Przejdź do treści

Erytropoetyna – co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping

Erytropoetyna - co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping Unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać
„Ludzie z zewnątrz mogą myśleć, że to są błahe rzeczy. A były takie momenty, że naprawdę chciałam skoczyć pod metro…” – mówi 30-letnia Alina, cierpiąca na dysmorfofobię
Infekcja bakteryjna za tobą? Sprawdź 5 rzeczy, które powinnaś zrobić po antybiotykoterapii
Ciągłe zmęczenie – objawy, przyczyny, choroby. Jak je pokonać?
Przeziębienie czy jednak grypa? Jak rozpoznać, co ci dolega?

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem peptydowym pobudzającym organizm do wytwarzania czerwonych krwinek odpowiedzialnych za przenoszenie tlenu do tkanek. Jako lek erytropoetynę podaje się przede wszystkim pacjentom z niedokrwistością związaną z przewlekłą chorobą nerek lub nowotworami. Erytropoetyna to także hormon, który jest zaliczany do niedozwolonych środków dopingujących.

Co to jest erytropoetyna?

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem odpowiedzialnym za stymulowanie procesu wytwarzania czerwonych krwinek (erytrocytów), które transportują tlen z płuc do tkanek ciała. Nerki produkują i wydzielają erytropoetynę w odpowiedzi na niski poziom tlenu we krwi, utratę krwi lub niedokrwistość. Z nerek EPO trafia ona do szpiku kostnego, gdzie pobudza proces tworzenia nowych erytrocytów. Zwiększona produkcja hormonu występuje do momentu, gdy poziom tlenu we krwi stanie się wystarczający do zaspokojenia potrzeb organizmu.

Wskazania do wykonania badania stężenia erytropoetyny

Wskazaniami do przeprowadzenia oznaczenia poziomu erytropoetyny we krwi są:

  • anemia – badanie EPO może pomóc w rozpoznaniu przyczyny niedokrwistości,
  • wynik badania czerwonych krwinek (RBC) powyżej lub poniżej normy,
  • niskie stężenie hemoglobiny i hematokrytu we krwi,
  • choroby nerek – w celu sprawdzenia czy nerki mają zdolność do produkcji wystarczającej ilości erytropoetyny,
  • podejrzenie choroby szpiku kostnego,
  • wyczynowe uprawianie sportów (w celu sprawdzenia, czy zawodnik nie przyjmuje erytropoetyny jako środka dopingującego).

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Przebieg i powikłania badania stężenia erytropoetyny

Badanie stężenia erytropoetyny nie wymaga wcześniejszego przygotowania. Do oznaczenia poziomu hormonu potrzebna jest próbka krwi żylnej. Pobieranie krwi jest rutynowo wykonywane i uznawane za bezpieczne. Najczęściej pojawiającymi się skutkami ubocznymi badania EPO są zmiany miejscowe, takie jak obrzęk i niewielki krwiak w miejscu wkłucia.

Jak interpretować wynik badania stężenia erytropoetyny?

Nadmiar erytropoetyny we krwi w wielu przypadkach spowodowany jest przewlekłym niedoborem tlenu w organizmie (np. związanym z treningiem wysokogórskim lub chorobami serca). U osoby z anemią podwyższone stężenie EPO we krwi może świadczyć o tym, że przyczyną niedokrwistości są niedobory składników odżywczych (żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego) albo choroba szpiku kostnego. Nadmiar erytropoetyny może wynikać również z obecności łagodnego lub złośliwego nowotworu.

Niskie stężenie erytropoetyny obserwuje się przede wszystkim u pacjentów z chorobami nerek, u których produkcja hormonu nie wystarcza na potrzeby organizmu.

Erytropoetyna jako lek

W leczeniu pacjentów wykorzystuje się syntetyczną formę hormonu – erytropoetynę rekombinowaną. Jest ona stosowana w przypadku:

  • niedokrwistości: u chorych z niektórymi nowotworami, u osób zakażonych wirusem HIV, u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek,
  • przygotowywania do operacji chirurgicznej przebiegającej z przetoczeniem własnej krwi (podanie erytropoetyny powoduje zwiększenie ilości krwi, którą można pobrać przed zabiegiem i przetoczyć w trakcie operacji),
  • niskiej masy urodzeniowej (750-1500 g) u dziecka.

Skutki uboczne przyjmowania erytropoetyny

Stosowanie erytropoetyny rekombinowanej może wiązać się z wystąpieniem skutków ubocznych. U chorych przyjmujących lek często dochodzi do obniżenia stężenia żelaza we krwi (z tego powodu w trakcie terapii EPO pacjenci zwykle suplementują ten składnik mineralny). Oprócz tego u niektórych pacjentów występują: wzrost ciśnienia krwi, bóle głowy, nudności, zmiany skórne i reakcje alergiczne. Rzadko (u 1 na 10 000 osób) po zastosowaniu leku rozwijają się objawy grypopodobne. Poza tym tego mogą pojawić się groźne działania niepożądane w postaci zakrzepicy lub zatorowości płucnej.

Jaka jest cena erytropoetyny rekombinowanej? Pacjenci ze wskazaniami do otrzymywania leku nie płacą za otrzymywanie terapii preparatami tego hormonu – koszt ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia.

Erytropoetyna a doping

Erytropoetyna jest jednym z najczęściej stosowanych przez sportowców środków dopingujących. Jej przyjmowanie skutkuje zwiększeniem pojemości tlenowej krwi – czyli powoduje, że rośnie ilość tlenu transportowanego przez krew do mięśni. Poprawia to wytrzymałość tlenową organizmu, co nielegalnie wykorzystują niektóre osoby trenujące sporty wymagające dużej wydolności aerobowej (m.in. kolarstwo, bieganie, wioślarstwo, narciarstwo).

Negatywne aspekty związane ze stosowaniem dopingu w postaci erytropoetyny nie kończą się na aspektach prawnych i etycznych – wykazano także związek między zażywaniem przez sportowców tego hormonu i przedwczesnymi zgonami. Jak pokazują badania, przyjmowanie EPO przez osoby trenujące wyczynowo zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, kardiomiopatii (dysfunkcji mięśnia sercowego) i ostrego zawału serca.

 

Bibliografia:

  1. American Association for Clinical Chemistry (2020) Erythropoietin, Lab Tests Online.
  2. Majdan A. (2017) Erytropoetyna w leczeniu niedokrwistości w przebiegu nowotworów złośliwych – czy ewentualne korzyści przewyższają ryzyko?, Oncology and Radiotherapy, 3(41): 053-061.
  3. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  4. Banach M., Biernacka E., Braksator W. (2016) Kardiologia sportowa w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

17 hydroksyprogesteron – funkcje, badanie, normy i cena. Jakie są objawy podwyższonego i obniżonego poziomu?

„Najczęściej występuje osłabienie i łatwa męczliwość, upośledzenie koncentracji i uwagi, ból i zawroty głowy”. Tomasz Rezydent o popularnym zaburzeniu

„Rodzice wciąż są namawiani do bankowania krwi pępowinowej dla użytku ich dzieci, mimo że nie ma takiej potrzeby”. O tym, jak wmówiono nam, że krew pępowinowa to panaceum, mówi hematolog prof. Wiesław Jędrzejczak

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie / istock

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

"To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego organizm nie może wyjść z opresji, szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota" - podkreśla lek. Dorota Helim-Sobkowiak

„To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota” – pisze o… stresie lek. Dorota Helim-Sobkowiak

Dr Dorota Wakuła / fot. Infemini Med Home

„Nie jesteśmy w stanie odróżnić klinicznie depresji poporodowej od fazy niedoczynności poporodowego zapalenia tarczycy” – mówi dr Dorota Wakuła

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. "Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna"

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. „Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna”

Niedożywienie marasmus – objawy i metody leczenia. Czym jest kwashiorkor?

Anemia: brak żelaza czy witaminy B12?

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Milena Nosek / archiwum prywatne

„To, co dzieje się wewnątrz nas, wyznacza jakość naszej pracy. Hormony sterują całym naszym organizmem” – mówi Milena Nosek, dietetyczka

Dr Dominika Trojnarska o tajnikach hormonu miłości, wierności i szczęścia: „Są kraje, w których oksytocynę podaje się pacjentkom w sprayu”

Tych reklam w szkole rodzenia już nie zobaczysz. Ministerstwo Zdrowia powiedziało pass

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym /fot. Pexels

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja. Objawy hemolizy

„Lekarka na roślinach” o nietypowym sposobie na wzmocnienie odporności: Przytulajmy się na zdrowie!

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Jakie są przyczyny i objawy anemii, jak ją leczyć, jakie badania wykonać?

laboratorium

Makrofagi – co to, funkcje w organizmie, aktywacja makrofagów

badanie laboratoryjne

Zasadowica metaboliczna – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×