Przejdź do treści

Demielinizacja – przyczyny, objawy, rodzaje chorób i leczenie

Demielinizacja - przyczyny, objawy, rodzaje chorób i leczenie Sincerely Media/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nawet łagodny Covid-19 może mieć długotrwały wpływ na zdrowie młodych ludzi - wynika z badania naukowców
Nawet łagodny przebieg COVID-19 może mieć długotrwały wpływ na zdrowie młodych ludzi – wynika z badania naukowców
Wiadomo, kiedy będziemy mogli korzystać z paszportów szczepionkowych. Szefowa KE podała termin
Wiadomo, kiedy będziemy mogli korzystać z paszportów szczepionkowych. Szefowa KE podała termin
Tabletka
Tabletki antykoncepcyjne – kiedy mogą nie zadziałać?
Czym jest slut-shaming? Przedstawiamy fragment książki „Dziwki, zdziry, szmaty. Opowieści o slutshamingu”
Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?
Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Demielinizacja to proces prowadzący do uszkodzenia osłonki mielinowej otaczającej komórki nerwowe. Pozbawione otoczki nerwy nie przewodzą prawidłowo impulsów, co prowadzi do dysfunkcji układu nerwowego. Zmianom demielinizacyjnym w mózgu, rdzeniu kręgowym i obwodowym układzie nerwowym towarzyszą liczne objawy w postaci zaburzeń czucia i widzenia, osłabienia siły mięśniowej czy niedowładów. Do najbardziej znanych chorób demielinizacyjnych należy stwardnienie rozsiane i zespół Devica.

Co to jest demielinizacja?

Demielinizacja to uszkodzenie i rozpad osłonki (otoczki) mielinowej, która okala komórki nerwowe. Otoczka mielinowa jest strukturą zbudowaną z mieliny – substancji składającej się z cerebrozydów, fosfolipidów i kwasów tłuszczowych. Wytwarzają ją oligodendrocyty w ośrodkowym układzie nerwowym oraz komórki Schwanna (lemocyty) w obwodowym układzie nerwowym. Dzięki kilkukrotnemu owinięciu osłonki wokół włókien nerwowych, pełni ona funkcje ochronne i izolacyjne.

Demielinizacja skutkuje częściowym lub całkowitym przerwaniem przewodzenia nerwowego. W konsekwencji informacje przekazywane przez nerwy mogą być przekazane wolniej, ulec zniekształceniu lub w ogóle nie zostać przekazane.

W chorobach demielinizacyjnych dochodzi do wtórnego uszkodzenia osłonek mielinowych i wieloogniskowego zaniku mieliny. Nie należy mylić ich z chorobami dysmielinizacyjnymi, w których następuje pierwotny nieprawidłowy rozwój mieliny. Proces demielinizacji obserwuje się przede wszystkim w ośrodkowym układzie nerwowym pod postacią ognisk demielinizacji mózgu i rdzenia kręgowego nazywanych plakami.

Przyczyny powstawania chorób demielinizacyjnych

Etiologia powstawania chorób demielinizacyjnych nie została do końca poznana. Uznaje się, że do demielinizacji dochodzi m.in na podłożu immunologicznym. Z powodu zaburzeń funkcjonowania układu odpornościowego, organizm rozpoznaje białka mielinowe jako obce, produkuje przeciw nim przeciwciała i uszkadza otoczkę mielinową.

Wyróżnia się dwa rodzaje chorób demielinizacyjnych. Pierwotne choroby demielinizacyjne charakteryzuje rozpad otoczki mielinowej, bez towarzyszących zmian w komórce nerwowej. Natomiast w chorobach demielinizacyjnych wtórych dochodzi do uszkodzenia włókien nerwowych.

W zależności od przyczyny, wyodrębnia się następujące schorzenia demielinizacyjne:

  • postępującą leukoencefalopatię wieloogniskową (PML), podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE) oraz tropikalną paraparezę spowodowane zakażeniem wirusowym,
  • meliniozę środkową mostu, mielinolizę pozamostową oraz chorobę Marchiafavy-Bignaniego należące do zespołów osmotycznych,
  • zespół Guillain-Barre, przewlekłą zapalną polineurradikulopatię, neuropatię obwodową anty-MAG oraz ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia spowodowane czynnikami immunologicznymi,
  • demielinizację naczyniową wywołaną niedokrwieniem.

Schorzenia demielinizacyjne, które należą do grona chorób idiopatycznych to: stwardnienie rozsiane (postać Marburga, Schildera i Balo), choroba Devica oraz zapalenie nerwu II.

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Rodzaje chorób demielinizacyjnych

Wśród licznych chorób przebiegających z demielinizacją najczęściej mówi się o stwardnieniu rozsianym (SM). Schorzenie to prawdopodobnie powstaje na podłożu genetycznym oraz w wyniku eskpozycji na czynniki środowiskowe. Pierwsze objawy pojawiają się głównie u osób w przedziale wiekowym 20-40 lat. W przebiegu SM obserwuje się rzuty choroby i okresy bezobjawowe. Jednym z charakterystycznych symptomów stwardnienia rozsianego jest objaw Lermitte’a – uczucie przepływu prądu wzdłuż kręgosłupa i kończyn podczas zginania głową.

Do demielinizacji mózgu i rdzenia kręgowego dochodzi także w zespole Devica, czyli zapaleniu nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego. Choroba Devica powstaje na podłożu autoimmunologicznym. Szacuje się, iż 85 proc. chorych stanowią kobiety. Zapalenie nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego przez wiele lat uważane było za wariant stwardnienia rozsianego. Prawidłowe rozpoznanie choroby możliwe okazało się po wykryciu swoistych przeciwciał przeciwko antygenom kanału wodnego akwaporyny. W chorobie Devica objawy narastają stopniowo aż do fazy plateau, a potem systematycznie maleją, jednak zazwyczaj nie wszystkie ustępują.

Z kolei demielinizacja w obrębie obwodowego układu nerwowego prowadzi do polineuropatii, czyli uszkodzeń nerwów ruchowych i/lub czuciowych.

Objawy demielinizacji

Objawy zmian demielinizacyjnych mózgu, rdzenia kręgowego i obwodowego układu nerowego obejmują takie symptomy neurologiczne jak:

  • zaburzenia czucia w kończynach, drętwienia, mrowienia, sztywność, zapalenie nerwu wzrokowego, zaburzenia równowagi i koordynacji, zaburzenia w oddawaniu moczu i stolca, w późniejszym stadium choroby niedowłady i wzmożone napięcie mięśniowe – charakterystyczne objawy procesu demielinizacyjnego w stwardnieniu rozsianym,
  • zaburzenia widzenia, ból, czasem nawet ślepota – objawy obserwowane w zespole Devica,
  • niedowład kończyn, osłabienie siły mięśniowej, bóle neuropatyczne, mrowienia, drętwienia, zaburzenia czucia dotyku, temperatury i bólu – pojawiają się w polineuropatii demielinizacyjnej.
Kręgosłup na urlopie

Diagnostyka i leczenie demielinizacji

Diagnostyka chorób demielinizacyjnych polega na przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz wykonaniu odpowiednich badań. Przykładowo w diagnostyce SM wykonuje się badania przedmiotowe, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego oraz badanie MRI mózgu i rdzenia.

Leczenie demielinizacji dostosowane jest do zdiagnozowanej jednostki chorobowej. Terapia powinna opierać się na skutecznych i bezpiecznych środkach farmaceutycznych dopasowanych  do przebiegu choroby. W chorobie Devica stosuje się immunoglobuliny, rituksimab (monoklonalne przeciwciało przeciwko CD20, niszczące limfocyty B) oraz leki immunosupresyjne. W terapii SM lekami pierwszego rzutu są preparaty interferonu b oraz octan glatirameru – leki o działaniu immunomodulacyjnym.

Bibliografia:

  1. Russell C. Dale, Fabienne Brilot i Brenda Banwell, „Zapalne choroby demielinizacyjne ośrodkowego układu nerwowego u dzieci: ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, zespoły izolowanych objawów klinicznych, zapalenie rdzeniai nerwów wzrokowych oraz stwardnienie rozsiane”, Tom 5,Nr 2, 2010, Neurologia po Dyplomie.
  2. Love S., Demyelinating diseases. J. Clin. Pathol., 2006, 59, 11: 1151–1159.
  3. Krzysztof Selmaj, Jacek Losy, „Choroby demielinizacyjne”, Polski Przegląd Neurologiczny, 2010, tom 6, supl. A.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Galwanizacja – co to jest, działanie i przeciwwskazania

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Kobieta leży na sofie

Lek. Joanna Adamiak: każdy z nas może doświadczyć objawów jet lagu w codziennym życiu w stałej strefie czasowej

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Nerw łokciowy – funkcje, uszkodzenie, ćwiczenia i operacja

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?