Przejdź do treści

Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny) – objawy i leczenie

azjatyckie jedzenie
Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny)/iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?

Anafilaksja to reakcja alergiczna powstająca w odpowiedzi na alergeny obecne m.in w jadzie owadów, lekach i pożywieniu. Objawy wstrząsu anafilaktycznego są zagrożeniem dla życia, dlatego konieczna jest szybka pomoc medyczna. Kluczowym elementem leczenia jest podanie domięśniowo adrenaliny. Jakie są przyczyny anafilaksji u dorosłych i dzieci i jak rozpoznać jej symptomy? 

Co to jest anafilaksja?

Anafilaksja, nazywana też wstrząsem anafilaktycznym, to wg definicji ostry, zagrażający życiu zespół chorobowy inicjowany przez gwałtowne uwalnianie z komórek tucznych i bazofilów znacznych ilości mediatorów chemicznych, takich jak histamina, leukotrieny, prostaglandyny i czynnik aktywujący płytki (PAF). W wyniku reakcji alergicznej dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych, nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi oraz zwężenia dróg oddechowych. Szacuje się, iż wstrząs anafilaktyczny występuje co roku u około 3 proc. osób.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kobieta wykonuje pierwszą pomoc przedmedyczną

Przyczyny anafilaksji

Reakcję anafilaktyczną mogą wyzwalać następujące czynniki:

  • leki: niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen), antybiotyki (penicylina, cefalosporyny) i inne;
  • jad owadów błonkoskrzydłych – pszczoły, osy, szerszenia, mrówek;
  • pożywienie:  orzeszki ziemne i laskowe, ryby i skorupiaki, cytrusy (u dorosłych), jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, orzechy laskowe, ryby, pszenica, soja (u dzieci);
  • środki konserwujące i barwniki;
  • immunoterapia alergenowa (odczulanie).

Anafilaksja u dzieci najczęściej spowodowana jest zawartymi w pożywieniu alergenami, natomiast u osób dorosłych główną przyczyną są leki oraz użądlenia owadów.

U niektórych osób obserwuje się anafilaksję indukowaną wysiłkiem fizycznym. Powysiłkowa anafilaksja pojawia się po 2-4 godzinach po spożyciu określonych pokarmów (seler, pszenica, skorupiaki, ostrygi i inne) i zainicjowaniu wysiłku fizycznego. Natomiast u osób uczulonych na pyłki roślin może powstać reakcja krzyżowa po zjedzeniu pokarmów (głównie warzyw i owoców). W tym przypadku pojawiają się objawy anafilaksji jamy ustnej – obrzęk i świąd warg, podniebienia i języka oraz chrypka. Zjawisko to określane jest mianem zespołu alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome – OAS).

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?

Wstrząs anafilaktyczny – objawy

Charakterystycznymi symptomami poprzedzającymi wstrząs anafilaktyczny są: pokrzywka, chłodna i blada skóra, przyspieszenie bicia serca oraz suchość w ustach.  Ponadto do objawów anafilaksji należą:

  • objawy skórne: wzmożona potliwość, nagłe zaczerwienienie, świąd, obrzęk naczynioruchowy;
  • objawy ze strony układu oddechowego: przyspieszony oddech, duszność, kaszel, sapanie, chrypka, wyciek z nosa, obrzęk śluzówki nosa;
  • objawy ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia tętniczego krwi;
  • objawy ze strony układu pokarmowego: bóle brzucha, nudności i wymioty, biegunka;
  • objawy ze strony układu nerwowego: zawroty głowy, napad padaczkowy.

Objawy pojawiają się najczęściej w ciągu kilku minut od narażenia na dany czynnik wyzwalający. Jednakże reakcja anafilaktyczna może powstać w przedziale czasowym od kilku sekund do kilku godzin. Wstrząs anafilaktyczny jest bardzo niebezpieczny, ponieważ obrzęk tkanek gardła uniemożliwia oddychanie i może prowadzić nawet do śmierci.

dziewczyna z liściem monstery

Leczenie wstrząsu anafilaktycznego

Wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego wymaga bardzo szybkiej interwencji. Pierwsza pomoc w anafilaksji obejmuje przerwanie narażenia na czynnik (np. poprzez usunięcie żądła z pęcherzem jadowym), który wywołał reakcję, ułożenie poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej (poszkodowany leży na plecach z uniesionymi ku górze nogami), monitorowanie podstawowych parametrów życiowych oraz wezwanie pomocy.

Osoby ze zdiagnozowaną w przeszłości alergią zwykle noszą ze sobą strzykawkę z adrenaliną. Adrenalina w anafilaksji powinna być podana jak najszybciej po wystąpieniu objawów. Najczęściej wstrzykuje się ją w mięsień czworogłowy uda. Ponadto w anafilaksji stosuje się leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy.


Bibliografia:

  1. P. Lachowska-Kotowska, A. Grzywa-Celińska, A. Prystupa, M. Kotowski, i R. Celiński, “Anafilaksja – rozpoznawanie i leczenie w praktyce lekarskiej”, Med. Ogólna i Nauk. o Zdrowiu, vol. 19, no. 2, pp. 99–102, 2013.
  2. J. Liebhart, “Anafilaksja”, Klin. Chorób Wewnętrznych Geriatr. i Alergol. UM Wrocław, 2017.
  3. R. Kurzawa, “Anafilaksja-nie jedno ma imię”, Alerg. Astma Immunol., vol. 22, no. 2–3, pp. 30–32, 2017.
  4. M. Borowa, J. Apanasewicz, K. Krzyżanowski, M. Andryszczyk i E, Milewska, “Wstrząs anafilaktyczny – postępowanie pielęgniarskie w fazach przedszpitalnej i szpitalnej”, Pielęgniarstwo w Stanach Nagłych, vol. 1, 2017.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ugryzienie mrówki – jak je rozpoznać i co zrobić, aby złagodzić pieczenie? 

Ugryzienie muchy końskiej – bolesny i dokuczliwy towarzysz wakacyjnych urlopów 

Gdy założyła swoją wymarzoną suknię ślubną, dostała swędzącej wysypki. Powód? Nietypowa alergia / unsplash

Gdy założyła swoją wymarzoną suknię ślubną, dostała swędzącej wysypki. Powód? Bardzo nietypowa alergia

Ugryzienie pająka – jak wygląda ślad po kątniku a jak po krzyżaku? Kiedy udać się do lekarza?

Ugryzienie szerszenia – jak je rozpoznać i udzielić pierwszej pomocy? 

Pierwsza pomoc przy zadławieniu

„Pozwól kasłać i nie zawracaj głowy uderzeniami w plecy, pytaniami czy poleceniami” – o pierwszej pomocy przy zakrztuszeniu pisze Pan Pielęgniarka

Stridor, czyli świst przy oddychaniu, którego nie warto bagatelizować!

Istockphoto

7 problemów zdrowotnych, które częściej atakują latem

Co twoje mieszkanie zdradza o tobie i o twoim zdrowiu?

Zadławienie się dziecka - pierwsza pomoc / istock

12-latka zadławiła się podczas jedzenia. Uratowało ją zachowanie młodszego brata

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Pierwsza pomoc

Wakacyjna apteczka – co oprócz leków i opatrunków powinno się w niej znaleźć?

Kichanie a patrzenie w słońce / unsplash

Kichasz, gdy patrzysz na słońce? Biotechnolog Dawid Polak wyjaśnia to zjawisko

Kobieta trzyma pęsetą tatuaż grafenowy

Ciśnieniomierze odejdą w zapomnienie? Grafenowy tatuaż sam zmierzy ciśnienie krwi

Ektoina – do nosa, oczu i inhalacji. Czy krople z ektoiną pomagają na zapalenie spojówek?

9 nawyków nasilających objawy alergii. Może niektóre dotyczą ciebie?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Opalanie na słońcu

Alergik na urlopie. O czym powinnaś pamiętać, wyjeżdżając na wakacje?

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Komu owoce mogą szkodzić? Sprawdziłyśmy!

W maju pylą trawy! Jakie są objawy alergii na pyłki?

Naukowcy odkryli, dlaczego coraz więcej osób jest uczulonych na pyłki

Naukowcy odkryli, dlaczego coraz więcej osób jest uczulonych na pyłki. Odpowiada za to jeden istotny czynnik

Kobieta stoi na łące

Sięgasz po wapno przy alergii? „Preparaty wapnia mogą ingerować we wchłanianie leków przeciwalergicznych” – ostrzega farmaceutka

10 produktów, na które alergicy muszą uważać

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×