Przejdź do treści

Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny) – objawy i leczenie

azjatyckie jedzenie
Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny)/iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ginekologowi warto mówić o tym, że podczas seksu cię boli, że nie masz ochoty na czułości albo, że w ostatnim czasie spałaś z kilkoma facetami
Dziewczyna stojąca na ulicy
„Zejście po schodach też może stać się dla ciebie ścieżką kontemplacji”. Kasia Bem o spacerze medytacyjnym
Czwarta fala pandemii pojawi się już jesienią? Wiemy, kogo będzie dotyczyć
„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?
Dlaczego udajemy orgazm? 5 powodów, dla których warto
Dlaczego udajemy orgazm? 5 powodów, dla których warto przestać to robić

Anafilaksja to reakcja alergiczna powstająca w odpowiedzi na alergeny obecne m.in w jadzie owadów, lekach i pożywieniu. Objawy wstrząsu anafilaktycznego są zagrożeniem dla życia, dlatego konieczna jest szybka pomoc medyczna. Kluczowym elementem leczenia jest podanie domięśniowo adrenaliny. Jakie są przyczyny anafilaksji u dorosłych i dzieci i jak rozpoznać jej symptomy? 

Co to jest anafilaksja?

Anafilaksja, nazywana też wstrząsem anafilaktycznym, to wg definicji ostry, zagrażający życiu zespół chorobowy inicjowany przez gwałtowne uwalnianie z komórek tucznych i bazofilów znacznych ilości mediatorów chemicznych, takich jak histamina, leukotrieny, prostaglandyny i czynnik aktywujący płytki (PAF). W wyniku reakcji alergicznej dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych, nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi oraz zwężenia dróg oddechowych. Szacuje się, iż wstrząs anafilaktyczny występuje co roku u około 3 proc. osób.

Kobieta wykonuje pierwszą pomoc przedmedyczną

Przyczyny anafilaksji

Reakcję anafilaktyczną mogą wyzwalać następujące czynniki:

  • leki: niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen), antybiotyki (penicylina, cefalosporyny) i inne;
  • jad owadów błonkoskrzydłych – pszczoły, osy, szerszenia, mrówek;
  • pożywienie:  orzeszki ziemne i laskowe, ryby i skorupiaki, cytrusy (u dorosłych), jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, orzechy laskowe, ryby, pszenica, soja (u dzieci);
  • środki konserwujące i barwniki;
  • immunoterapia alergenowa (odczulanie).

Anafilaksja u dzieci najczęściej spowodowana jest zawartymi w pożywieniu alergenami, natomiast u osób dorosłych główną przyczyną są leki oraz użądlenia owadów.

U niektórych osób obserwuje się anafilaksję indukowaną wysiłkiem fizycznym. Powysiłkowa anafilaksja pojawia się po 2-4 godzinach po spożyciu określonych pokarmów (seler, pszenica, skorupiaki, ostrygi i inne) i zainicjowaniu wysiłku fizycznego. Natomiast u osób uczulonych na pyłki roślin może powstać reakcja krzyżowa po zjedzeniu pokarmów (głównie warzyw i owoców). W tym przypadku pojawiają się objawy anafilaksji jamy ustnej – obrzęk i świąd warg, podniebienia i języka oraz chrypka. Zjawisko to określane jest mianem zespołu alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome – OAS).

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?

Wstrząs anafilaktyczny – objawy

Charakterystycznymi symptomami poprzedzającymi wstrząs anafilaktyczny są: pokrzywka, chłodna i blada skóra, przyspieszenie bicia serca oraz suchość w ustach.  Ponadto do objawów anafilaksji należą:

  • objawy skórne: wzmożona potliwość, nagłe zaczerwienienie, świąd, obrzęk naczynioruchowy;
  • objawy ze strony układu oddechowego: przyspieszony oddech, duszność, kaszel, sapanie, chrypka, wyciek z nosa, obrzęk śluzówki nosa;
  • objawy ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia tętniczego krwi;
  • objawy ze strony układu pokarmowego: bóle brzucha, nudności i wymioty, biegunka;
  • objawy ze strony układu nerwowego: zawroty głowy, napad padaczkowy.

Objawy pojawiają się najczęściej w ciągu kilku minut od narażenia na dany czynnik wyzwalający. Jednakże reakcja anafilaktyczna może powstać w przedziale czasowym od kilku sekund do kilku godzin. Wstrząs anafilaktyczny jest bardzo niebezpieczny, ponieważ obrzęk tkanek gardła uniemożliwia oddychanie i może prowadzić nawet do śmierci.

dziewczyna z liściem monstery

Leczenie wstrząsu anafilaktycznego

Wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego wymaga bardzo szybkiej interwencji. Pierwsza pomoc w anafilaksji obejmuje przerwanie narażenia na czynnik (np. poprzez usunięcie żądła z pęcherzem jadowym), który wywołał reakcję, ułożenie poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej (poszkodowany leży na plecach z uniesionymi ku górze nogami), monitorowanie podstawowych parametrów życiowych oraz wezwanie pomocy.

Osoby ze zdiagnozowaną w przeszłości alergią zwykle noszą ze sobą strzykawkę z adrenaliną. Adrenalina w anafilaksji powinna być podana jak najszybciej po wystąpieniu objawów. Najczęściej wstrzykuje się ją w mięsień czworogłowy uda. Ponadto w anafilaksji stosuje się leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy.


Bibliografia:

  1. P. Lachowska-Kotowska, A. Grzywa-Celińska, A. Prystupa, M. Kotowski, i R. Celiński, “Anafilaksja – rozpoznawanie i leczenie w praktyce lekarskiej”, Med. Ogólna i Nauk. o Zdrowiu, vol. 19, no. 2, pp. 99–102, 2013.
  2. J. Liebhart, “Anafilaksja”, Klin. Chorób Wewnętrznych Geriatr. i Alergol. UM Wrocław, 2017.
  3. R. Kurzawa, “Anafilaksja-nie jedno ma imię”, Alerg. Astma Immunol., vol. 22, no. 2–3, pp. 30–32, 2017.
  4. M. Borowa, J. Apanasewicz, K. Krzyżanowski, M. Andryszczyk i E, Milewska, “Wstrząs anafilaktyczny – postępowanie pielęgniarskie w fazach przedszpitalnej i szpitalnej”, Pielęgniarstwo w Stanach Nagłych, vol. 1, 2017.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rana oka, oparzenie, ciało obce w oku – pierwsza pomoc

Upadek z wysokości – udzielenie pierwszej pomocy

Co wiesz na temat alergii? Rusza kolejna edycja ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Skonsultuj z Farmaceutą”

Uraz głowy – rodzaje i udzielanie pierwszej pomocy

Podtopienie – pierwsza pomoc, suche i wtórne utonięcie

Oparzenia I, II i III stopnia – pierwsza pomoc

Wypadek drogowy – postępowanie i pierwsza pomoc

Amputacja urazowa – pierwsza pomoc poszkodowanemu

Czy wiosna szkodzi zdrowiu? Sprawdź, jakie dolegliwości mogą się wraz z nią pojawić, i jak sobie z nimi poradzić

Za chwilę wiosna, a wraz z nią… katar. To alergia czy przeziębienie? Sprawdź, po czym je rozpoznać

Wiosna, choć piękna, jest prawdziwą zmorą dla alergików. Zobacz, jakie drzewa pylą w marcu

dziewczyna na balkonie

Im więcej pyłków w powietrzu, tym więcej zakażeń koronawirusem – dowiedli badacze

Krakowscy naukowcy rozwiali wątpliwości. Odpowiedzieli na pytanie, czy alergia na smog rzeczywiście istnieje

Krakowscy naukowcy rozwiali wątpliwości. Odpowiedzieli na pytanie, czy alergia na smog rzeczywiście istnieje

Aorta – funkcje, budowa. Koarktacja i rozwarstwienie aorty

Młodzi z nadciśnieniem

Jak wygląda pierwsza pomoc przy wypadku z fajerwerkami?

Fajerwerki. Pierwsza pomoc przy obrażeniach od fajerwerków

Ślinienie podczas snu – przyczyny, skutki, zapobieganie

Gwiazda betlejemska – może wywołać alergię

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Maleinian feniraminy – działanie, zastosowanie, skutki uboczne

Wyprysk potnicowy – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Wyprysk kontaktowy – przyczyny, objawy, profilaktyka, leczenie

Aspergiloza – co to, rodzaje, objawy, diagnoza i leczenie

Wiesz, że telefon może być źródłem kontaktowego zapalenie skóry i wywołać alergię? Wszystko przez metal, który zawiera

Wiesz, że telefon może być źródłem kontaktowego zapalenia skóry i wywołać alergię? Wszystko przez metal, który zawiera

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?