanitarne. Skuteczną formą protekcji jest szczepionka. Leczenie ma charakter wyłącznie objawowy i polega na zastosowaniu odpowiedniej diety, wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych i ograniczeniu aktywności chorego.
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) – bardzo zakaźna choroba, którą nabywa się poprzez kontakt z krwią chorego. Wirus WZW B jest onkogenny, czyli może doprowadzić do nowotworu narządu. Skuteczną profilaktyką przeciwko zapaleniu wątroby typu B jest szczepionka. Leczenie farmakologiczne stosuje się zależnie od fazy choroby (dostępnych jest wiele leków przeciwwirusowych, np. interferon). Osoby zakażone HBV powinny mieć co pół roku wykonywane badanie USG i oznaczanie poziomu markerów nowotworowych (głównie AFP).
  • wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) – do zakażenia dochodzi poprzez kontakt z krwią chorego. Zapalenie wątroby typu C jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ wiąże się z największym ryzykiem wystąpienia raka wątroby. Pierwszym objawem przewlekłego zakażenia wirusem HCV może być marskość wątroby, która poprzedza wystąpienie nowotworu (1–4% chorych z marskością na rok). Obecnie nie istnieje szczepionka przeciwko WZW C, jednak dostępne jest przeciwwirusowe leczenie farmakologiczne dla osób chorych.
  • wirusowe zapalenie wątroby typu D (WZW D) – do jego wystąpienia konieczna jest obecność wirusa HBV (odpowiadającego za wystąpienie WZW B). Leczenie farmakologiczne tej postaci WZW zaleca się podczas przewlekłego zapalenia wątroby.
  • wirusowe zapalenie wątroby typu E (WZW E) – częsta przyczyna ostrych zapaleń wątroby. Do zakażenia dochodzi na drodze pokarmowej. W przebiegu przypomina zapalenie wątroby typu A. Leczenie w większości przypadków jest objawowe.

 

Obecność wszystkich wymienionych zakażeń może manifestować się objawami zapalenia wątroby, zdarzają się jednak przypadki infekcji bezobjawowych. Nie każdy przypadek choroby wymaga specjalistycznego leczenia, jednak każdy wymaga przestrzegania odpowiednich zaleceń, np. stosowania specjalnej diety na zapalenie wątroby – unikanie spożywania pokarmów ciężkostrawnych, picia alkoholu.

Bakteryjne zapalenie wątroby występuje rzadko i zazwyczaj jest konsekwencją infekcji w obrębie jamy brzusznej. W leczeniu stosuje się antybiotyki.

Toksyczne zapalenie wątroby

Toksyczne zapalenie wątroby jest najczęściej skutkiem nadmiernego spożywania alkoholu i dotyczy głównie osób od niego uzależnionych. Metabolizm etanolu zachodzi w wątrobie, dlatego jest to narząd szczególnie narażony na wystąpienie destrukcyjnych skutków nadmiernego picia. Niepokojącym objawem alkoholowego zapalenia wątroby jest wodobrzusze, ponieważ świadczy o zaburzeniu produkcji białka przez wątrobę i wskazuje na marskość narządu. Leczenie jest objawowe i polega przede wszystkim na zaprzestaniu spożywania alkoholu.

Innymi substancjami, które mogą spowodować toksyczne uszkodzenie wątroby, są np. leki, muchomor sromotnikowy, trucizny. Zatrucie tymi substancjami (w tym alkoholem) może doprowadzić do bardzo niebezpiecznego piorunującego zapalenia wątroby. Jedynym ratunkiem w tej sytuacji jest przeszczep narządu.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Choroby autoimmunologiczne są przejawem defektu układu odpornościowego. Komórki odpowiadające za ochronę ustroju z niejasnych przyczyn zaczynają atakować własny organizm. Autoimmunologiczne zapalenie wątroby zazwyczaj towarzyszy innym dolegliwościom wynikającym z autoagresji np. chorobom tarczycy i stawów. W leczeniu stosuje się leki immunosupresyjne, które działają wyciszająco na układ odpornościowy i ograniczająco na proces zapalny.

Najnowsze