Przejdź do treści

Ukąsił cię owad? Czy wiesz, jak rozpoznać uczulenie?

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?
Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ginekologowi warto mówić o tym, że podczas seksu cię boli, że nie masz ochoty na czułości albo, że w ostatnim czasie spałaś z kilkoma facetami
Dziewczyna stojąca na ulicy
„Zejście po schodach też może stać się dla ciebie ścieżką kontemplacji”. Kasia Bem o spacerze medytacyjnym
Czwarta fala pandemii pojawi się już jesienią? Wiemy, kogo będzie dotyczyć
„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?
Dlaczego udajemy orgazm? 5 powodów, dla których warto
Dlaczego udajemy orgazm? 5 powodów, dla których warto przestać to robić

Jak oceniają eksperci, alergia dotyczy już 50 proc. społeczeństwa, a ostry stan – tzw. anafilaksja – może wystąpić u każdego. O tym, że mamy alergię na jad owadów, zwykle dowiadujemy się w dramatycznych okolicznościach. Wiecie, jak ją rozpoznać i właściwie reagować?

Wystarczy niechcący przygnieść pszczołę lub osę, wypić sok, na który chęć miał także owad, czy po prostu wejść mu w drogę, by narazić się na użądlenie. Na ogół kończy się to niewielkim bólem, obrzękiem i zaczerwienieniem w miejscu ugryzienia. Jeśli jednak mamy alergię na jad owadów błonkoskrzydłych, czyli os, pszczół, szerszeni, trzmieli (a często o tym nie wiemy), reakcja organizmu bywa znacznie poważniejsza. Mówimy wtedy o anafilaksji, która według definicji WAO (World Allergy Organization, Światowej Organizacji Alergii) jest „ciężką, zagrażającą życiu reakcją uogólnioną lub systemową reakcją nadwrażliwości”. Najprościej rzecz ujmując, chodzi o wyjątkową wrażliwość na alergen, którym może być nie tylko jad owadów, ale też lek, pokarm, rzadziej lateks. Zdarza się, że reakcja anafilaksji jest tak silna, że zagraża życiu – to tzw. wstrząs anafilaktyczny. Według prof. Bolesława Samolińskiego, alergologa i otolaryngologa, z ryzykiem anafilaksji powinien się liczyć każdy. – Skoro alergia dotyczy już 50 proc. społeczeństwa, anafilaksja może dotyczyć co drugiej osoby, a właściwie tak ostry stan może wystąpić u każdego – wyjaśnia prof. Samoliński w raporcie „Wstrząs anafilaktyczny – cichy i coraz groźniejszy zabójca alergików”.

Piszemy o tym właśnie teraz, bo w czasie wakacji ryzyko anafilaksji rośnie. Jest wtedy najwięcej owadów, to oczywiste, ale poza tym reakcja alergiczna bywa silniejsza, gdy do kontaktu z alergenem dojdzie podczas upału, jeśli wcześniej piliśmy alkohol lub zmęczyliśmy się fizycznie. Nie chodzi o to, by snuć najgorsze wizje, ale warto wiedzieć, co w przypadku użądlenia może nam lub komuś innemu uratować życie. Oto odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące anafilaksji.

kobieta na bieżni

Jakie są objawy wstrząsu anafilaktycznego?

Niemal zawsze (według danych WAO 90 proc. przypadków) pojawiają się zmiany na skórze, np. pokrzywka i obrzęk. Często u osoby użądlonej można zaobserwować duszności (50 proc. przypadków). Chory niekiedy wymiotuje, kaszle, boli go brzuch, poci się. Mogą wystąpić u niego zawroty głowy oraz utrata przytomności.

W momencie zetknięcia się z alergenem komórki osoby uczulonej wyrzucają do organizmu m.in. olbrzymie ilości histaminy. Jest to związek chemiczny, który powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, przez co stają się one bardziej przepuszczalne. W efekcie coraz mniej krwi (a więc i tlenu) trafia do mózgu, ważnych narządów i tkanek. Jeśli pomoc nie nadejdzie w porę, u chorego drastycznie spada ciśnienie krwi, akcja serca przyspiesza, dochodzi do utraty przytomności, a w najgorszym przypadku także do zatrzymania oddychania i krążenia. O życiu dosłownie decydują minuty. „Czas do wystąpienia niewydolności krążeniowo-oddechowej bezpośrednio zagrażającej życiu w wyniku anafilaksji na pokarmy to 30 minut, w przypadku anafilaksji na jad: 12 minut, na leki: 5 minut” – wyjaśniał w trakcie debaty „Przygotuj się na wstrząs”  dr n. med. Łukasz Błażowski, pediatra i alergolog.

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?

Co robić, gdy ktoś obok nas ma wstrząs anafilaktyczny?

– Trzeba natychmiast wezwać pogotowie. Poprośmy o to kogoś, a sami jak najszybciej zajmijmy się użądloną osobą.

– Usuńmy źródło alergenu, czyli np. żądło.

– Sprawdźmy, czy poszkodowany ma przy sobie adrenalinę. Jeśli tak, pomóżmy mu wyjąć autostrzykawkę lub ampułkostrzykawkę z torby i podajmy lek choremu do ręki. W Polsce przepisy zabraniają aplikowania adrenaliny osobie trzeciej, ma prawo to robić tylko personel medyczny. A jeśli chory z objawami anafilaksji stracił przytomność, ale ma adrenalinę? Wielu lekarzy uważa, że w takiej sytuacji mimo wszystko lepiej ją zaaplikować (zawsze w przednią część uda), inaczej na ratunek może być za późno. Adrenalina jest kluczowa, bo sprawia, że naczynia błyskawicznie się kurczą i krew znowu trafia do mózgu oraz tkanek.

– Połóżmy chorego na plecach, a jeśli ma problemy z oddychaniem, unieśmy jego nogi.

– Gdy poszkodowany stracił przytomność, udzielmy mu pierwszej pomocy.

Czy osoba, która przeszła wstrząs anafilaktyczny, powinna być pod opieką lekarza?

Tak, bo niezbędna jest dokładna diagnostyka i ustalenie, co było przyczyną wstrząsu. W razie konieczności lekarz zleci odczulanie. Poza tym specjalista powinien dać choremu wskazówki na przyszłość i wypisać receptę na adrenalinę. Tak wygląda sprawa w teorii. A w praktyce? – Problemem jest to, że pacjenci po wstrząsie anafilaktycznym wychodzą z oddziałów ratunkowych bez przepisanej adrenaliny. Jest to coraz rzadsze, ale wciąż mniej więcej połowa z nich nie otrzymuje żadnych leków lub otrzymuje tylko leki przeciwhistaminowe bądź sterydowe, co jest uważane za błąd w sztuce lekarskiej – mówiła w czerwcu na konferencji poświęconej wstrząsowi anafilaktycznemu dr n. med. Aleksandra Kucharczyk, internista i alergolog z Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie. Wniosek? Jeśli mamy jakiekolwiek wątpliwości dotyczące naszej reakcji na użądlenie, szukajmy specjalisty, który ostatecznie je rozwieje.

kobieta powstrzymująca wymioty w toalecie

Ile osób w Polsce rocznie pada ofiarą owadów?

Trudno powiedzieć, bo nie rejestruje się u nas pacjentów po przebytej anafilaksji. Poza tym wielu poszkodowanych, którzy trafiają na oddziały ratunkowe, nie jest właściwie diagnozowanych. Zeszłoroczne badanie przeprowadzone wśród 305 polskich alergologów wykazało, że 28 proc. lekarzy ma pod swoją opieką jednego-czterech pacjentów po przebytym wstrząsie anafilaktycznym, 15 proc. opiekuje się grupą pięciu-dziewięciu takich osób, kolejne 15 proc. specjalistów prowadzi od 10 do 19 osób z anafilaksją, również 15 proc. ma ich co najmniej 20. Wśród wszystkich poszkodowanych 41 proc. stanowiły osoby, u których wstrząs wywołał jad owadów (dane z raportu „Anafilaksja. Problem zdrowotny i społeczny”, 2016 r.).

Jak się dowiedzieć, czy mamy alergię na jad osy lub pszczoły?

Jeśli zostaniemy użądleni i oprócz obrzęku zaobserwujemy u siebie niepokojące objawy (osłabienie, duszności, świąd skóry, pokrzywkę nie tylko w okolicy użądlenia), powinniśmy się zgłosić do specjalisty. Być może niezbędne będą testy na obecność przeciwciał. Nie robi się ich jednak bezpośrednio po kontakcie z jadem, bo wynik bywa wtedy fałszywie ujemny. Najlepiej poddać się testom trzy-cztery tygodnie po użądleniu i nie później niż cztery miesiące po nim. Osobie, która została zakwalifikowana do odczulania, podaje się niewielkie dawki alergenu. Pierwsza faza odczulania trwa od jednego dnia do trzech miesięcy, później przez pięć lat otrzymujemy dawki podtrzymujące. Skuteczność terapii wynosi ok. 90 proc.

Użądlenie przez owada dla przeważającej części z nas nie będzie miało żadnych następstw zdrowotnych. Problem polega na tym, że zazwyczaj nie wiemy, do której grupy należymy. Dlatego warto być uważnym, a także zachować czujność, gdy coś niepokojącego dzieje się z osobami przebywającymi w naszym otoczeniu. Bo może się zdarzyć, że to właśnie od ciebie będzie zależało czyjeś życie.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Co wiesz na temat alergii? Rusza kolejna edycja ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Skonsultuj z Farmaceutą”

Czy wiosna szkodzi zdrowiu? Sprawdź, jakie dolegliwości mogą się wraz z nią pojawić, i jak sobie z nimi poradzić

Za chwilę wiosna, a wraz z nią… katar. To alergia czy przeziębienie? Sprawdź, po czym je rozpoznać

Wiosna, choć piękna, jest prawdziwą zmorą dla alergików. Zobacz, jakie drzewa pylą w marcu

dziewczyna na balkonie

Im więcej pyłków w powietrzu, tym więcej zakażeń koronawirusem – dowiedli badacze

Krakowscy naukowcy rozwiali wątpliwości. Odpowiedzieli na pytanie, czy alergia na smog rzeczywiście istnieje

Krakowscy naukowcy rozwiali wątpliwości. Odpowiedzieli na pytanie, czy alergia na smog rzeczywiście istnieje

Ślinienie podczas snu – przyczyny, skutki, zapobieganie

Gwiazda betlejemska – może wywołać alergię

Maleinian feniraminy – działanie, zastosowanie, skutki uboczne

Wyprysk potnicowy – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Wyprysk kontaktowy – przyczyny, objawy, profilaktyka, leczenie

Aspergiloza – co to, rodzaje, objawy, diagnoza i leczenie

Wiesz, że telefon może być źródłem kontaktowego zapalenie skóry i wywołać alergię? Wszystko przez metal, który zawiera

Wiesz, że telefon może być źródłem kontaktowego zapalenia skóry i wywołać alergię? Wszystko przez metal, który zawiera

Jak absolutnie nie diagnozować alergii? Wyjaśnia Mama Alergolog

Jak absolutnie nie diagnozować alergii? Wyjaśnia Mama Alergolog

Biedronka azjatycka

Biedronka azjatycka – jak wygląda? Czy gryzie? Jak ją zwalczać?

azjatyckie jedzenie

Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny) – objawy i leczenie

chłopiec kaszlący w łokieć

Kaszel od kataru – przyczyny, postępowanie. Może to alergia?

Dłoń

Mama Alergolog: nikiel jest jednym z najczęstszych haptenów uczulających polską populację

Skutki alergii i jej powikłania. Efekty przerwania odczulania

Masz alergię na pleśń? Wiemy, jak z nią walczyć

Leczenie alergii. Sprawdź, jak sobie pomóc

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Kobieta w czerwonej bluzce jest u alergologa, który nakłuwa jej rękę i robi badanie

Testy alergiczne z krwi i skórne – wskazania i przebieg

Alergiczny nieżyt nosa - przyczyny, objawy i leczenie

Alergiczny nieżyt nosa – przyczyny, objawy i leczenie

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?