Przejdź do treści

Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny) – objawy i leczenie

azjatyckie jedzenie
Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny)/iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy Polskę czeka epidemia małpiej ospy? Ministerstwo Zdrowia uspokaja
Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres i lęk? Psycholożka wyjaśnia, na czym polega iluzja przejrzystości
Raz w tygodniu miewasz migrenę? Przyczyną może być zła okluzja
Pink: „Miałam objawy udaru, to było przerażające”. Diagnoza była zupełnie inna
Gdyby nie wizyta w salonie fryzjerskim, nie wiedziałaby, na co choruje. Teraz chce uświadamiać innych

Anafilaksja to reakcja alergiczna powstająca w odpowiedzi na alergeny obecne m.in w jadzie owadów, lekach i pożywieniu. Objawy wstrząsu anafilaktycznego są zagrożeniem dla życia, dlatego konieczna jest szybka pomoc medyczna. Kluczowym elementem leczenia jest podanie domięśniowo adrenaliny. Jakie są przyczyny anafilaksji u dorosłych i dzieci i jak rozpoznać jej symptomy? 

Co to jest anafilaksja?

Anafilaksja, nazywana też wstrząsem anafilaktycznym, to wg definicji ostry, zagrażający życiu zespół chorobowy inicjowany przez gwałtowne uwalnianie z komórek tucznych i bazofilów znacznych ilości mediatorów chemicznych, takich jak histamina, leukotrieny, prostaglandyny i czynnik aktywujący płytki (PAF). W wyniku reakcji alergicznej dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych, nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi oraz zwężenia dróg oddechowych. Szacuje się, iż wstrząs anafilaktyczny występuje co roku u około 3 proc. osób.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kobieta wykonuje pierwszą pomoc przedmedyczną

Przyczyny anafilaksji

Reakcję anafilaktyczną mogą wyzwalać następujące czynniki:

  • leki: niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen), antybiotyki (penicylina, cefalosporyny) i inne;
  • jad owadów błonkoskrzydłych – pszczoły, osy, szerszenia, mrówek;
  • pożywienie:  orzeszki ziemne i laskowe, ryby i skorupiaki, cytrusy (u dorosłych), jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, orzechy laskowe, ryby, pszenica, soja (u dzieci);
  • środki konserwujące i barwniki;
  • immunoterapia alergenowa (odczulanie).

Anafilaksja u dzieci najczęściej spowodowana jest zawartymi w pożywieniu alergenami, natomiast u osób dorosłych główną przyczyną są leki oraz użądlenia owadów.

U niektórych osób obserwuje się anafilaksję indukowaną wysiłkiem fizycznym. Powysiłkowa anafilaksja pojawia się po 2-4 godzinach po spożyciu określonych pokarmów (seler, pszenica, skorupiaki, ostrygi i inne) i zainicjowaniu wysiłku fizycznego. Natomiast u osób uczulonych na pyłki roślin może powstać reakcja krzyżowa po zjedzeniu pokarmów (głównie warzyw i owoców). W tym przypadku pojawiają się objawy anafilaksji jamy ustnej – obrzęk i świąd warg, podniebienia i języka oraz chrypka. Zjawisko to określane jest mianem zespołu alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome – OAS).

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?

Wstrząs anafilaktyczny – objawy

Charakterystycznymi symptomami poprzedzającymi wstrząs anafilaktyczny są: pokrzywka, chłodna i blada skóra, przyspieszenie bicia serca oraz suchość w ustach.  Ponadto do objawów anafilaksji należą:

  • objawy skórne: wzmożona potliwość, nagłe zaczerwienienie, świąd, obrzęk naczynioruchowy;
  • objawy ze strony układu oddechowego: przyspieszony oddech, duszność, kaszel, sapanie, chrypka, wyciek z nosa, obrzęk śluzówki nosa;
  • objawy ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia tętniczego krwi;
  • objawy ze strony układu pokarmowego: bóle brzucha, nudności i wymioty, biegunka;
  • objawy ze strony układu nerwowego: zawroty głowy, napad padaczkowy.

Objawy pojawiają się najczęściej w ciągu kilku minut od narażenia na dany czynnik wyzwalający. Jednakże reakcja anafilaktyczna może powstać w przedziale czasowym od kilku sekund do kilku godzin. Wstrząs anafilaktyczny jest bardzo niebezpieczny, ponieważ obrzęk tkanek gardła uniemożliwia oddychanie i może prowadzić nawet do śmierci.

dziewczyna z liściem monstery

Leczenie wstrząsu anafilaktycznego

Wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego wymaga bardzo szybkiej interwencji. Pierwsza pomoc w anafilaksji obejmuje przerwanie narażenia na czynnik (np. poprzez usunięcie żądła z pęcherzem jadowym), który wywołał reakcję, ułożenie poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej (poszkodowany leży na plecach z uniesionymi ku górze nogami), monitorowanie podstawowych parametrów życiowych oraz wezwanie pomocy.

Osoby ze zdiagnozowaną w przeszłości alergią zwykle noszą ze sobą strzykawkę z adrenaliną. Adrenalina w anafilaksji powinna być podana jak najszybciej po wystąpieniu objawów. Najczęściej wstrzykuje się ją w mięsień czworogłowy uda. Ponadto w anafilaksji stosuje się leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy.


Bibliografia:

  1. P. Lachowska-Kotowska, A. Grzywa-Celińska, A. Prystupa, M. Kotowski, i R. Celiński, “Anafilaksja – rozpoznawanie i leczenie w praktyce lekarskiej”, Med. Ogólna i Nauk. o Zdrowiu, vol. 19, no. 2, pp. 99–102, 2013.
  2. J. Liebhart, “Anafilaksja”, Klin. Chorób Wewnętrznych Geriatr. i Alergol. UM Wrocław, 2017.
  3. R. Kurzawa, “Anafilaksja-nie jedno ma imię”, Alerg. Astma Immunol., vol. 22, no. 2–3, pp. 30–32, 2017.
  4. M. Borowa, J. Apanasewicz, K. Krzyżanowski, M. Andryszczyk i E, Milewska, “Wstrząs anafilaktyczny – postępowanie pielęgniarskie w fazach przedszpitalnej i szpitalnej”, Pielęgniarstwo w Stanach Nagłych, vol. 1, 2017.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

W maju pylą trawy! Jakie są objawy alergii na pyłki?

Naukowcy odkryli, dlaczego coraz więcej osób jest uczulonych na pyłki

Naukowcy odkryli, dlaczego coraz więcej osób jest uczulonych na pyłki. Odpowiada za to jeden istotny czynnik

Kobieta stoi na łące

Sięgasz po wapno przy alergii? „Preparaty wapnia mogą ingerować we wchłanianie leków przeciwalergicznych” – ostrzega farmaceutka

10 produktów, na które alergicy muszą uważać

Czterolatka zadławiła się cukierkiem. Uratował ją st. asp. Jacek Zbrzyzny, policjant z Nidzicy

Czy wiosna szkodzi zdrowiu? Sprawdź, jakie dolegliwości mogą się wraz z nią pojawić, i jak sobie z nimi poradzić

7 czynników pogarszających objawy alergii

Środki ochrony osobistej – dla bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Kiedy musimy założyć kask, gogle i przyłbicę

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Bandaż elastyczny. Samoprzylepny czy klasyczny? Kiedy użyć, jak założyć, ile kosztuje

10 patentów dla alergika

10 patentów dla alergika. Jak nie dać się alergii?

Wiosna, choć piękna, jest prawdziwą zmorą dla alergików. Zobacz, jakie drzewa pylą w marcu

Przy wahaniach ciśnienia może pojawić się ból głowy

Nadciąga antycyklon. Oliver i Peter podniosą Polakom ciśnienie?

Dzieci z latarkami

Świeczki zachowaj na romantyczny wieczór. Oto, co powinnaś mieć w domu podczas wichury

Diagnostyka molekularna

Diagnostyka molekularna – rodzaje, metody, zastosowanie

Podwyższone ciśnienie od temperatury w domu. Jak to się dzieje?

Dlaczego odkażanie ran wodą utlenioną to zły pomysł? Wyjaśnia biotechnolog Dawid Polak

Dlaczego odkażanie ran wodą utlenioną to zły pomysł? Wyjaśnia biotechnolog Dawid Polak

Mleko bez laktozy

Mleko bez laktozy – uczulenie i nietolerancja na składnik

Jak wygląda pierwsza pomoc przy wypadku z fajerwerkami?

Fajerwerki. Pierwsza pomoc przy obrażeniach od fajerwerków

Kobieta

Pierwsza pomoc przy urazach oczu przez fajerwerki. Większość osób wykonuje ją źle

Alergia na choinkę / istockphoto.com

Katar, kichanie i kaszel podczas świątecznych przygotowań? To może być alergia na choinkę

Pęknięty lód

„Bohaterskie czyny fajnie ogląda się w telewizji, smutniej odprowadza się bohaterów na cmentarze” – pisze ratownik medyczny

Sól emska

Sól emska – zastosowanie, dawkowanie i przeciwwskazania

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

×