Czym są plecy wklęsłe?
Plecy wklęsłe to wada postawy, w której występuje zwiększone wygięcie odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Fizjologicznie kręgosłup ma cztery krzywizny: krzywizny odcinka szyjnego i lędźwiowego skierowane są wypukłościami do przodu, natomiast krzywizny odcinka piersiowego i krzyżowego do tyłu. Lordoza kręgosłupa lędźwiowego utworzona jest z pięciu kręgów (L1-L5), które dźwigają znaczny ciężar ciała. Na to, czy lordoza zostanie prawidłowo ukształtowana ma wpływ wiele czynników oddziałujących na człowieka od momentu urodzenia. Podczas rozwoju płodowego występuje tylko jedna krzywizna kręgosłupa w odcinku piersiowym i krzyżowym. Pozostałe krzywizny powstają z chwilą, gdy niemowlę zaczyna siadać, stać i chodzić. Oprócz pleców wklęsłych, wyróżnia się także inne wady postawy, w tym plecy płaskie charakteryzujące się spłaszczeniem fizjologicznych krzywizn kręgosłupa, plecy okrągłe czyli hiperkifozę piersiową oraz plecy wklęsło-okrągłe łączące cechy typowe dla pleców okrągłych i wklęsłych.
Rolki
Jakie są przyczyny pleców wklęsłych?
Nadmierna lordoza jest jedną z nieprawidłowości w rozwoju postawy ciała. Na skutek zachodzących zmian dochodzi do patologicznego, zwiększonego wygięcia kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej. Jest to tzw. hiperlordoza, określana też jako lordoza pogłębiona. Do jej powstawania przyczyniają się:
- czynniki genetyczne, w tym wrodzone wady kręgosłupa,
- wady w obrębie kości i mięśni,
- utrzymywanie nieprawidłowej postawy ciała,
- siedzący tryb życia,
- brak aktywności fizycznej,
- otyłość brzuszna,
- doznane urazy,
- schorzenia: krzywica, osteoporoza, choroby zwyrodnieniowe.
Objawy pogłębionej lordozy lędźwiowej
Podstawowym objawem pleców wklęsłych jest nasilona lordoza lędźwiowa. Jej obecność pociąga za sobą szereg niekorzystnych zmian, w tym nadmierne przodopochylenie miednicy, wypięcie do przodu brzucha (nazywane brzuchem przodującym), pochylenie tułowia do przodu i uwypuklenie pośladków. Dochodzi do rozciągnięcia i osłabienia mięśni pośladkowych wielkich, kulszowo-goleniowych i brzucha. Z kolei mięsień prosty uda, prostownik uda i grzbietu w odcinku lędźwiowym oraz mięsień czworoboczny lędźwi są nadmiernie napięte.
Hiperlordoza może też powodować:
- sztywność stawów biodrowych i biodrowo-krzyżowych,
- zaburzenia perystaltyki jelit,
- spłycenie krzywizn kręgosłupa znajdujących się powyżej odcinka lędźwiowego,
- ból podczas zmiany pozycji i po aktywności fizycznej,
- drętwienie nóg i pośladków,
- mrowienie kończyn dolnych,
- zaburzenie pracy pęcherza moczowego.
Diagnostyka pleców wklęsłych
Jeśli podejrzewasz u dziecka plecy wklęsłe, udaj się z nim do ortopedy dziecięcego. Lekarz przeprowadzi badanie fizykalne oraz zleci wykonanie badań obrazowych, które pomogą w dokładnej ocenie kręgosłupa i określeniu występujących patologii. Najczęściej do celów diagnostycznych wykorzystuje się badanie RTG kręgosłupa, które pokazuje nie tylko ustawienie kręgosłupa, ale i zwyrodnienia w jego obrębie. Następnym krokiem jest udanie się do fizjoterapeuty. Specjalista oceni sylwetkę, sprawdzi napięcie mięśniowe i dobierze odpowiednią terapię.
Jak leczyć nadmierną lordozę lędźwiową?
Wklęsły kręgosłup wymaga podjęcia leczenia – im szybciej zostanie ono wprowadzone, tym mniejsze ryzyko niebezpiecznych następstw pogłębionej lordozy. Dobór leczenia hiperlordozy lędźwiowej jest zależny od wielu czynników, w tym wieku pacjenta, jego stanu zdrowia oraz stopnia zaawansowania zmian. Oprócz ćwiczeń wspomagająco stosuje się również fizykoterapię, w tym prądy TENS, ultradźwięki czy hydroterapię. Pomocne są także masaże i terapia manualna, a dolegliwości bólowe można łagodzić preparatami farmakologicznymi. Leczenie operacyjne hiperlordozy stosowane jest tylko w wybranych przypadkach.
Ćwiczenia na plecy wklęsłe
Fizjoterapia pleców wklęsłych polega na stosowaniu ćwiczeń korekcyjnych, które rozciągną mięśnie biodrowo-lędźwiowe, mięśnie proste uda i mięśnie czworoboczne lędźwi oraz zwiększą siłę i wytrzymałość mięśni pośladkowych, mięśni brzucha i mięśni oddechowych. Ponadto celem terapii jest utrzymanie prawidłowej ruchomości kręgosłupa i kształtowanie nawyków utrzymania właściwej postawy ciała podczas codziennie wykonywanych czynności.
Oto przykładowe ćwiczenia stosowane w hiperlordozie odcinka lędźwiowego kręgosłupa:
- Połóż się na brzuchu i podłóż pod niego zwinięty koc lub ręcznik. Ręce umieść pod czołem. Naprzemiennie unoś prawą i lewą nogę do góry. Kończyna powinna być przez cały czas wyprostowana.
- Połóż się na plecach, ułóż ręce wzdłuż ciała, zegnij kolana. Podnoś biodra w górę i utrzymuj tę pozycję przez kilka sekund.
- Wykonaj siad prosty: wyprostuj plecy, ściągnij łopatki, nie zaokrąglaj pleców w odcinku lędźwiowym. Następnie maksymalnie przyciągnij ręce do stóp, nie zginając kolan.
Ze względu na wiele możliwych metod leczniczych, dobór odpowiednich ćwiczeń jest kwestią indywidualną i zawsze powinien być konsultowany z fizjoterapeutą.
Bibliografia:
- R. Terlikowski i wsp., Wady postawy, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, 2009.
- Wilczyński J., Korekcja wad postawy człowieka, Wydawnictwo Anthropos, Starachowice 2005.
