Przejdź do treści

Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny) – objawy i leczenie

azjatyckie jedzenie
Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny)/iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Psycholożka o pułapkach leczenia niepłodności
„Nie kupię nowej sukienki, bo za chwilę będę w ciąży”. Psycholożka Anna Wietrzykowska o pułapkach niepłodności
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w... nosie!
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w… nosie! Nowe ustalenia włoskich naukowców
„Nie jestem nikomu winna wyglądu” – mówi Maja Staśko, wyjaśniając zjawisko przemocy psychicznej w sieci
Zdjęcie rentgenowskie mózgu
Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Anafilaksja to reakcja alergiczna powstająca w odpowiedzi na alergeny obecne m.in w jadzie owadów, lekach i pożywieniu. Objawy wstrząsu anafilaktycznego są zagrożeniem dla życia, dlatego konieczna jest szybka pomoc medyczna. Kluczowym elementem leczenia jest podanie domięśniowo adrenaliny. Jakie są przyczyny anafilaksji u dorosłych i dzieci i jak rozpoznać jej symptomy? 

Co to jest anafilaksja?

Anafilaksja, nazywana też wstrząsem anafilaktycznym, to wg definicji ostry, zagrażający życiu zespół chorobowy inicjowany przez gwałtowne uwalnianie z komórek tucznych i bazofilów znacznych ilości mediatorów chemicznych, takich jak histamina, leukotrieny, prostaglandyny i czynnik aktywujący płytki (PAF). W wyniku reakcji alergicznej dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych, nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi oraz zwężenia dróg oddechowych. Szacuje się, iż wstrząs anafilaktyczny występuje co roku u około 3 proc. osób.

Kobieta wykonuje pierwszą pomoc przedmedyczną

Przyczyny anafilaksji

Reakcję anafilaktyczną mogą wyzwalać następujące czynniki:

  • leki: niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen), antybiotyki (penicylina, cefalosporyny) i inne;
  • jad owadów błonkoskrzydłych – pszczoły, osy, szerszenia, mrówek;
  • pożywienie:  orzeszki ziemne i laskowe, ryby i skorupiaki, cytrusy (u dorosłych), jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, orzechy laskowe, ryby, pszenica, soja (u dzieci);
  • środki konserwujące i barwniki;
  • immunoterapia alergenowa (odczulanie).

Anafilaksja u dzieci najczęściej spowodowana jest zawartymi w pożywieniu alergenami, natomiast u osób dorosłych główną przyczyną są leki oraz użądlenia owadów.

U niektórych osób obserwuje się anafilaksję indukowaną wysiłkiem fizycznym. Powysiłkowa anafilaksja pojawia się po 2-4 godzinach po spożyciu określonych pokarmów (seler, pszenica, skorupiaki, ostrygi i inne) i zainicjowaniu wysiłku fizycznego. Natomiast u osób uczulonych na pyłki roślin może powstać reakcja krzyżowa po zjedzeniu pokarmów (głównie warzyw i owoców). W tym przypadku pojawiają się objawy anafilaksji jamy ustnej – obrzęk i świąd warg, podniebienia i języka oraz chrypka. Zjawisko to określane jest mianem zespołu alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome – OAS).

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?

Wstrząs anafilaktyczny – objawy

Charakterystycznymi symptomami poprzedzającymi wstrząs anafilaktyczny są: pokrzywka, chłodna i blada skóra, przyspieszenie bicia serca oraz suchość w ustach.  Ponadto do objawów anafilaksji należą:

  • objawy skórne: wzmożona potliwość, nagłe zaczerwienienie, świąd, obrzęk naczynioruchowy;
  • objawy ze strony układu oddechowego: przyspieszony oddech, duszność, kaszel, sapanie, chrypka, wyciek z nosa, obrzęk śluzówki nosa;
  • objawy ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia tętniczego krwi;
  • objawy ze strony układu pokarmowego: bóle brzucha, nudności i wymioty, biegunka;
  • objawy ze strony układu nerwowego: zawroty głowy, napad padaczkowy.

Objawy pojawiają się najczęściej w ciągu kilku minut od narażenia na dany czynnik wyzwalający. Jednakże reakcja anafilaktyczna może powstać w przedziale czasowym od kilku sekund do kilku godzin. Wstrząs anafilaktyczny jest bardzo niebezpieczny, ponieważ obrzęk tkanek gardła uniemożliwia oddychanie i może prowadzić nawet do śmierci.

dziewczyna z liściem monstery

Leczenie wstrząsu anafilaktycznego

Wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego wymaga bardzo szybkiej interwencji. Pierwsza pomoc w anafilaksji obejmuje przerwanie narażenia na czynnik (np. poprzez usunięcie żądła z pęcherzem jadowym), który wywołał reakcję, ułożenie poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej (poszkodowany leży na plecach z uniesionymi ku górze nogami), monitorowanie podstawowych parametrów życiowych oraz wezwanie pomocy.

Osoby ze zdiagnozowaną w przeszłości alergią zwykle noszą ze sobą strzykawkę z adrenaliną. Adrenalina w anafilaksji powinna być podana jak najszybciej po wystąpieniu objawów. Najczęściej wstrzykuje się ją w mięsień czworogłowy uda. Ponadto w anafilaksji stosuje się leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy.


Bibliografia:

  1. P. Lachowska-Kotowska, A. Grzywa-Celińska, A. Prystupa, M. Kotowski, i R. Celiński, “Anafilaksja – rozpoznawanie i leczenie w praktyce lekarskiej”, Med. Ogólna i Nauk. o Zdrowiu, vol. 19, no. 2, pp. 99–102, 2013.
  2. J. Liebhart, “Anafilaksja”, Klin. Chorób Wewnętrznych Geriatr. i Alergol. UM Wrocław, 2017.
  3. R. Kurzawa, “Anafilaksja-nie jedno ma imię”, Alerg. Astma Immunol., vol. 22, no. 2–3, pp. 30–32, 2017.
  4. M. Borowa, J. Apanasewicz, K. Krzyżanowski, M. Andryszczyk i E, Milewska, “Wstrząs anafilaktyczny – postępowanie pielęgniarskie w fazach przedszpitalnej i szpitalnej”, Pielęgniarstwo w Stanach Nagłych, vol. 1, 2017.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Alicja Sztygowska

Pierwsza pomoc w czasie napadu padaczkowego. Jak reagować? [WIDEO]

Używasz płynu do płukania zębów po ćwiczeniach? To nie jest bezpieczne

Pierwsza pomoc w przypadku udaru cieplnego

Co powinnaś zrobić, gdy koleżanka zasłabnie z powodu upału? Eksperci IMGW: „Schładzaj, ale nie podawaj płynów”

komary

Kogo gryzą komary? Czy grupa krwi ma znaczenie?

Beata Tadla opowiedziała o swoim udarze. „Całe szczęście, że ludzie, którzy byli ze mną, błyskawicznie wezwali karetkę”

Jak pomóc osobie, która ma wstrząs anafilaktyczny? Lek. Łukasz Durajski przedstawia zalecenia Polskiego Towarzystwa Alergologicznego

Jak pomóc osobie, która ma wstrząs anafilaktyczny? Lek. Łukasz Durajski przedstawia zalecenia Polskiego Towarzystwa Alergologicznego

Christian Eriksen

 „To co, uratowało Eriksena, to szybka reakcja jego kolegów!”. Lekarka apeluje, by nie bać się udzielać pierwszej pomocy

Pocałunek to samo zdrowie / istock

Całowanie się jest zdrowe. Jakie plusy dla organizmu za sobą niesie?

Przygniecenie i wstrząs – pierwsza pomoc poszkodowanemu

leki a alkohol

Przyjmujesz leki na alergię i zamierzasz wypić lampkę wina? Sprawdź, co uważa na ten temat alergolog

Fotopletyzmografia – na czym polega i kiedy się ją stosuje?

Metody i zasady pomiaru ciśnienia tętniczego krwi

Sezon na pylenie roślin w pełni. Jak sprawdzić, na co jesteś uczulona? Wyjaśnia alergolożka

Sezon na pylenie roślin w pełni. Jak sprawdzić, na co jesteś uczulona? Wyjaśnia alergolożka

Para młodych ludzi / Freestocks, Unsplash

Uczulenie na spermę partnera może zdarzyć się każdej z nas. Co robić w takiej sytuacji?

Test pochyleniowy – wskazania, przygotowanie, przebieg

Porażenie prądem – objawy, pierwsza pomoc, powikłania

Rana oka, oparzenie, ciało obce w oku – pierwsza pomoc

Upadek z wysokości – udzielenie pierwszej pomocy

Co wiesz na temat alergii? Rusza kolejna edycja ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Skonsultuj z Farmaceutą”

Uraz głowy – rodzaje i udzielanie pierwszej pomocy

Podtopienie – pierwsza pomoc, suche i wtórne utonięcie

Oparzenia I, II i III stopnia – pierwsza pomoc

Wypadek drogowy – postępowanie i pierwsza pomoc

Amputacja urazowa – pierwsza pomoc poszkodowanemu

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?