Przejdź do treści

Zwolnienie leżące i chodzące – wszystko, co warto o nich wiedzieć

kobieta w łóżku
Zwolnienie leżące i chodzące – wszystko, co warto o nich wiedzieć Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta po szczepieniu
Minister zdrowia: dopuszczamy możliwość mieszania szczepionek na COVID-19
Nogi
„Noszenie szpilek nie jest dobre dla kobiecego zdrowia” – przestrzega Pani Fizjotrener
Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne
Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg
Menstruacja w podróży
„Masz okres i szukaj wiatru w polu”. Podróżniczka o dostępności tamponów i podpasek w polskich wsiach i miasteczkach
Wyjechałaś na wakacje i musisz wziąć zwolnienie lekarskie? Nie zapomnij o jednym ważnym obowiązku
Wyjechałaś na wakacje i musisz wziąć zwolnienie lekarskie? Nie zapomnij o jednym ważnym obowiązku

Lekarz wystawiający zwolnienie lekarskie musi wskazać, czy chory może chodzić, czy też powinien leżeć. Większość z nas obawia się zwłaszcza tego drugiego zapisu. Czy rzeczywiście zwolnienie leżące oznacza konieczność ciągłego pozostawania w domu i czy zwolnienie chodzące jest przyzwoleniem na pełną aktywność?

Od 1 grudnia 2018 roku zwolnienia chorobowe (potocznie nazywane L4) wystawiane są w formie elektronicznej (e-ZLA). Trafiają one automatycznie do ZUS-u oraz pracodawcy. Podczas wypełniania formularza online lekarz wybiera wskazanie:

  • Chory musi leżeć.
  • Chory może chodzić.

Pomijając różnice w powyższych wskazaniach, które opiszemy za chwilę, istnieją ogólne zasady dotyczące zwolnień lekarskich. Przede wszystkim wystawiane są one na czas choroby i wyłącznie w celu umożliwienia pacjentowi powrotu do zdrowia. Obowiązkiem pacjenta jest przeznaczyć ten czas na regenerację, a także – co ważne – dołożyć starań, by w miarę możliwości przyśpieszyć okres zdrowienia. Należy rozumieć to tak, że pacjent nie powinien wykonywać żadnych czynności, które mogłyby opóźnić jego powrót do zdrowia.

Zarówno zwolnienie leżące, jak i chodzące stanowią podstawę ustalenia uprawnień i wypłaty zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego. Maksymalny czas, przez który można pobierać wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy, wynosi 182 dni lub 270 dni, jeśli zwolnienie zostało wystawione z powodu niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży. Zasiłek za czas choroby zostanie wypłacony w wysokości 80 proc. podstawy zasiłku lub w przypadku kobiety w ciąży – 100 proc. podstawy zasiłku.

Recepty papierowe i e-recepty

Uwaga! Każde zwolnienie chorobowe może zostać skontrolowane przez ZUS lub pracodawcę, o ile zgłasza on do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych (zatrudnia co najmniej 20 pracowników). Celem kontroli jest ustalenie, czy chory nie wykonuje pracy zarobkowej i/lub nie wykorzystuje zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem.

Należy pamiętać, iż niezależnie od kodu choroby czy wskazania w czasie zwolnienia nie wolno podejmować żadnej pracy (dotyczy to również pracy bezpłatnej). Uprzejmościowe odpowiadanie na e-maile do kolegów z pracy w czasie rekonwalescencji w razie kontroli zostanie z pewnością uznane za niezgodne z przeznaczeniem wykorzystywanie zwolnienia chorobowego. Pociągnie to zaś za sobą konsekwencje w postaci utraty zasiłku, a być może i konieczność zwrotu dotychczas pobranego.

Zgodnie z ustawą „w razie choroby i macierzyństwa ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia”.

Zwolnienie „leżące”

Lekarz może zdecydować, że pacjent przebywający na zwolnieniu powinien leżeć. Wiele osób uważa, że takie wskazanie oznacza dla chorego areszt domowy. Kod ten rzeczywiście pozwala de facto na wykonywanie jedynie niezbędnych czynności. Chory, który według lekarza musi leżeć, powinien przebywać w domu. Jeśli pracownicy ZUS-u zjawiają się z niezapowiedzianą wizytą i go nie zastaną, będzie musiał złożyć wyjaśnienia pod groźbą wstrzymania wypłaty świadczenia.

grupy inwalidzkie - człowiek na wózku inwalidzkim

W czasie kontroli można przebywać np. u lekarza czy na rehabilitacji – w takim wypadku potrzebne będzie zaświadczenie od lekarza/rehabilitanta, który to potwierdzi (jeżeli ZUS wezwie do złożenia wyjaśnień). Jeśli np. przebywałaś w domu sama i musiałaś wyjść do apteki, konieczne może się okazać przedłożenie paragonu. Ale tu dodatkowo należy wykazać, że rzeczywiście nie ma innego domownika, który mógł zrealizować receptę.

Są również osoby, które w czasie kontroli przebywały w domu, ale nie otworzyły drzwi, bo nie usłyszały dzwonka albo kontroler odszedł, zanim zdążyły wpuścić go do środka. Konieczne będzie wtedy złożenie wyjaśnień.

Zwolnienie „chodzące”

Teoretycznie daje ono pacjentowi większą swobodę niż zwolnienie leżące. W praktyce jednak „chory może chodzić” nie oznacza, że może wyjść na zakupy, uczestniczyć w kursie językowym etc. Tu nadal obowiązuje zasada, że dozwolone jest minimum. Z tą różnicą, że w takiej sytuacji, jeśli lekarz uzna, że zalecany jest kilkudniowy wyjazd, możesz wyjechać, ale powinna potwierdzać to dokumentacja medyczna. Jak już wiesz, przebywając na L4, nie można pracować, ale również wykonywać czynności, które mogłyby przedłużyć okres niezdolności do pracy.

Czy kontroler może przyjść do twojego domu i sprawdzić, czy okres zwolnienia przeznaczasz na regenerację? Tak. Co będzie, jeśli cię nie zastanie? Również w tym przypadku wiele zależy od interpretacji ZUS-u. W każdym przypadku będzie koniecznie złożenie szczegółowych wyjaśnień. Udowodnienie, że nie nadużyłaś swoich praw na L4, leży w twoim interesie, dlatego na wszelki wypadek warto zachować np. paragony z okresu przebywania na zwolnieniu.

Możliwa jest również sytuacja, w której aktywność fizyczna będzie jednym z zaleceń lekarskich. Wtedy nieobecność w domu jest usprawiedliwiona.

W kontekście kontroli warto pamiętać, aby podczas wypisywania zwolnienia podać faktyczny adres pobytu, a nie zamieszkania czy zameldowania. Podanie poprawnego adresu pozwoli na uniknięcie kontroli w innym miejscu.

Pamiętaj! Każda sytuacja na zwolnieniu lekarskim rozpatrywana jest indywidualnie. Musisz liczyć się z tym, że wiele zależy od osoby, która będzie odpowiedzialna za twoje postępowanie. Od niekorzystnej decyzji ZUS przysługuje ci odwołanie do sądu. Niestety trudno jednoznacznie stwierdzić, jakie i tu może być rozstrzygnięcie.

konsultacja: Marzena Pilarz-Herzyk, prawniczka, autorka serwisu mamaprawniczka.pl

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dr hab. Teresa Zbyrad / Archiwum prywatne

Dr hab. Teresa Zbyrad: jest takie założenie, w myśl którego pacjenta traktuje się dosłownie jako „chore ciało w łóżku”

Nowa Zelandia wprowadza płatny urlop po poronieniu lub urodzeniu martwego dziecka

Kobieta leży w łóżku z psem

Dlaczego na zwolnieniu lekarskim od psychiatry nie należy publikować swoich zdjęć w mediach społecznościowych?

Kobieta

Co musisz wiedzieć o zwolnieniu lekarskim od psychiatry? Wyjaśnia lek. Joanna Adamiak

Zdarza ci się skłamać w gabinecie lekarskim? Naprawdę nie warto tego robić

medyk w maseczce

Lekarze z całego świata będą mogli sprawdzić naszą historię pacjenta – zapowiada Agnieszka Kister z Centrum E-Zdrowia

Idziesz na badania albo do lekarza po receptę. Jakie masz prawa jako pacjentka?

Skierowanie – jak długo zachowuje ważność? Do jakich specjalistów nie potrzebujesz skierowania?

Stosowanie leków / istockphoto.com

Gdy informacje w ulotce nie zgadzają się z zaleceniami lekarza. Wszystko, co powinnaś wiedzieć na temat informacji zawartych w ulotce

Recepty papierowe i e-recepty

Recepty papierowe i e-recepty. Wszystko co powinnaś o nich wiedzieć

Polscy lekarze zbyt często przepisują antybiotyki i niewystarczająco dbają o pacjenta, który jest nimi leczony

Koniec papierowych zwolnień lekarskich. Szef i ZUS mogą cię teraz łatwiej kontrolować

kobieta wydmuchuje nos i sprawdza coś na telefonie

Zwolnienie lekarskie można otrzymać SMS-em

michał domaszewski

Dr Michał Domaszewski: nie bójmy się odpoczywać, kiedy chorujemy

Kobieta

„Oddech jest podstawowym i najszybszym sposobem, aby zapanować nad trudnymi emocjami”. Psychoonkolożka wyjaśnia, jak świadomie oddychać

Co dobrego możesz zrobić dla swoich jelit? /fot. Getty Images

Co dobrego możesz zrobić dla swoich jelit – dziś, w tydzień, w miesiąc, na zawsze?

"Chowałam się. Wstydziłam się. Nigdy więcej". Martyna Kaczmarek o tym, jak ważne jest normalizowanie nadmiernej potliwości

„Chowałam się. Wstydziłam się. Nigdy więcej”. Martyna Kaczmarek o tym, jak ważne jest normalizowanie nadmiernej potliwości

AKCJA SUPLEMENTACJA: Planowanie ciąży

Polacy nie chcą się szczepić przeciw COVID-19. Rząd sprzeda 4 mln szczepionek innym krajom

Polacy nie chcą się szczepić przeciw COVID-19. Rząd sprzeda 4 mln szczepionek innym krajom

Ile osób zaszczepionych zmarło w Polsce na COVID-19?

Ile osób zaszczepionych zmarło w Polsce na COVID-19? Najnowsze dane MZ potwierdzają skuteczność szczepień

Zrób sobie synbiotyk i ciesz się zdrowiem jelit!

"Aniu, musisz schudnąć. Popatrz na swoją kuzynkę" - dlaczego te słowa robią większą krzywdę dzieciom, niż może się wydawać?

„Musisz schudnąć. Popatrz na swoją kuzynkę” – dlaczego te słowa robią większą krzywdę, niż może się wydawać?

Bierzesz udział w festiwalach kolorów? Uważaj na oczy - ostrzega optometrystka Justyna Nater

Bierzesz udział w festiwalach kolorów Holi? Uważaj na oczy – ostrzega optometrystka Justyna Nater

Skrzepy krwi w trakcie okresu – kiedy warto wybrać się do lekarza?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?