Przejdź do treści

Ucho środkowe – budowa, funkcje, zapalenie ucha

Ucho środkowe – budowa, funkcje, zapalenie ucha Avery Klein/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Masz problemy z jelitami? Wypróbuj „Metodę 5R”, czyli plan naprawczy polecany przez dietetyka
5 razy TAK dla wakacyjnego seksu
„Treść, która ma trafić do polskich szkół, krzywdzi, szkaluje i poniża”. Małgorzata Rozenek-Majdan o nowym podręczniku HiT
Łódzcy lekarze uratowali bliźniaki z syndromem podkradania. Ich matka uciekła przed wojną
Ziewasz, swędzi cię skóra, masz zimne dłonie? To mogą być objawy zaburzeń lękowych

Ucho środkowe zlokalizowane jest między uchem zewnętrznym a wewnętrznym. Do jego najważniejszych zadań należy przewodzenie dźwięku. Jednocześnie jest to jedna z najbardziej złożonych struktur mechanicznych w organizmie, a gdy jeden z jego elementów nieprawidłowo funkcjonuje, pojawia się zapalenie ucha środkowego.

Budowa ucha środkowego

Ucho środkowe składa się z kilku elementów: jamy bębenkowej, trzech kosteczek słuchowych, trąbki słuchowej (trąbki Eustachiusza) oraz powierzchni zewnętrznej okienka owalnego. Całkowita objętość ucha środkowego wynosi około 2 cm3.

Jama bębenkowa

Jama bębenkowa to wąska przestrzeń wypełniona powietrzem. Położona jest tuż za błoną bębenkową, natomiast od wewnątrz odgraniczona jest ścianą kostną ucha wewnętrznego. Łączy się z gardłem poprzez trąbkę Eustachiusza. W jamie bębenkowej znajdują się:

  • kosteczki słuchowe,
  • żyły i tętnice bębenkowe,
  • ścięgno mięśnia strzemiączkowego,
  • ścięgno mięśnia napinacza błony bębenkowej (mięśnia bębenkowego),
  • splot bębenkowy (i nerwy, które od niego odchodzą),
  • gałąź szyjno-bębenkowa tętnicy szyjnej wewnętrznej,
  • struna bębenkowa,
  • nerw skalisty mniejszy.

Jama bębenkowa wysłana jest błoną śluzową. Dwa mięśnie, które w niej występują, mają duże znaczenie w kontekście ochrony przed hałasem. Mięsień bębenkowy, który oddziela ucho zewnętrzne od środkowego, odpowiada za regulację napięcia błony. To ważne zwłaszcza przy dźwiękach o dużym natężeniu, które mogłyby spowodować uszkodzenie słuchu. Mięsień strzemiączkowy reguluje natomiast ruch oraz amplitudę wychylenia układu kosteczek.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kobieta w blond włosach przymierza aparat słuchowy

Trzy kosteczki słuchowe

W uchu środkowym znajdują się trzy kosteczki słuchowe: młoteczek, kowadełko oraz strzemiączko. Ich zadaniem jest wzmacnianie drgań błony bębenkowej i doprowadzanie ich do ucha wewnętrznego poprzez okienko owalne. Niektóre drgania przechodzą również na okienko okrągłe.

Kosteczki słuchowe to jedne z nielicznych kości, które swój ostateczny kształt uzyskują wtedy, gdy człowiek jest noworodkiem. Łączna ich długość wynosi jeden centymetr, dlatego też są to najmniejsze kości w organizmie.

  • Młoteczek to jedna z kostek zlokalizowanych w jamie bębenkowej. Od strony zewnętrznej połączony jest on z błoną bębenkową, natomiast z drugiej strony łączy się z kowadełkiem.
  • Kowadełko również umieszczone jest w jamie bębenkowej. Połączone jest ono z główką młoteczka oraz główką strzemiączka.
  • Strzemiączko to najmniejsza kosteczka słuchowa, która składa się z trzech głównych części: głowy strzemiączka, odnogi donosowej oraz odnogi doogonowej. Łączy się ono nie tylko z kowadełkiem, ale również z okienkiem owalnym, które pokryte jest błoną. Doprowadza ono do przedsionka w uchu wewnętrznym, dzięki niemu łatwiej jest też przenieść drgania do wnętrza ślimaka.

Działanie kosteczek bazuje na zasadzie dźwigni, dźwięk przenosi się ze środowiska gazowego (które panuje w uchu zewnętrznym i środkowym) do środowiska płynnego (które panuje w uchu wewnętrznym).

kobieta i dziewczynka siedzą przy stoliku i ćwiczą mowę

Trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza)

Trąbka to kanał, który łączy jamę bębenkową z górną częścią gardła. Wyrównuje ciśnienie po obu stronach błony bębenkowej (dotyczy to takich sytuacji jak np. ziewanie, przełykanie śliny), dzięki temu nie dochodzi natomiast do wychylenia błony bębenkowej. Trąbka zabezpiecza ucho środkowe przed przedostaniem się bakterii z nosogardła. Odprowadza też do gardła wydzieliny z ucha środkowego. Zwykle trąbka jest zamknięta, jednak czasem otwiera się, aby wyrównać poziom powietrza.

Od wewnątrz trąbka wyścielona jest nabłonkiem jednowarstwowym migawkowym, w którym znajdują się gruczoły śluzowe oraz komórki kubkowe. U dorosłego długość trąbki Eustachiusza wynosi 3,5–4,5 cm. Mniejsza część trąbki zbudowana jest z kości, większa natomiast – z chrząstki sprężystej. Nieco inaczej wygląda to u dziecka, gdzie większa część trąbki składa się z chrząstki sprężystej, mniejsza z kolei – z części kostnej. Obie te części łączą się w miejscu, które określa się mianem „cieśni trąbki słuchowej”.

hałas

Zapalenie ucha środkowego

Kiedy trąbka słuchowa zostaje upośledzona, dochodzi często do zapalenia ucha środkowego. Następuje wówczas zamknięcie gardłowej części trąbki, w wyniku czego często gorzej słyszymy podczas choroby. Ciśnienie w jamie bębenkowej nie jest wówczas również wyrównywane.

Zapalenie ucha środkowego – objawy

Główne objawy zapalenia ucha środkowego to:

  • ból ucha,
  • szumy w uchu,
  • problemy ze słuchem,
  • uczucie pełności w uchu,
  • brak apetytu,
  • niepokój,
  • gorączka.

Objawy zapalenia ucha środkowego u dorosłych są podobne jak u dzieci, jednak zwykle występują z mniejszym nasileniem. Zapalenie ucha środkowego u dziecka często objawia się u maluchów również poprzez płacz, w wyniku niepokoju nie są one w stanie skupić się na żadnej czynności. Do zmniejszenia bólu dochodzi w wyniku wycieku z ucha, dzięki któremu zmniejsza się ciśnienie w jamie bębenkowej.

Ostre zapalenie ucha środkowego

Można wyróżnić kilka rodzajów omawianej choroby. Jednym z nich jest ostre zapalenie ucha środkowego. Oprócz wymienionych wyżej objawów, charakterystycznym jego symptomem jest silny, pulsujący ból ucha środkowego. Choroba ta szczególnie ciężko przebiega u najmłodszych. Objawy zapalenia ucha u niemowlaka są takie, jak opisaliśmy wyżej, z tym że są jeszcze bardziej nasilone – temperatura może podnieść się nawet do 40°C, czasem pojawia się również biegunka.

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego to choroba, która przebiega bez szczególnie nasilonych objawów (jak ból czy podwyższona temperatura ciał). Głównym jego symptomem jest jednak coraz większy niedosłuch, który jest efektem upośledzenie przewodzenia bodźców dźwiękowych.

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego

Ten rodzaj zapalenia ucha środkowego (określanego też jako „ropne zapalenie ucha środkowego”) najłatwiej rozpoznać po wycieku treści ropnej, ropno-śluzowej lub śluzowej z ucha. Widoczne jest wówczas również upośledzenie słuchu. U chorych osób pojawia się często alergiczny nieżyt nosa, dochodzi też do zatkania ucha oraz wyraźnych szumów. O tej odmianie choroby można mówić, gdy utrzymuje się ona bez przerwy ponad 3 miesiące.

kobieta w maseczce ochronnej

Leczenie zapalenia ucha środkowego

W przypadku zapalenia ucha środkowego u dzieci poniżej 2. roku życia najczęściej stosuje się antybiotyk – dotyczy to przede wszystkim ostrej postaci choroby. Jeśli przebiega ona łagodnie, dzieci i osoby dorosłe powinny przyjmować leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, a jeśli stan nie poprawi się przez dwa dni, również należy wziąć antybiotyk. Czasem konieczne jest również nacięcie błony bębenkowej – dzięki temu płyn w uchu środkowym odpłynie, a ból ustąpi.


Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK11076/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279191/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK540992/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551658/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. "Mam szczęście, że żyje po tej przerażającej podróży"

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. „Mam szczęście, że żyję po tej przerażającej podróży”

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Gen-przełącznik pomoże przywrócić słuch. Co wiemy o TBX2?

„Rodzice podjęli się tego niewiarygodnego zadania, żeby w domu pełnym ciszy wychować muzyków”. Olga Bończyk o świecie osób niesłyszących

"Z medycyną nie ma wiele wspólnego, a przy tym może bardzo pacjentowi zaszkodzić". Farmaceutka przestrzega przed świecowaniem uszu

„Z medycyną nie ma wiele wspólnego, a przy tym może bardzo pacjentowi zaszkodzić”. Farmaceutka przestrzega przed świecowaniem uszu

otolaryngolog

Ucho pływaka i inne problemy ucha zewnętrznego. Poznaj ich przyczyny i objawy

Wybiórczy słuch / pexels

„Ile razy mam to jeszcze powtarzać?”, czyli dlaczego czasem naprawdę nie chcemy słyszeć

Ludzie w wodzie

„’Ucho pływaka’ to rodzaj zapalenia, któremu sprzyjają wakacyjne, wodne szaleństwa” – ostrzega pediatra Ewa Miśko-Wąsowska

Półpasiec uszny – u dorosłych i dzieci. Objawy, leczenie

Olejek kamforowy – właściwości, stosowanie, cena

Ucho wewnętrzne – budowa, funkcje i choroby

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Ucho zewnętrzne – budowa, funkcje, zapalenie ucha

Trąbka Eustachiusza – funkcje, zapalenie i niedrożność

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Powstała biżuteria dla osób niesłyszących i niedosłyszących. Jest nie tylko funkcjonalna, ale też naprawdę piękna

Powstała biżuteria dla osób niesłyszących i niedosłyszących. Jest nie tylko funkcjonalna, ale też naprawdę piękna!

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Ucho – budowa, funkcje, choroby i higiena

Co słychać? O dziwnych odgłosach organizmu

Głuchota starcza

Głuchota starcza – przyczyny, objawy, zapobieganie i leczenie

Nagła głuchota – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Badanie błędnika (ENG, VNG) – jak wygląda i ile kosztuje?

szum w uszach - kobieta trzyma się za ucho

Szum w uszach – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Niedosłysząca dziewczynka

Stowarzyszenie Słyszeć bez Granic ogłasza akcję #PanieMinistrzeUsłyszNas. Wesprzeć ją może każdy

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×