Przejdź do treści

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Androgeny - czym są? / unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Androgeny to hormony odpowiedzialne głównie za formowanie narządów płciowych. Pełnią one kluczową rolę na wielu płaszczyznach, mają spory wpływ na budowę ciała, rozwój tkanki mięśniowej czy też poziom libido. Występują u obu płci. Co jeszcze warto o nich wiedzieć? Dlaczego są one tak ważne dla organizmu? I jak zmniejszyć ich poziom, gdy jest on za wysoki?

Androgeny – co to?

Co to są androgeny? To grupa hormonów płciowych, takich jak:

  • testosteron,
  • dihydrotestosteron,
  • androstendion,
  • dehydroepiandrostendion (DHEA).

Za wytwarzanie androgenów u mężczyzn odpowiedzialne są:

  • komórki Leydiga (śródmiąższowe), które zlokalizowane są w męskich gonadach (jądrach),
  • część siatkowatą kory nadnerczy,

Za produkcję androgenów u kobiet odpowiedzialne są:

  • jajniki,
  • część siatkowata kory nadnerczy.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z dobrym seksem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Naturell Czosnek Max Bezzapachowy, 90 kapsułek
17,39 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw suplementów, 30 saszetek
99,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Funkcje androgenów

Funkcje androgenów u mężczyzn

U mężczyzn androgeny wpływają na kształtowanie się narządów płciowych oraz ich rozwój, i to już w życiu płodowym. Są odpowiedzialne również za wytwarzanie wtórnych cech płciowych, a więc za: sylwetkę, proporcje budowy ciała, rozwój tkanki mięśniowej, głos, typ owłosienia, libido itd. Androgeny oddziałują również na to, jak rozkłada się u mężczyzn tkanka tłuszczowa. Wpływają także na spermatogenezę oraz syntezę innych hormonów płciowych.

Funkcje androgenów u kobiet

U kobiet androgeny pełnią rolę prekursorów żeńskich hormonów płciowych, czyli estrogenów (chodzi tu głównie o dihydrotestosteron i androstendion). Inicjują i kontrolują proces dojrzewania płciowego u dziewczynek. Odpowiedzialne są również za libido i popęd seksualny. U dojrzałych kobiet (jak również i mężczyzn), wpływają na płodność.

Ogólne funkcje androgenów

Warto dodać, że androgeny odpowiedzialne są również za ładny wygląd skóry. Odpowiednia ich ilość sprawia, że jest ona zdrowa i gładka. Sprzyjają one produkcji erytrocytów oraz mają dobry wpływ na gospodarkę wapniową organizmu. Za co odpowiedzialne są poszczególne androgeny?

zamyślona kobieta o platynowych włosach

Funkcje poszczególnych androgenów

Androstendion

Androstendion to hormon, który wykazuje się słabym działaniem biologicznym. Ulega on konwersji do testosteronu w tkankach obwodowych. Produkowany jest przede wszystkim w nadnerczach, pod wpływem hormonu ACTH (hormon adrenokortykotropowy), wydzielanego przez przedni płat przysadki mózgowej człowieka.

Testosteron

Testosteron to zdecydowanie najważniejszy androgen, który występuje zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Odpowiada za tzw. „męskie” cechy organizmu.

U płci męskiej wpływa na:

  • rozwój gruczołu krokowego, moszny, jąder, pęcherzyków nasiennych, prącia,
  • poziom libido,
  • przebieg spermatogenezy (czyli produkcji spermy),
  • rozkład tkanki tłuszczowej,
  • rozwój męskiego typu owłosienia,
  • wzrost kości długich (współdziała tu z hormonem wzrostu),
  • stymulację i utrzymywanie funkcji seksualnych,
  • ustawienie strun głosowych we właściwy sposób,
  • zwiększenie wytwarzania czynników krzepnięcia, kwasu sjalowego, lipazy, alfa1 antytrypsyny i haptoglobiny.

U kobiet wpływa natomiast na:

  • produkcję niewielkiej ilości jajników,
  • wytwarzanie łożyska podczas ciąży,
  • metabolizm tkanki kostnej,
  • samopoczucie,
  • poziom libido.

Dihydrotestosteron

To kolejny ważny hormon płciowy, który determinuje męskie cechy ciała. Wpływa on na:

  • formowanie się męskich narządów płciowych u męskich płodów (ma on tu decydującą rolę),
  • stan owłosienia u obu płci,
  • popęd płciowy,
  • prawidłowe funkcjonowanie prostaty.

Warto zaznaczyć, że dihydrotestosteron oddziałuje dużo silniej na receptory androgenowe niż testosteron. To również on odpowiada za większość efektów miejscowych hormonów maskulinizujących. Dihydrotestosteron powstaje z testosteronu w obrębie: wątroby, prostaty, pęcherzyków nasiennych, najądrzy, skóry, mieszków włosowych, mózgu.

Dehydroepiandrostendion (DHEA)

Dehydroepiandrostendion (DHEA) to androgen, który wytwarzany jest z cholesterolu. Posiada on budowę steroidową i produkowany jest w korze nadnerczy, jądrach, układzie nerwowym oraz w niewielkiej ilości w jajnikach. Do dziś trwają badania mające na celu dokładne poznanie jego funkcji i roli w organizmie.

Młoda kobieta cierpiąca na zaburzenia hormonalne leży przygnębiona w łóżku.

Androgeny – badanie

Kiedy badać androgeny? Najczęściej jest to konieczne w przypadku podejrzeń o:

  • guzy jąder,
  • hipogonadyzm u mężczyzn,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • niepłodność,
  • nadmierne owłosienie u kobiet,
  • guz wirylizujący nadnerczy bądź jajnika,
  • zespół niewrażliwości na androgeny.

Innymi słowy, należy zbadać się wtedy, gdy widoczne są objawy podwyższonego poziomu androgenów. Co więcej, warto się poddać badaniom również wówczas, gdy widoczne są objawy obniżonego stężenia androgenów (taka przypadłość występuje jednak rzadziej).

Jak zbadać poziom androgenów? Robi się to zwykle po pobraniu krwi żylnej. Warto pamiętać, że najlepiej takie badania przeprowadza się na czczo, w godzinach porannych. Kobiety powinny się im poddać najpóźniej tydzień przed planowaną miesiączką.

kobieta obejmująca się ramionami na tle miasta

Nadmiar androgenów

Nadmiar androgenów, określany też mianem „hiperandrogenizmu”, może wystąpić zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Dochodzi do niego w wyniku nadmiernej produkcji hormonów w nadnerczach, jądrach lub też jajnikach. Najczęściej na podwyższony poziom androgenów (zwykle testosteronu) wpływa wrodzony przerost nadnerczy. U kobiet przyczyniają się do tego z kolei problemy z jajnikami, a zwłaszcza zespół policystycznych jajników. Czasem nadmiar ten jest efektem menopauzy. Zdarza się, że odpowiedzialne za problem są leki o działaniu androgennym (np. obniżające ciśnienie krwi, przeciwdrgawkowe, sterydy anaboliczne).

Nadmiar androgenów u mężczyzn powoduje:

  • nadmierne owłosienie,
  • łysienie typu męskiego,
  • rozwój mięśni,
  • obniżenie tembru głosu.

Główne objawy hiperandroginizmu u kobiet to z kolei:

  • trądzik,
  • hirsutyzm (występowanie owłosienia na obszarach, w których zwykle się ono nie pojawia),
  • łojotokowe zapalenie skóry,
  • łysienie typu męskiego,
  • niski wzrost,
  • przerost łechtaczki,
  • niski ton głosu,
  • problemy z miesiączkowaniem,
  • brak owulacji,
  • zaburzenia libido.

Androgeny – jak zmniejszyć ich poziom?

Jak obniżyć poziom testosteronu i innych androgenów? Przede wszystkim:

  • wprowadź do jadłospisu cynk – jest on konieczny, jeśli praca hormonów ma przebiegać prawidłowo, a komórki jajowe – odpowiednio się rozwijać,
  • ogranicz skoki insuliny – tutaj pomoże ograniczenie węglowodanów i cukrów w diecie, dotyczy to tych zwłaszcza tych kobiet, które cierpią na insulinooporność,
  • pamiętaj o aktywności fizycznej – jeśli zastanawiasz się, jak obniżyć poziom androgenów naturalnie, powinnaś regularnie się ruszać i zdecydować się np. na jogę, rower czy nawet częste spacery,
  • wyeliminuj stres – w walce o prawidłowy poziom hormonów, zdecydowanie warto unikać sytuacji stresogennych, ponieważ aktywuje się wówczas przysadka, która oddziałuje na nadnercza.

Na samym początku warto jednak poznać przyczynę problemu podczas konsultacji z lekarzem.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK278929/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279028/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2676684/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4810760/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Podkowa, szparka, bułeczka czy motylek – każda z nas ma inną. Jak zbudowana jest wagina?

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

Kobieta patrzy w obiektyw

Kortyzol – norma i badanie. Jak obniżyć poziom kortyzolu?

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Krótkie wędzidełko penisa – skąd się bierze, na czym polega plastyka wędzidełka?

Nerw sromowy – budowa, funkcje, przyczyny neuralgii nerwu sromowego

„Jeśli przyjdzie mężczyzna i powie: 'proszę mi wydłużyć prącie’, a ja widzę, że jego prącie jest ok, to tego nie zrobię”. O ciałopozytywności męskich narządów płciowych mówi Piotr Świniarski, urolog

Trzon macicy – co to jest? Budowa, funkcje, przypadłości i choroby

Psychoterapeutka Aneta Rutkowska: „Nikt nie przychodzi, mówiąc: 'Jestem uzależniony od adrenaliny’. A w trakcie okazuje się często, że nie są oni w stanie znosić codzienności życia”

„W zespole uporczywego pobudzenia genitaliów orgazm jest niechciany, przykry i nie przynosi odprężenia” /fot. Unsplash

„W zespole uporczywego pobudzenia genitaliów orgazm jest niechciany, przykry i nie przynosi odprężenia” – mówi seksuolog prof. Józef Haczyński

Okres się spóźnia?

Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

17 hydroksyprogesteron – funkcje, badanie, normy i cena. Jakie są objawy podwyższonego i obniżonego poziomu?

Dwie osoby siedzą na kanapie i rozmawiają

Zidentyfikowano hormon, który może poprawić funkcje poznawcze u osób z zespołem Downa

Obrzezanie – wskazania, przeciwwskazania, przebieg zabiegu usunięcia napletka

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie / istock

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie

Co łączy labradora, cipkę i marchewkę? Wyjaśnia edukatorka ginekologiczna Aga Szuścik

Co łączy labradora, cipkę i marchewkę? Być może pozornie nic, ale tak naprawdę mają jedną, bardzo istotną wspólną cechę

"Tam na dole", "muszelka", "siusia". Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe

„Tam na dole”, „muszelka”, „siusia”. Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

"To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego organizm nie może wyjść z opresji, szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota" - podkreśla lek. Dorota Helim-Sobkowiak

„To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota” – pisze o… stresie lek. Dorota Helim-Sobkowiak

Dr Dorota Wakuła / fot. Infemini Med Home

„Nie jesteśmy w stanie odróżnić klinicznie depresji poporodowej od fazy niedoczynności poporodowego zapalenia tarczycy” – mówi dr Dorota Wakuła

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. "Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna"

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. „Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna”

Dr n. med. Karina Barszczewska: „W PCOS pojawia się ryzyko zaburzeń psychicznych i behawioralnych, a także seksualnych, o czym bardzo mało się mówi”

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

×