Przejdź do treści

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy Gbarkz/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dwie kobiety siedzą przy stole i piją z filiżanek
„Ciągle odczuwasz głód i nie możesz schudnąć? Sprawdź, czy to nie leptynooporność” – apelują autorki Ogarnij Hashimoto
Wentworth Miller
Wentworth Miller, gwiazdor „Skazanego na śmierć”, wyznał, że ma autyzm. „Ma to kluczowe znaczenie dla tego, kim jestem”
Mary Komasa
Zmagająca się z endometriozą Mary Komasa jest w ciąży. „Przez lata przyzwyczajałam się do myśli, że ciąża może być dla mnie nieosiągalnym marzeniem”
Kobieta leży i zasłania twarz rękoma
Dr Leszek Rudzki: hormony tarczycy mają bardzo istotny wpływ na liczne funkcje naszego organizmu, w tym mózgu i naszą psychikę
Szczepienia
Punkt szczepień na pogrzebie ofiary COVID-19, która nie chciała się zaszczepić

Tyreotropina (TSH) jest hormonem odpowiedzialnym za kontrolę wydzielania hormonów tarczycy. Pośrednio wpływa na funkcje organizmu związane z metabolizmem białek, tłuszczów i węglowodanów. Badanie TSH trzeciej generacji to często zlecany test mający na celu ocenę pracy tarczycy. Wyniki badania TSH w połączeniu z oznaczeniami stężeń hormonów T3 i T4 są podstawą diagnostyki niedoczynności i nadczynności tego narządu.

TSH – co to jest tyreotropina?

Tyreotropina (TSH – Thyroid-Stimulating Hormone, hormon stymulujący tarczycę) jest hormonem białkowym wytwarzanym w przednim płacie przysadki mózgowej. Odpowiada za kontrolowanie ilości produkowanych i wydzielanych hormonów tarczycy – trójjodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4). Za ich pośrednictwem wpływa na procesy związane z metabolizmem białek, węglowodanów i tłuszczów oraz zużycie energii przez organizm. Zaburzenia w wydzielaniu tyreotropiny związane są z niedoczynnością oraz nadczynnością tarczycy.

Wytwarzanie i wydzielanie tyreotropiny

Tyreotropina wytwarzana jest w przysadce mózgowej i wydzielana z niej do krwi w odpowiedzi na zmniejszenie stężenia hormonów produkowanych przez tarczycę (T3 i T4).

Kontrolowanie uwalniania hormonów tarczycy zachodzi z udziałem trzech narządów:

  • podwzgórza wydzielającego TRH, czyli hormon uwalniający tyreotropinę,
  • przysadki, która pod wpływem TRH wydziela tyreotropinę (TSH),
  • samej tarczycy, uwalniającej hormony T3 i T4 na skutek pobudzania przez TSH.

Wysokie stężenie T3 i T4 skutkuje hamowaniem wydzielania TRH, co zmniejsza uwalnianie tyreotropiny (TSH). Na skutek obniżenia poziomu TSH zmniejsza się wydzielanie hormonów tarczycy, dzięki czemu nie dochodzi do nagromadzenia się zbyt dużej ich ilości we krwi.

Funkcje tyreotropiny

Podstawową rolą tyreotropiny jest pobudzanie tarczycy do produkcji hormonów: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Tyroksyna stanowi stabilny hormon o niedużej sile działania. W wyniku przemian zachodzących w tarczycy oraz we krwi powstaje z niej trójjodotyronina – substancja mająca znacznie większy wpływ na metabolizm człowieka.

Poprzez stymulację wydzielania hormonów T3 i T4, tyreotropina umożliwia im pełnienie swoich funkcji, do których należą:

  • nasilenie procesów utleniania, zwiększenie zapotrzebowania na tlen (przede wszystkim w mięśniu sercowym i wątrobie) oraz podwyższenie produkcji ciepła – wszystkie te czynniki powodują zwiększenie wykorzystania energii (kilokalorii) przez organizm, dlatego zaburzenia w uwalnianiu T3 i T4 często wiążą się z trudnościami w utrzymaniu prawidłowej masy ciała,
  • wpływ na przemiany węglowodanów: nasilenie wchłaniania glukozy i galaktozy z jelit oraz wzrost ich zużycia przez komórki, przyspieszenie rozkładu glikogenu w wątrobie (działanie T3 i T4 powoduje okresowe podwyższenie stężenia glukozy we krwi),
  • przyspieszenie metabolizmu tłuszczów,
  • nasilenie procesu tworzenia białek,
  • u dzieci i młodzieży: przyspieszenie wzrostu.

Oprócz tego hormony tarczycy wytwarzane na skutek działania tyreotropiny wpływają na metabolizm układu szkieletowego. Ze względu na to, że podnoszą stężenie fosforanów i zmniejszają wchłanianie wapnia, w nadmiarze mogą zmniejszać masę kości.

dr Magda

Badanie i norma stężenia tyreotropiny

Oznaczenie stężenia tyreotropiny we krwi jest często pierwszym badaniem przeprowadzanym w celu oceny funkcji tarczycy. Aktualnie stosowanym w laboratoriach testem jest pomiar tyreotropiny (TSH) trzeciej generacji (L69 według Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych).

Jakie jest prawidłowe stężenie TSH? Norma poziomu tyreotropiny mieści się w przedziale 0,4-4 mlU/l.

W przypadku występowania nieprawidłowości w poziomie hormonów tarczycy, badanie TSH (w połączeniu z oznaczeniami T3 i T4) pozwala określić, czy mamy do czynienia z chorobą o charakterze:

  • pierwotnym – spowodowanym uszkodzeniem i/lub zaburzeniami funkcji tarczycy,
  • wtórnym – wywołanym problemami z przysadką produkującą TSH.
Hormonami tarczycy nie da się wyleczyć otyłości

Nieprawidłowe stężenie tyreotropiny

Podwyższone stężenie tyreotropiny trzeciej generacji może świadczyć o:

  • niedoczynności tarczycy związanej z brakiem wystarczającej odpowiedzi na TSH (np. w przebiegu choroby Hashimoto),
  • przyjmowaniu zbyt małej dawki leków przez pacjenta chorującego na niedoczynność tarczycy,
  • przyjmowaniu zbyt dużej dawki leków przez pacjenta ze stwierdzoną nadczynnością tarczycy,
  • zaburzeniach wywołanych nieprawidłową pracą przysadki (np. obecności guza przysadki produkującego tyreotropinę),
  • występowaniu rzadkiej choroby dziedzicznej związanej z brakiem prawidłowej odpowiedzi na hormony tarczycy.

Przyczynami obniżonego stężenia tyreotropiny mogą być:

  • nadczynność tarczycy (najczęściej występujący typ to choroba Gravesa-Basedowa),
  • nadmierna ilość przyjętych hormonów tarczycy przez pacjenta z niedoczynnością tego narządu,
  • zbyt mała dawka leków u pacjenta z nadczynnością tarczycy,
  • uszkodzenie przysadki mózgowej, skutkujące obniżeniem produkcji tyreotropiny.

 

Bibliografia:

  1. Badowska-Kozakiewicz A. (2019) Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. National Institutes of Health (2020) TSH (Thyroid-stimulating hormone) Test, MedlinePlus.
  3. American Association for Clinical Chemistry (2020) Thyroid-stimulating Hormone (TSH).
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Wyczerpanie, osłabienie, nerwowość? Doktor Google podpowiada: zespół zmęczonych nadnerczy /fot. Pexels

Wyczerpanie, osłabienie, nerwowość? Doktor Google podpowiada: zespół zmęczonych nadnerczy. „Nie ma takiej choroby” – twierdzi endokrynolog

Kobiety jedzą posiłek

Okno żywieniowe w Hashimoto i insulinooporności. „Bez leków spadły nam poziomy glukozy i insuliny na czczo”

500 plus na zdrowie - nowy program zdrowotny dla Polaków po 40. roku życia

500 plus na zdrowie – dla kogo, jakie badania? Zapisy do programu

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Angelina Ziembińska / fot. arch. prywatne

Angelina Ziembińska: jeśli chodzi o cukrzycę, to wydaje mi się, że kobiety mają trudniej

Objawy niedoboru magnezu mogą przypominać symptomy niedoczynności tarczycy

Wysoki poziom androgenów u kobiet - skąd się bierze i co możemy z tym zrobić? Wyjaśnia Iwona Pasieczna

Wysoki poziom androgenów u kobiet – skąd się bierze i co możemy z tym zrobić? Wyjaśnia Iwona Pasieczna

Leki na tarczycę - czy można przyjmować je na noc?

Czy można zażywać hormony tarczycy na noc? Wyjaśnia Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

USG połówkowe – kiedy wykonać, jak wygląda, co wykrywa

5 najczęstszych błędów dietetycznych, które mają wpływ na zdrowie hormonalne

Hormony tarczycy powinny być w równowadze, a nie w „normie”. Co to oznacza?

Tężnia solankowa – właściwości, wskazania, zastosowanie

Kobieta

Diagnozowanie chorób tarczycy. Jak przygotować się do badania?

Choroby tarczycy a anemia

Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”

Kasia Dziurska

Kasia Dziurska o swoich doświadczeniach z Hashimoto: myślałam, że jestem niezniszczalna [WIDEO]

Masz niedoczynność tarczycy i zaburzony lipidogram? Sprawdź, z czego to może wynikać i kiedy pojawia się powód do niepokoju

Zaburzony lipidogram przy niedoczynności tarczycy? Dietetyczka wyjaśnia, skąd ten problem

Suchość w ustach, krwawiące dziąsła, ruszający się ząb? Zbadaj swoją tarczycę!

Czy spożycie soi wpływa na pracę tarczycy? Odpowiada dr Damian Parol

Czy spożycie soi wpływa na pracę tarczycy? Odpowiada dr Damian Parol

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

kobieta z hiperprolaktynemiaą

„Jeśli zliczyć, ile wydałam na szukanie diagnozy, wizyty, badania i leki, wyjdzie ponad 30 tysięcy złotych”. Marta Płóciennik o hiperprolaktynemii

„Od czego zaczyna się reset hormonalny? Od uświadomienia sobie, że z przebitą oponą nie pojedziesz dalej”. Recenzja książki „Dieta 7 hormonów” Sary Gottfried

Szczęście rodzi się w… jelitach! Naukowcy wyjaśnili, dlaczego tak jest

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku