Przejdź do treści

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Androgeny - czym są? / unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Kichasz, gdy patrzysz na słońce? Biotechnolog Dawid Polak wyjaśnia to zjawisko
Jak poznać, że upał ci zaszkodził? „Są trzy zjawiska kliniczne, które świadczą o nadmiernym działaniu ciepła” – mówi lekarz Michał Sutkowski
Zmagasz się z zaparciami? Fizjoterapeutka tłumaczy, jakie mogą być tego konsekwencje
Petting – co to jest, sposoby pettingu, petting a ciąża
„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska

Androgeny to hormony odpowiedzialne głównie za formowanie narządów płciowych. Pełnią one kluczową rolę na wielu płaszczyznach, mają spory wpływ na budowę ciała, rozwój tkanki mięśniowej czy też poziom libido. Występują u obu płci. Co jeszcze warto o nich wiedzieć? Dlaczego są one tak ważne dla organizmu? I jak zmniejszyć ich poziom, gdy jest on za wysoki?

Androgeny – co to?

Co to są androgeny? To grupa hormonów płciowych, takich jak:

  • testosteron,
  • dihydrotestosteron,
  • androstendion,
  • dehydroepiandrostendion (DHEA).

Za wytwarzanie androgenów u mężczyzn odpowiedzialne są:

  • komórki Leydiga (śródmiąższowe), które zlokalizowane są w męskich gonadach (jądrach),
  • część siatkowatą kory nadnerczy,

Za produkcję androgenów u kobiet odpowiedzialne są:

  • jajniki,
  • część siatkowata kory nadnerczy.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Funkcje androgenów

Funkcje androgenów u mężczyzn

U mężczyzn androgeny wpływają na kształtowanie się narządów płciowych oraz ich rozwój, i to już w życiu płodowym. Są odpowiedzialne również za wytwarzanie wtórnych cech płciowych, a więc za: sylwetkę, proporcje budowy ciała, rozwój tkanki mięśniowej, głos, typ owłosienia, libido itd. Androgeny oddziałują również na to, jak rozkłada się u mężczyzn tkanka tłuszczowa. Wpływają także na spermatogenezę oraz syntezę innych hormonów płciowych.

Funkcje androgenów u kobiet

U kobiet androgeny pełnią rolę prekursorów żeńskich hormonów płciowych, czyli estrogenów (chodzi tu głównie o dihydrotestosteron i androstendion). Inicjują i kontrolują proces dojrzewania płciowego u dziewczynek. Odpowiedzialne są również za libido i popęd seksualny. U dojrzałych kobiet (jak również i mężczyzn), wpływają na płodność.

Ogólne funkcje androgenów

Warto dodać, że androgeny odpowiedzialne są również za ładny wygląd skóry. Odpowiednia ich ilość sprawia, że jest ona zdrowa i gładka. Sprzyjają one produkcji erytrocytów oraz mają dobry wpływ na gospodarkę wapniową organizmu. Za co odpowiedzialne są poszczególne androgeny?

zamyślona kobieta o platynowych włosach

Funkcje poszczególnych androgenów

Androstendion

Androstendion to hormon, który wykazuje się słabym działaniem biologicznym. Ulega on konwersji do testosteronu w tkankach obwodowych. Produkowany jest przede wszystkim w nadnerczach, pod wpływem hormonu ACTH (hormon adrenokortykotropowy), wydzielanego przez przedni płat przysadki mózgowej człowieka.

Testosteron

Testosteron to zdecydowanie najważniejszy androgen, który występuje zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Odpowiada za tzw. „męskie” cechy organizmu.

U płci męskiej wpływa na:

  • rozwój gruczołu krokowego, moszny, jąder, pęcherzyków nasiennych, prącia,
  • poziom libido,
  • przebieg spermatogenezy (czyli produkcji spermy),
  • rozkład tkanki tłuszczowej,
  • rozwój męskiego typu owłosienia,
  • wzrost kości długich (współdziała tu z hormonem wzrostu),
  • stymulację i utrzymywanie funkcji seksualnych,
  • ustawienie strun głosowych we właściwy sposób,
  • zwiększenie wytwarzania czynników krzepnięcia, kwasu sjalowego, lipazy, alfa1 antytrypsyny i haptoglobiny.

U kobiet wpływa natomiast na:

  • produkcję niewielkiej ilości jajników,
  • wytwarzanie łożyska podczas ciąży,
  • metabolizm tkanki kostnej,
  • samopoczucie,
  • poziom libido.

Dihydrotestosteron

To kolejny ważny hormon płciowy, który determinuje męskie cechy ciała. Wpływa on na:

  • formowanie się męskich narządów płciowych u męskich płodów (ma on tu decydującą rolę),
  • stan owłosienia u obu płci,
  • popęd płciowy,
  • prawidłowe funkcjonowanie prostaty.

Warto zaznaczyć, że dihydrotestosteron oddziałuje dużo silniej na receptory androgenowe niż testosteron. To również on odpowiada za większość efektów miejscowych hormonów maskulinizujących. Dihydrotestosteron powstaje z testosteronu w obrębie: wątroby, prostaty, pęcherzyków nasiennych, najądrzy, skóry, mieszków włosowych, mózgu.

Dehydroepiandrostendion (DHEA)

Dehydroepiandrostendion (DHEA) to androgen, który wytwarzany jest z cholesterolu. Posiada on budowę steroidową i produkowany jest w korze nadnerczy, jądrach, układzie nerwowym oraz w niewielkiej ilości w jajnikach. Do dziś trwają badania mające na celu dokładne poznanie jego funkcji i roli w organizmie.

Młoda kobieta cierpiąca na zaburzenia hormonalne leży przygnębiona w łóżku.

Androgeny – badanie

Kiedy badać androgeny? Najczęściej jest to konieczne w przypadku podejrzeń o:

  • guzy jąder,
  • hipogonadyzm u mężczyzn,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • niepłodność,
  • nadmierne owłosienie u kobiet,
  • guz wirylizujący nadnerczy bądź jajnika,
  • zespół niewrażliwości na androgeny.

Innymi słowy, należy zbadać się wtedy, gdy widoczne są objawy podwyższonego poziomu androgenów. Co więcej, warto się poddać badaniom również wówczas, gdy widoczne są objawy obniżonego stężenia androgenów (taka przypadłość występuje jednak rzadziej).

Jak zbadać poziom androgenów? Robi się to zwykle po pobraniu krwi żylnej. Warto pamiętać, że najlepiej takie badania przeprowadza się na czczo, w godzinach porannych. Kobiety powinny się im poddać najpóźniej tydzień przed planowaną miesiączką.

kobieta obejmująca się ramionami na tle miasta

Nadmiar androgenów

Nadmiar androgenów, określany też mianem „hiperandrogenizmu”, może wystąpić zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Dochodzi do niego w wyniku nadmiernej produkcji hormonów w nadnerczach, jądrach lub też jajnikach. Najczęściej na podwyższony poziom androgenów (zwykle testosteronu) wpływa wrodzony przerost nadnerczy. U kobiet przyczyniają się do tego z kolei problemy z jajnikami, a zwłaszcza zespół policystycznych jajników. Czasem nadmiar ten jest efektem menopauzy. Zdarza się, że odpowiedzialne za problem są leki o działaniu androgennym (np. obniżające ciśnienie krwi, przeciwdrgawkowe, sterydy anaboliczne).

Nadmiar androgenów u mężczyzn powoduje:

  • nadmierne owłosienie,
  • łysienie typu męskiego,
  • rozwój mięśni,
  • obniżenie tembru głosu.

Główne objawy hiperandroginizmu u kobiet to z kolei:

  • trądzik,
  • hirsutyzm (występowanie owłosienia na obszarach, w których zwykle się ono nie pojawia),
  • łojotokowe zapalenie skóry,
  • łysienie typu męskiego,
  • niski wzrost,
  • przerost łechtaczki,
  • niski ton głosu,
  • problemy z miesiączkowaniem,
  • brak owulacji,
  • zaburzenia libido.

Androgeny – jak zmniejszyć ich poziom?

Jak obniżyć poziom testosteronu i innych androgenów? Przede wszystkim:

  • wprowadź do jadłospisu cynk – jest on konieczny, jeśli praca hormonów ma przebiegać prawidłowo, a komórki jajowe – odpowiednio się rozwijać,
  • ogranicz skoki insuliny – tutaj pomoże ograniczenie węglowodanów i cukrów w diecie, dotyczy to tych zwłaszcza tych kobiet, które cierpią na insulinooporność,
  • pamiętaj o aktywności fizycznej – jeśli zastanawiasz się, jak obniżyć poziom androgenów naturalnie, powinnaś regularnie się ruszać i zdecydować się np. na jogę, rower czy nawet częste spacery,
  • wyeliminuj stres – w walce o prawidłowy poziom hormonów, zdecydowanie warto unikać sytuacji stresogennych, ponieważ aktywuje się wówczas przysadka, która oddziałuje na nadnercza.

Na samym początku warto jednak poznać przyczynę problemu podczas konsultacji z lekarzem.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK278929/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279028/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2676684/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4810760/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Milena Nosek / archiwum prywatne

„To, co dzieje się wewnątrz nas, wyznacza jakość naszej pracy. Hormony sterują całym naszym organizmem” – mówi Milena Nosek, dietetyczka

Dr Dominika Trojnarska o tajnikach hormonu miłości, wierności i szczęścia: „Są kraje, w których oksytocynę podaje się pacjentkom w sprayu”

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym /fot. Pexels

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

ACTH – czym jest? Badanie i wskazania do niego, normy

„Lekarka na roślinach” o nietypowym sposobie na wzmocnienie odporności: Przytulajmy się na zdrowie!

Obniżenie czy opadnie narządów rodnych

Obniżenie i opadanie narządów rodnych – jak wyglądają objawy? Wyjaśnia fizjoterapeutka

Nieleczona skraca życie nawet o 10 lat. „Nie mówiłam o wszystkich objawach, bo bałam się oskarżeń o udawanie”. O życiu z akromegalią opowiada Katarzyna Marcinkowska

Rola selenu w chorobie Hashimoto

Niedoczynność kory nadnerczy – objawy, badania, rodzaje, leczenie

Kobieta z testem

Gonadotropina kosmówkowa – co to, funkcje, badanie beta hCG, normy

Hiperkortyzolemia – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

kobieta obejmująca się ramionami na tle miasta

Problemy hormonalne. Ginekolog mówi, jakie są oznaki tego, że twoje hormony szaleją

Zespół Sheehana

Zespół Sheehana – objawy i leczenie choroby Sheehana

Hormony tropowe- rodzaje, działanie i ich funkcje w organizmie

Testosteron – badanie hormonu, wpływ na libido, jak go podnieść i obniżyć

Hormony trzustki – insulina i glukagon. Jak działają? Normy

Hormony płciowe – FSH, estrogen i inne. Normy, badania

„Serotonina nie tylko poprawia nastrój, zmniejsza też wrażliwość na negatywne sytuacje” – mówi psychiatra Piotr Woźniak

Kobieta trzyma się na szyję, bo ma niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy – objawy, przyczyny, diagnoza i leczenie

Homeostaza — Dowiedz się czym jest ten jeden z najważniejszych procesów dla organizmu człowieka

Homeostaza organizmu – czym jest, na co wpływa, co wywołuje jej zaburzenia?

Dojrzała kobieta

Menopauza – co to, objawy, wiek kobiety, leki na menopauzę

kobieta mająca migrenę

Migrena – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie. Ile trwa migrena?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×