Przejdź do treści

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby Bret Kavanaugh/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zofia Zborowska-Wrona
Zofia Zborowska-Wrona: Nikomu nie życzę takiego doświadczenia, jakim jest poronienie
Wypalona namiętność. 8 sposobów, by wskrzesić ogień w sypialni / fot. GettyImages
Wypalona namiętność. 8 sposobów, by wskrzesić ogień w sypialni
Jak ciężarne Polki czują się podczas wizyt ginekologicznych? „To nie są utopijne potrzeby, z 'innego świata'”
Czy można umrzeć z przepracowania? Odpowiada lek. Ewa Stawiarska
„Tak, można umrzeć z przepracowania. I są na to dowody naukowe” – podkreśla lek. Ewa Stawiarska
Jeśli na zewnątrz wieje wiatr, lepiej mieć na sobie maseczkę ochronną – alarmują naukowcy

Tyłomózgowie jest częścią mózgu, w której skład wchodzą rdzeń przedłużony, most i móżdżek. Każda z tych struktur pełni funkcje kluczowe w codziennym życiu. Ośrodki w tyłomózgowiu odpowiadają m.in. za regulację oddychania, trawienia i snu. Warunkują także zachowanie koordynacji ruchowej. Przyjrzyjmy się bliżej budowie tyłomózgowia i roli tej struktury w funkcjonowaniu organizmu człowieka.

Co to jest tyłomózgowie?

Tyłomózgowie jest, obok przodomózgowia i śródmózgowia,  jednym z trzech głównych obszarów mózgu wyodrębnionych zgodnie z pochodzeniem rozwojowym. Leży w tylnym dole czaszki. Struktury tyłomózgowia pełnią liczne funkcje związane bezpośrednio ze zdolnością do przeżycia, włącznie z kontrolowaniem rytmu oddechowego i snu.

Budowa tyłomózgowia

W budowie tyłomózgowia wyróżnia się trzy zasadnicze części:

  • rdzeń przedłużony – najniżej położony odcinek mózgowia, przechodzący (bez wyraźnie zaznaczonej granicy) w rdzeń kręgowy; ma długość około trzech cm, kształtem przypomina ścięty stożek, który rozszerza się ku górze; w rdzeniu przedłużonym swój początek biorą cztery z dwunastu par nerwów czaszkowych,
  • most – znajduje się nad rdzeniem przedłużonym i poniżej śródmózgowia; tworzy uwypuklenie, które wyraźnie oddzielone jest na powierzchni brzusznej od rdzenia przedłużonego; w obszarze mostu znajdują się jądra licznych nerwów czaszkowych (od V do XII),
  • móżdżek – struktura umiejscowiona za rdzeniem przedłużonym i mostem; posiada dwie półkule, między którymi znajduje się część środkowa nazywana robakiem; na powierzchni móżdżku zaobserwować można liczne, przebiegające poprzecznie szczeliny; do połączenia tej struktury z innymi częściami mózgowia służą trzy pary konarów móżdżku – konary dolne (łączą móżdżek z rdzeniem przedłużonym), konary środkowe (łączące go z mostem) oraz konary górne (dające połączenie móżdżku ze śródmózgowiem).

Funkcje tyłomózgowia

Podstawowe części tyłomózgowia – rdzeń przedłużony, most i móżdżek – pełnią w organizmie człowieka odrębne funkcje.

Rdzeń przedłużony

Rdzeń przedłużony umożliwia przesyłanie impulsów nerwowych między półkulami mózgu i rdzeniem kręgowym. Stanowi obszar odpowiedzialny za kontrolę funkcji życiowych – w tym regulację tętna, ciśnienia krwi, oddychania oraz procesów związanych z trawieniem pokarmów. Znajdują się w nim ośrodki nerwowe odpowiedzialne za czynności odruchowe, takie jak kaszel i wymioty. Neurony tej części tyłomózgowia biorą również udział w wykonywaniu ruchów oraz percepcji związanej m.in. z dotykiem, równowagą i bólem. Odpowiadają także za kontrolę snu.

Most

Kolejna część tyłomózgowia, most, razem z rdzeniem przedłużonym pełni zasadniczą rolę w regulacji oddychania i innych „automatycznych” funkcji życiowych, takich jak trawienie pokarmów. Jego prawidłowe działanie umożliwia także wejście w fazę REM snu.

Móżdżek

Ostatnia z trzech głównych części tyłomózgowia, móżdżek, odpowiada za:

  • koordynację ruchową,
  • zachowywanie równowagi,
  • utrzymywanie prawidłowej postawy ciała,
  • naukę wykonywania czynności związanych z ruchem (takich jak np. jazda na rowerze).
Mózg po COVID-19. Jakie zmiany mogą w nim zajść? Tłumaczy neurolożka Magdalena Wysocka-Dudziak

Choroby tyłomózgowia

Biorąc pod uwagę jakie funkcje pełni tyłomózgowie w organizmie człowieka, nietrudno domyślić się, że choroby i urazy w jego obrębie w wielu przypadkach mają bardzo poważne konsekwencje. Co może stanowić przyczynę uszkodzenia rdzenia przedłużonego, mostu lub móżdżku i jak objawiają się te nieprawidłowości?

Uszkodzenie rdzenia przedłużonego

Do uszkodzenia rdzenia przedłużonego może dojść m.in. na skutek udaru mózgu lub urazu głowy. Neurony tej części tyłomózgowia zanikają także u części pacjentów w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak np. choroba Parkinsona.

Do głównych skutków uszkodzenia rdzenia kręgowego należą:

  • zaburzenia odczuwania bólu i temperatury,
  • częściowe porażenie strony ciała przeciwnej do miejsca uszkodzenia,
  • trudności w połykaniu,
  • zawroty głowy,
  • wymioty,
  • problemy z koordynacją ruchową.

Ze względu na obecność ośrodka odpowiedzialnego za oddychanie i pracę serca, uszkodzenie rdzenia kręgowego wiąże się również z bezpośrednim zagrożeniem życia.

Uszkodzenie mostu

Uraz tyłomózgowia może spowodować zaburzenie funkcji nerwów czaszkowych rozpoczynających swój bieg w moście. Do skutków takiego uszkodzenia zalicza się m.in. zaburzenia czucia w obrębie twarzy, problemy z ruchem gałek ocznych i słyszeniem, zaburzone odczuwanie smaku.

Udar mózgu, który dotyka mostu może doprowadzić natomiast do:

  • zaburzeń równowagi i koordynacji ruchowej,
  • podwójnego widzenia,
  • problemów z połykaniem,
  • zawrotów głowy,
  • zaburzeń czucia,
  • trudności w artykułowaniu mowy.

Uszkodzenie móżdżku

Uszkodzenie móżdżku zazwyczaj prowadzi do problemów związanych z układem nerwowo-mięśniowym. Może się to objawiać:

  • ataksją, czyli utratą zdolności do wykonywania ruchów dowolnych,
  • drżeniem,
  • zaburzeniem koordynacji ruchów (pacjent może chodzić niestabilnie, niezdarnie – w sposób, który przypomina poruszanie się osób będących pod wpływem dużej dawki alkoholu),
  • zaburzeniami mowy,
  • występowaniem zaburzeń postawy oraz trudności w utrzymaniu pozycji stojącej.

Do dysfunkcji związanych z tą częścią układu nerwowego najczęściej dochodzi na skutek zatrucia alkoholem. Inne możliwe przyczyny uszkodzenia móżdżku to m.in. uraz, stwardnienie rozsiane, guz mózgu oraz zakrzepica.

 

Bibliografia:

  1. Sokołowska-Pituchowa J. (2011) Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Britannica (2020) Medulla oblongata.
  3. Britannica (2020) Pons.
  4. Jimsheleishvili S., Dididze M. (2020) Neuroanatomy, Cerebellum, StatPearls.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Elena Krawzow

Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia

Lek na SMA bez refundacji. "Producent postawił zaporową cenę"

Lek na SMA bez refundacji ze względu na „zaporową cenę”. Magdalena Jutrzenka: „Problem sprowadza się do tego, że zdrowie nie jest priorytetem rządu”

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię/fot. Pexels

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Seks a mózg. Oto 7 rzeczy, które dzieją się w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Wojciech Gojke/fot. archiwum prywatne

Problemy z koncentracją? Deep Focus from Plants pobudzi twój mózg do działania. Przetestowałem!

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Terapia… lasem

Kleszcze przenoszą boreliozę

Borelioza – objawy i leczenie. Jak zdiagnozować boreliozę?

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?