Przejdź do treści

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy Gbarkz/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Testy-lizaki” na koronawirusa. Nowa forma diagnozowania dzieci w Niemczech
Lek wziewny skuteczny w walce z COVID-19. "To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa"
Lek na astmę skuteczny w walce z COVID-19. „To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa”
szczepionka na COVID-19
USA wzywa do wstrzymania szczepień preparatem Johnson & Johnson. Powód – zakrzepy krwi po podaniu szczepionki
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra
Mity o seksie oralnym, które powinny wreszcie zostać obalone

Tyreotropina (TSH) jest hormonem odpowiedzialnym za kontrolę wydzielania hormonów tarczycy. Pośrednio wpływa na funkcje organizmu związane z metabolizmem białek, tłuszczów i węglowodanów. Badanie TSH trzeciej generacji to często zlecany test mający na celu ocenę pracy tarczycy. Wyniki badania TSH w połączeniu z oznaczeniami stężeń hormonów T3 i T4 są podstawą diagnostyki niedoczynności i nadczynności tego narządu.

TSH – co to jest tyreotropina?

Tyreotropina (TSH – Thyroid-Stimulating Hormone, hormon stymulujący tarczycę) jest hormonem białkowym wytwarzanym w przednim płacie przysadki mózgowej. Odpowiada za kontrolowanie ilości produkowanych i wydzielanych hormonów tarczycy – trójjodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4). Za ich pośrednictwem wpływa na procesy związane z metabolizmem białek, węglowodanów i tłuszczów oraz zużycie energii przez organizm. Zaburzenia w wydzielaniu tyreotropiny związane są z niedoczynnością oraz nadczynnością tarczycy.

Wytwarzanie i wydzielanie tyreotropiny

Tyreotropina wytwarzana jest w przysadce mózgowej i wydzielana z niej do krwi w odpowiedzi na zmniejszenie stężenia hormonów produkowanych przez tarczycę (T3 i T4).

Kontrolowanie uwalniania hormonów tarczycy zachodzi z udziałem trzech narządów:

  • podwzgórza wydzielającego TRH, czyli hormon uwalniający tyreotropinę,
  • przysadki, która pod wpływem TRH wydziela tyreotropinę (TSH),
  • samej tarczycy, uwalniającej hormony T3 i T4 na skutek pobudzania przez TSH.

Wysokie stężenie T3 i T4 skutkuje hamowaniem wydzielania TRH, co zmniejsza uwalnianie tyreotropiny (TSH). Na skutek obniżenia poziomu TSH zmniejsza się wydzielanie hormonów tarczycy, dzięki czemu nie dochodzi do nagromadzenia się zbyt dużej ich ilości we krwi.

Funkcje tyreotropiny

Podstawową rolą tyreotropiny jest pobudzanie tarczycy do produkcji hormonów: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Tyroksyna stanowi stabilny hormon o niedużej sile działania. W wyniku przemian zachodzących w tarczycy oraz we krwi powstaje z niej trójjodotyronina – substancja mająca znacznie większy wpływ na metabolizm człowieka.

Poprzez stymulację wydzielania hormonów T3 i T4, tyreotropina umożliwia im pełnienie swoich funkcji, do których należą:

  • nasilenie procesów utleniania, zwiększenie zapotrzebowania na tlen (przede wszystkim w mięśniu sercowym i wątrobie) oraz podwyższenie produkcji ciepła – wszystkie te czynniki powodują zwiększenie wykorzystania energii (kilokalorii) przez organizm, dlatego zaburzenia w uwalnianiu T3 i T4 często wiążą się z trudnościami w utrzymaniu prawidłowej masy ciała,
  • wpływ na przemiany węglowodanów: nasilenie wchłaniania glukozy i galaktozy z jelit oraz wzrost ich zużycia przez komórki, przyspieszenie rozkładu glikogenu w wątrobie (działanie T3 i T4 powoduje okresowe podwyższenie stężenia glukozy we krwi),
  • przyspieszenie metabolizmu tłuszczów,
  • nasilenie procesu tworzenia białek,
  • u dzieci i młodzieży: przyspieszenie wzrostu.

Oprócz tego hormony tarczycy wytwarzane na skutek działania tyreotropiny wpływają na metabolizm układu szkieletowego. Ze względu na to, że podnoszą stężenie fosforanów i zmniejszają wchłanianie wapnia, w nadmiarze mogą zmniejszać masę kości.

dr Magda

Badanie i norma stężenia tyreotropiny

Oznaczenie stężenia tyreotropiny we krwi jest często pierwszym badaniem przeprowadzanym w celu oceny funkcji tarczycy. Aktualnie stosowanym w laboratoriach testem jest pomiar tyreotropiny (TSH) trzeciej generacji (L69 według Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych).

Jakie jest prawidłowe stężenie TSH? Norma poziomu tyreotropiny mieści się w przedziale 0,4-4 mlU/l.

W przypadku występowania nieprawidłowości w poziomie hormonów tarczycy, badanie TSH (w połączeniu z oznaczeniami T3 i T4) pozwala określić, czy mamy do czynienia z chorobą o charakterze:

  • pierwotnym – spowodowanym uszkodzeniem i/lub zaburzeniami funkcji tarczycy,
  • wtórnym – wywołanym problemami z przysadką produkującą TSH.
Hormonami tarczycy nie da się wyleczyć otyłości

Nieprawidłowe stężenie tyreotropiny

Podwyższone stężenie tyreotropiny trzeciej generacji może świadczyć o:

  • niedoczynności tarczycy związanej z brakiem wystarczającej odpowiedzi na TSH (np. w przebiegu choroby Hashimoto),
  • przyjmowaniu zbyt małej dawki leków przez pacjenta chorującego na niedoczynność tarczycy,
  • przyjmowaniu zbyt dużej dawki leków przez pacjenta ze stwierdzoną nadczynnością tarczycy,
  • zaburzeniach wywołanych nieprawidłową pracą przysadki (np. obecności guza przysadki produkującego tyreotropinę),
  • występowaniu rzadkiej choroby dziedzicznej związanej z brakiem prawidłowej odpowiedzi na hormony tarczycy.

Przyczynami obniżonego stężenia tyreotropiny mogą być:

  • nadczynność tarczycy (najczęściej występujący typ to choroba Gravesa-Basedowa),
  • nadmierna ilość przyjętych hormonów tarczycy przez pacjenta z niedoczynnością tego narządu,
  • zbyt mała dawka leków u pacjenta z nadczynnością tarczycy,
  • uszkodzenie przysadki mózgowej, skutkujące obniżeniem produkcji tyreotropiny.

 

Bibliografia:

  1. Badowska-Kozakiewicz A. (2019) Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. National Institutes of Health (2020) TSH (Thyroid-stimulating hormone) Test, MedlinePlus.
  3. American Association for Clinical Chemistry (2020) Thyroid-stimulating Hormone (TSH).
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

COVID-19 może powodować dolegliwości tarczycy?

COVID-19 może powodować choroby tarczycy? Naukowcy nie mają wątpliwości

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Osoby chore na Hashimoto mogą odczuwać zarówno objawy nadczynności, jak i niedoczynności tarczycy. Dlaczego tak się dzieje i o jakie objawy chodzi?

Osoby z chorobą Hashimoto mogą odczuwać zarówno objawy nadczynności, jak i niedoczynności tarczycy. Dlaczego tak się dzieje i o jakie objawy chodzi?

Dr n. med. Tadeusz Oleszczuk: dziewczyny, jeśli coś wam dolega, zróbcie sobie USG tarczycy!

Dr hab. med. Anna Wójcicka, genetyczka

Dr hab. med. Anna Wójcicka, genetyczka: wiedza o obciążeniu genetycznym to broń w naszych rękach

Nadnercza – budowa, funkcje oraz choroby nadnerczy

„Badania tzw. piątki tarczycowej, które są dostępne w laboratoriach, to naciąganie ludzi na niepotrzebne wydatki” – mówi dr n. med. Katarzyna Skórzewska

Kobieta

„Ok. 40-50 proc. chorujących na Hashimoto zmaga się z niezdiagnozowanymi chorobami jelit” – alarmują autorki „Ogarnij Hashimoto”

Mężczyzna

Wpływ testosteronu na wahania nastroju u mężczyzn. Wyjaśnia położna Monika Walec

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Melatonina – czym jest i jak działa? Badanie melatoniny

Kobieta

Wciąż słyszymy o potrzebie suplementacji witaminy B12. Jak ocenić jej realny poziom we krwi?

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Masz Hashimoto, leczysz się od lat, a i tak czujesz się źle? Przyczyną tego stanu mogą być niedobory, o których nawet byś nie pomyślała

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Kobieta leży na łóżku

Leki na tarczycę można przyjmować na noc? Dlaczego niektórzy pomimo leków wciąż czują się źle? Wyjaśniają autorki „Ogarnij Hashimoto”

Nie ma dowodów, by choroba Hashimoto była przeciwwskazaniem do szczepień na COVID-19

Choroby nadnerczy – rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?