Przejdź do treści

Erytropoetyna – co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping

Erytropoetyna - co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping Unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
Joanna Jaworska: jeśli po porodzie ciśniemy brzuszki, to tylko pogarszamy sytuacje
"Zwal*ć konia", "wyczochrać brochę"? "Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami" - apeluje seksuolożka
„Wyczochrać brochę”? Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami – apeluje seksuolożka
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu ws. szczepionek. "Szczepienia ratują życie"
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu w sprawie szczepionek. „Szczepienia ratują życie”
Czy koronawirus znajduje się w kurzu? „Byliśmy zaskoczeni” – mówią naukowcy o wynikach badań
Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem peptydowym pobudzającym organizm do wytwarzania czerwonych krwinek odpowiedzialnych za przenoszenie tlenu do tkanek. Jako lek erytropoetynę podaje się przede wszystkim pacjentom z niedokrwistością związaną z przewlekłą chorobą nerek lub nowotworami. Erytropoetyna to także hormon, który jest zaliczany do niedozwolonych środków dopingujących.

Co to jest erytropoetyna?

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem odpowiedzialnym za stymulowanie procesu wytwarzania czerwonych krwinek (erytrocytów), które transportują tlen z płuc do tkanek ciała. Nerki produkują i wydzielają erytropoetynę w odpowiedzi na niski poziom tlenu we krwi, utratę krwi lub niedokrwistość. Z nerek EPO trafia ona do szpiku kostnego, gdzie pobudza proces tworzenia nowych erytrocytów. Zwiększona produkcja hormonu występuje do momentu, gdy poziom tlenu we krwi stanie się wystarczający do zaspokojenia potrzeb organizmu.

Wskazania do wykonania badania stężenia erytropoetyny

Wskazaniami do przeprowadzenia oznaczenia poziomu erytropoetyny we krwi są:

  • anemia – badanie EPO może pomóc w rozpoznaniu przyczyny niedokrwistości,
  • wynik badania czerwonych krwinek (RBC) powyżej lub poniżej normy,
  • niskie stężenie hemoglobiny i hematokrytu we krwi,
  • choroby nerek – w celu sprawdzenia czy nerki mają zdolność do produkcji wystarczającej ilości erytropoetyny,
  • podejrzenie choroby szpiku kostnego,
  • wyczynowe uprawianie sportów (w celu sprawdzenia, czy zawodnik nie przyjmuje erytropoetyny jako środka dopingującego).
test krwii

Przebieg i powikłania badania stężenia erytropoetyny

Badanie stężenia erytropoetyny nie wymaga wcześniejszego przygotowania. Do oznaczenia poziomu hormonu potrzebna jest próbka krwi żylnej. Pobieranie krwi jest rutynowo wykonywane i uznawane za bezpieczne. Najczęściej pojawiającymi się skutkami ubocznymi badania EPO są zmiany miejscowe, takie jak obrzęk i niewielki krwiak w miejscu wkłucia.

Jak interpretować wynik badania stężenia erytropoetyny?

Nadmiar erytropoetyny we krwi w wielu przypadkach spowodowany jest przewlekłym niedoborem tlenu w organizmie (np. związanym z treningiem wysokogórskim lub chorobami serca). U osoby z anemią podwyższone stężenie EPO we krwi może świadczyć o tym, że przyczyną niedokrwistości są niedobory składników odżywczych (żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego) albo choroba szpiku kostnego. Nadmiar erytropoetyny może wynikać również z obecności łagodnego lub złośliwego nowotworu.

Niskie stężenie erytropoetyny obserwuje się przede wszystkim u pacjentów z chorobami nerek, u których produkcja hormonu nie wystarcza na potrzeby organizmu.

istockphoto.com

Erytropoetyna jako lek

W leczeniu pacjentów wykorzystuje się syntetyczną formę hormonu – erytropoetynę rekombinowaną. Jest ona stosowana w przypadku:

  • niedokrwistości: u chorych z niektórymi nowotworami, u osób zakażonych wirusem HIV, u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek,
  • przygotowywania do operacji chirurgicznej przebiegającej z przetoczeniem własnej krwi (podanie erytropoetyny powoduje zwiększenie ilości krwi, którą można pobrać przed zabiegiem i przetoczyć w trakcie operacji),
  • niskiej masy urodzeniowej (750-1500 g) u dziecka.

Skutki uboczne przyjmowania erytropoetyny

Stosowanie erytropoetyny rekombinowanej może wiązać się z wystąpieniem skutków ubocznych. U chorych przyjmujących lek często dochodzi do obniżenia stężenia żelaza we krwi (z tego powodu w trakcie terapii EPO pacjenci zwykle suplementują ten składnik mineralny). Oprócz tego u niektórych pacjentów występują: wzrost ciśnienia krwi, bóle głowy, nudności, zmiany skórne i reakcje alergiczne. Rzadko (u 1 na 10 000 osób) po zastosowaniu leku rozwijają się objawy grypopodobne. Poza tym tego mogą pojawić się groźne działania niepożądane w postaci zakrzepicy lub zatorowości płucnej.

Jaka jest cena erytropoetyny rekombinowanej? Pacjenci ze wskazaniami do otrzymywania leku nie płacą za otrzymywanie terapii preparatami tego hormonu – koszt ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia.

Erytropoetyna a doping

Erytropoetyna jest jednym z najczęściej stosowanych przez sportowców środków dopingujących. Jej przyjmowanie skutkuje zwiększeniem pojemości tlenowej krwi – czyli powoduje, że rośnie ilość tlenu transportowanego przez krew do mięśni. Poprawia to wytrzymałość tlenową organizmu, co nielegalnie wykorzystują niektóre osoby trenujące sporty wymagające dużej wydolności aerobowej (m.in. kolarstwo, bieganie, wioślarstwo, narciarstwo).

Negatywne aspekty związane ze stosowaniem dopingu w postaci erytropoetyny nie kończą się na aspektach prawnych i etycznych – wykazano także związek między zażywaniem przez sportowców tego hormonu i przedwczesnymi zgonami. Jak pokazują badania, przyjmowanie EPO przez osoby trenujące wyczynowo zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, kardiomiopatii (dysfunkcji mięśnia sercowego) i ostrego zawału serca.

 

Bibliografia:

  1. American Association for Clinical Chemistry (2020) Erythropoietin, Lab Tests Online.
  2. Majdan A. (2017) Erytropoetyna w leczeniu niedokrwistości w przebiegu nowotworów złośliwych – czy ewentualne korzyści przewyższają ryzyko?, Oncology and Radiotherapy, 3(41): 053-061.
  3. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  4. Banach M., Biernacka E., Braksator W. (2016) Kardiologia sportowa w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Dr n. med. Tadeusz Oleszczuk: dziewczyny, jeśli coś wam dolega, zróbcie sobie USG tarczycy!

Limfa (chłonka) – funkcje i choroby układu limfatycznego

Nadnercza – budowa, funkcje oraz choroby nadnerczy

„Badania tzw. piątki tarczycowej, które są dostępne w laboratoriach, to naciąganie ludzi na niepotrzebne wydatki” – mówi dr n. med. Katarzyna Skórzewska

"Krew nas zalewa", manifestacja 8 marca 2021 w Warszawie/fot. materiały prasowe

Ewa Szymera: Krew kobiet i mężczyzn nigdy nie była traktowana równo. O krwi kobiecej – połogowej i menstruacyjnej – nie mówi się, każe się nam ją ukrywać

Mężczyzna

Wpływ testosteronu na wahania nastroju u mężczyzn. Wyjaśnia położna Monika Walec

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Nefron – budowa i funkcje, zaburzenia funkcjonowania

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Melatonina – czym jest i jak działa? Badanie melatoniny

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Masz Hashimoto, leczysz się od lat, a i tak czujesz się źle? Przyczyną tego stanu mogą być niedobory, o których nawet byś nie pomyślała

Endarterektomia – co to jest, przebieg zabiegu, wskazania

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Choroby nadnerczy – rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

Polip szyjki macicy – przyczyny, objawy, leczenie i usuwanie

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?