Przejdź do treści

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc
Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc / Zdjęcie: Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Pfizer: Nasza szczepionka może być stosowana u dzieci w wieku 5-11 lat
Pfizer: Nasza szczepionka może być stosowana u dzieci w wieku 5-11 lat
Aleksandra Kwaśniewska zwraca się do kobiet, które wybrały bezdzietność: Zasmuca mnie poziom braku zrozumienia, z którym musicie się mierzyć
SUPLEMENTY: FAKTY I MITY. Czy witaminy i minerały faktycznie wchłaniają się gorzej z suplementów niż z warzyw i owoców?
SUPLEMENTY: FAKTY I MITY. Czy witaminy i minerały faktycznie wchłaniają się gorzej z suplementów niż z warzyw i owoców?
4-latek ofiarą chińskiej polityki „zero tolerancji”. "Aż serce się ściska”
4-latek ofiarą chińskiej polityki „zero tolerancji”. „Mam oczy mokre od łez”
Andie MacDowell szczerze o swoim zdrowiu psychicznym
Andie MacDowell szczerze o swoim zdrowiu psychicznym: Wciąż zmagam się z zaburzeniami lękowymi

Zespół stresu pourazowego to szereg objawów, które powstają na skutek traumatycznych wydarzeń, których chory był świadkiem lub brał w nich czynny udział. Nie ma na niego lekarstwa. Osobom z tym zespołem można zapewnić jedynie wsparcie psychologiczne i wspomagające leczenie farmakologiczne.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to?

Zespół stresu pourazowego (ang. posttraumatic stress disorder, PTSD) to zaburzenia emocjonalne powstałe na skutek traumatycznych wydarzeń, których osoba chora była świadkiem lub brała w nich czynny udział. Jego objawy przypominają depresję i mogą utrzymywać się wiele miesięcy.

Z PTSD zmaga się obecnie blisko 6% populacji. Nie zawsze są to ludzie młodzi, ponieważ trauma pourazowa nie musi rozwijać się od razu. U niektórych chorych pierwsze objawy zespołu stresu pourazowego mogą ujawnić się nawet po 30 latach.

W zespole stresu pourazowego objawy mogą przypominać depresję. Chory unika kontaktów z innymi ludźmi i jest odrętwiały emocjonalnie, także w stosunku do bliskich. Łatwo się irytuje, a jego codzienne zachowanie trudno przewidzieć. Stale odczuwa lęk i niechęć, co może prowadzić do prób samobójczych. Takie osoby potrzebują pomocy specjalisty. Terapia może trwać nawet kilka miesięcy.

Przyczyny zespołu stresu pourazowego (PTSD)

Przyczyną wystąpienia zespołu stresu pourazowego jest reakcja na traumatyczne wydarzenia, która może być spowodowana różnymi czynnikami np.:

  • wypadkiem samochodowym,
  • katastrofą spowodowaną przez człowieka,
  • przemocą, w tym porwaniem i gwałtem,
  • atakiem terrorystycznym,
  • śmiercią bliskiej osoby,
  • rozpoznaniem poważnej choroby.

Na powstanie PTSD duży wpływ ma również dzieciństwo, które mogło być trudne bogate w złe doświadczenia.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – objawy

U wielu osób objawy zespołu stresu pourazowego pojawiają się w ciągu 6 miesięcy od chwili przeżycia traumatycznego wydarzenia. Nie są to sztywne ramy czasowe, ponieważ odporność człowieka na przeżycia może być różna, a jego reakcja na stres opóźniona nawet o kilkanaście lat. Do uruchomienia lawiny zachowań wystarczy jedna sytuacja, którą chory może uważać za podobną do traumy sprzed lat.

Ludzie z zespołem stresu pourazowego odczuwają nieustanny lęk. Przykre wspomnienia i zdarzenia powracają do nich w snach i życiu codziennym. Ponieważ się nie wysypiają, są stale poirytowani i nawet błaha rzecz wyprowadza ich z równowagi. Mają problemy z pamięcią i koncentracją. Wahania nastrojów, gniew i złość określa się terminem klasycznych przy zespole stresu pourazowego objawów fizycznych.

W przebiegu PSTD wyodrębnia się też aspekty psychologiczne. Są to głównie nawracające przykre wspomnienia, które chory przeżywa lub próbuje je wyprzeć ze swojej pamięci. Dzięki nim w organizmie podnosi się poziom adrenaliny, co uniemożliwia wypoczynek i powoduje, że chory jest w stanie ciągłej gotowości.

Objawy somatyczne PTSD:

  • dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, układu krążenia,
  • bóle głowy,
  • przyśpieszone bicie serca i kołatanie serca,
  • zimny pot,
  • szybki oddech,
  • nadmierna czujność
  • i nadmierna reakcja lękowa.

Rozpoznanie zespołu stresu pourazowego (PTSD)

Rozpoznanie PTSD opiera się na powiązaniu go z bezpośrednim jednorazowym, traumatycznym lub przerażającym wydarzeniem (lub serią takich wydarzeń), przy obecności objawów z trzech głównych kategorii. Pierwsza z nich to ponowne przeżywanie traumatycznego wydarzenia w postaci natrętnych wspomnień, retrospekcji lub koszmarów. Wspomnieniom towarzyszą silne emocje, zwłaszcza strach, groza oraz bolesne odczucia fizyczne. Drugą kategorią jest unikanie myśli i wspomnień o wydarzeniu oraz sytuacji i osób o nim przypominających. A kolejne to uporczywe postrzeganie zwiększonego aktualnego zagrożenia, obserwowane np. w nadmiernej czujności i pobudliwości czy zwiększonej reakcji lękowej na bodźce, takie jak nieoczekiwany hałas.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – czynniki ryzyka

Istnieją pewne czynniki ryzyka, które zwiększają podatność na rozwinięcie się PTSD. Wiele z nich wiąże się z przeżyciem traumatycznego wydarzenia w przeszłości. Zaliczyć do nich można nagłe wypadki i katastrofy, a także krzywdy wyrządzone przez innego człowieka, jak gwałt, napaść, tortury. Znaczącą rolę odgrywa tu stopień, w jakim traumatyczne wydarzenie było nieoczekiwane, w jakim momencie spadło na daną osobę.

Dla osoby z PTSD kontakt z innymi ludźmi jest nieistotny, ponieważ izoluje się ona od otoczenia. W takich sytuacjach pomoc bliskich wydaje się pozbawiona sensu, ale w rzeczywistości ma ogromne znaczenie. Chorym z zespołem stresu pourazowego potrzebne jest wsparcie, które zagwarantuje siłę do uporania się z traumą i specjalistyczna pomoc psychologiczna. Niezbędne bywa także leczenie farmakologiczne. Szansa na powrót do normalnego życia jest możliwa dopiero po około roku od momentu rozpoczęcia terapii. Do zdrowia powraca 50% chorych.

Leczenie zespołu stresu pourazowego

Leczenie zespołu stresy pourazowego opiera się psychoterapii i farmakoterapii. Kluczowym elementem jest terapia behawioralno-poznawcza, podczas której chory nabędzie umiejętności radzenia sobie ze stresem i nauczy się akceptowania przykrych dla niego wydarzeń. Podczas spotkań wykorzystuje się zazwyczaj techniki relaksacyjne, których zadaniem jest osłabienie lęku.

Inną metodą leczenia jest desensytyzacja i przetwarzanie poprzez ruch oczu (eye movement desensitization and reprocessing therapy, EMDR). Wodzenie oczami za palcem terapeuty pozwala mózgowi zrozumieć i zaakceptować wydarzenie, które miało miejsce przed chorobą. Jest to tzw. archiwizowanie przeżytych wydarzeń.

Chorzy z zespołem stresu pourazowego bardzo często wymagają leczenia farmakologicznego. Zazwyczaj są to środki antydepresyjne, które mają pomóc w wyciszeniu emocji lub w zasypianiu, np. inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny skuteczne w leczeniu zaburzeń na tle lękowym. Niestety wykazują one działanie uzależniające, dlatego nie powinny być stosowane długotrwale.

Następstwa PTSD

Osoby cierpiące a PTSC mogą zmagać się również z innymi chorobami i zaburzeniami psychicznymi. Może być tak, że choroby te pojawiły się u osoby z zespołem stresu pourazowego jeszcze przed traumatycznym wydarzeniem i wówczas zalicza się je jako czynnik ryzyka rozwoju PTSD.

Do współistniejących chorób, które rozwinęły się jako następstwo zespołu stresu pourazowego zalicza się m.in. uzależnienie od alkoholu i/albo od substancji psychoaktywnych, zaburzenia psychiczne tj. depresja, zaburzenia lękowe, dystymia, zaburzenia snu.

Zespół stresu pourazowego u dzieci

Objawy PTSD u dzieci są podobne do objawów występujących u osób dorosłych, ale mogą ujawniać się w nieco inny sposób. Powracanie do tragicznego zdarzenia u najmłodszych może przejawiać się w zabawie, opowiadanych historiach, a także na rysunkach. Dzieci bywają nadpobudliwe, nerwowe, drażliwe, wybuchają płaczem i gniewem w nieoczekiwanych sytuacjach, mają problemy z koncentracją. Mogą pojawić się u nich problemy ze snem, zaburzenia odżywiania oraz bóle różnych części ciała. Często obserwuje się również strach przed utratą rodziców. PTSD u dzieci może doprowadzić do wycofania społecznego, zaniku posiadanych umiejętności i wręcz regresji rozwojowej.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

N. Bulik-Ogińska, Z. Juczyński, Konsekwencje doświadczanych negatywnych wydarzeń życiowych – objawy stresu pourazowego i potraumatyczny wzrost, Psychiatria, 2012, 9(1), s. 1–10.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

Spirometria - co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Spirometria – co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Bliźniaczki syjamskie

Izrael. Lekarze rozdzielili bliźniaczki syjamskie zrośnięte głowami

ilustracja wątroby w rękach lekarza, 3D

Bilirubina całkowita – norma, podwyższona. Jak ją obniżyć?

Kobieta leży w gabinecie lekarskim podłączona pod EEG

Badanie EEG – co wykrywa u dziecka i dorosłego? Wynik

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Laborantka trzyma w ręku łańcuch genetyczny.

Zespół Edwardsa – jakie są przyczyny i objawy choroby?

Objawy alkoholizmu są szczególnie widoczne po odstawieniu tej substancji.

Alkoholizm – objawy, skutki, leczenie. Jak pomóc alkoholikowi?

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Terapia… lasem

Kobieta chora na sarkoidozę rozmawia z lekarką.

Sarkoidoza – objawy, leczenie, rodzaje. Co to jest?

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – komfort w chorobie w starszym wieku. Na czym polega? Czy możemy się tego nauczyć?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?