Przejdź do treści

Erytropoetyna – co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping

Erytropoetyna - co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping Unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać / fot.Pexels
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać
Wirus RSV szerzy się w Wielkiej Brytanii
Nie tylko COVID-19. Inny groźny wirus atakuje małe dzieci
Pielęgniarka w skafandrze ochronnym trzyma w rękach szczepionkę
Izrael: Trzecia dawka szczepionki na COVID-19. Prezydent zaszczepił się jako pierwszy
Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne
Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję
Kurkumina w Hashimoto pomaga wyciszyć stan zapalny – mówią ekspertki z „Ogarnij Hashimoto”

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem peptydowym pobudzającym organizm do wytwarzania czerwonych krwinek odpowiedzialnych za przenoszenie tlenu do tkanek. Jako lek erytropoetynę podaje się przede wszystkim pacjentom z niedokrwistością związaną z przewlekłą chorobą nerek lub nowotworami. Erytropoetyna to także hormon, który jest zaliczany do niedozwolonych środków dopingujących.

Co to jest erytropoetyna?

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem odpowiedzialnym za stymulowanie procesu wytwarzania czerwonych krwinek (erytrocytów), które transportują tlen z płuc do tkanek ciała. Nerki produkują i wydzielają erytropoetynę w odpowiedzi na niski poziom tlenu we krwi, utratę krwi lub niedokrwistość. Z nerek EPO trafia ona do szpiku kostnego, gdzie pobudza proces tworzenia nowych erytrocytów. Zwiększona produkcja hormonu występuje do momentu, gdy poziom tlenu we krwi stanie się wystarczający do zaspokojenia potrzeb organizmu.

Wskazania do wykonania badania stężenia erytropoetyny

Wskazaniami do przeprowadzenia oznaczenia poziomu erytropoetyny we krwi są:

  • anemia – badanie EPO może pomóc w rozpoznaniu przyczyny niedokrwistości,
  • wynik badania czerwonych krwinek (RBC) powyżej lub poniżej normy,
  • niskie stężenie hemoglobiny i hematokrytu we krwi,
  • choroby nerek – w celu sprawdzenia czy nerki mają zdolność do produkcji wystarczającej ilości erytropoetyny,
  • podejrzenie choroby szpiku kostnego,
  • wyczynowe uprawianie sportów (w celu sprawdzenia, czy zawodnik nie przyjmuje erytropoetyny jako środka dopingującego).
test krwii

Przebieg i powikłania badania stężenia erytropoetyny

Badanie stężenia erytropoetyny nie wymaga wcześniejszego przygotowania. Do oznaczenia poziomu hormonu potrzebna jest próbka krwi żylnej. Pobieranie krwi jest rutynowo wykonywane i uznawane za bezpieczne. Najczęściej pojawiającymi się skutkami ubocznymi badania EPO są zmiany miejscowe, takie jak obrzęk i niewielki krwiak w miejscu wkłucia.

Jak interpretować wynik badania stężenia erytropoetyny?

Nadmiar erytropoetyny we krwi w wielu przypadkach spowodowany jest przewlekłym niedoborem tlenu w organizmie (np. związanym z treningiem wysokogórskim lub chorobami serca). U osoby z anemią podwyższone stężenie EPO we krwi może świadczyć o tym, że przyczyną niedokrwistości są niedobory składników odżywczych (żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego) albo choroba szpiku kostnego. Nadmiar erytropoetyny może wynikać również z obecności łagodnego lub złośliwego nowotworu.

Niskie stężenie erytropoetyny obserwuje się przede wszystkim u pacjentów z chorobami nerek, u których produkcja hormonu nie wystarcza na potrzeby organizmu.

Erytropoetyna jako lek

W leczeniu pacjentów wykorzystuje się syntetyczną formę hormonu – erytropoetynę rekombinowaną. Jest ona stosowana w przypadku:

  • niedokrwistości: u chorych z niektórymi nowotworami, u osób zakażonych wirusem HIV, u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek,
  • przygotowywania do operacji chirurgicznej przebiegającej z przetoczeniem własnej krwi (podanie erytropoetyny powoduje zwiększenie ilości krwi, którą można pobrać przed zabiegiem i przetoczyć w trakcie operacji),
  • niskiej masy urodzeniowej (750-1500 g) u dziecka.

Skutki uboczne przyjmowania erytropoetyny

Stosowanie erytropoetyny rekombinowanej może wiązać się z wystąpieniem skutków ubocznych. U chorych przyjmujących lek często dochodzi do obniżenia stężenia żelaza we krwi (z tego powodu w trakcie terapii EPO pacjenci zwykle suplementują ten składnik mineralny). Oprócz tego u niektórych pacjentów występują: wzrost ciśnienia krwi, bóle głowy, nudności, zmiany skórne i reakcje alergiczne. Rzadko (u 1 na 10 000 osób) po zastosowaniu leku rozwijają się objawy grypopodobne. Poza tym tego mogą pojawić się groźne działania niepożądane w postaci zakrzepicy lub zatorowości płucnej.

Jaka jest cena erytropoetyny rekombinowanej? Pacjenci ze wskazaniami do otrzymywania leku nie płacą za otrzymywanie terapii preparatami tego hormonu – koszt ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia.

Erytropoetyna a doping

Erytropoetyna jest jednym z najczęściej stosowanych przez sportowców środków dopingujących. Jej przyjmowanie skutkuje zwiększeniem pojemości tlenowej krwi – czyli powoduje, że rośnie ilość tlenu transportowanego przez krew do mięśni. Poprawia to wytrzymałość tlenową organizmu, co nielegalnie wykorzystują niektóre osoby trenujące sporty wymagające dużej wydolności aerobowej (m.in. kolarstwo, bieganie, wioślarstwo, narciarstwo).

Negatywne aspekty związane ze stosowaniem dopingu w postaci erytropoetyny nie kończą się na aspektach prawnych i etycznych – wykazano także związek między zażywaniem przez sportowców tego hormonu i przedwczesnymi zgonami. Jak pokazują badania, przyjmowanie EPO przez osoby trenujące wyczynowo zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, kardiomiopatii (dysfunkcji mięśnia sercowego) i ostrego zawału serca.

 

Bibliografia:

  1. American Association for Clinical Chemistry (2020) Erythropoietin, Lab Tests Online.
  2. Majdan A. (2017) Erytropoetyna w leczeniu niedokrwistości w przebiegu nowotworów złośliwych – czy ewentualne korzyści przewyższają ryzyko?, Oncology and Radiotherapy, 3(41): 053-061.
  3. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  4. Banach M., Biernacka E., Braksator W. (2016) Kardiologia sportowa w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Dwie kobiety siedzą przy stole i piją z filiżanek

„Ciągle odczuwasz głód i nie możesz schudnąć? Sprawdź, czy to nie leptynooporność” – apelują autorki Ogarnij Hashimoto

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Tętniak aorty piersiowej – diagnostyka, operacja, powikłania

Skrzepy krwi w trakcie okresu – kiedy warto wybrać się do lekarza?

Dzięki selfie dowiesz się, czy chorujesz na anemię? Umożliwi to nowa aplikacja

Dzięki selfie dowiesz się, czy chorujesz na anemię. Umożliwi to nowa aplikacja

Z moim okresem jest coś nie tak! 4 sygnały, których nie wolno bagatelizować

Wyczerpanie, osłabienie, nerwowość? Doktor Google podpowiada: zespół zmęczonych nadnerczy /fot. Pexels

Wyczerpanie, osłabienie, nerwowość? Doktor Google podpowiada: zespół zmęczonych nadnerczy. „Nie ma takiej choroby” – twierdzi endokrynolog

Dyslipidemia aterogenna – przyczyny, badania, leczenie

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Zespół Eisenmengera – przyczyny, objawy, leczenie

Angelina Ziembińska / fot. arch. prywatne

Angelina Ziembińska: jeśli chodzi o cukrzycę, to wydaje mi się, że kobiety mają trudniej

Wysoki poziom androgenów u kobiet - skąd się bierze i co możemy z tym zrobić? Wyjaśnia Iwona Pasieczna

Wysoki poziom androgenów u kobiet – skąd się bierze i co możemy z tym zrobić? Wyjaśnia Iwona Pasieczna

Hipertriglicerydemia – przyczyny, leczenie i dieta

5 najczęstszych błędów dietetycznych, które mają wpływ na zdrowie hormonalne

"Czerwone wino jest dobre na krew" - mit czy prawda? Odpowiadają eksperci z Dietetyki #NieNaŻarty

„Czerwone wino jest dobre na krew” – mit czy prawda? Odpowiadają eksperci z Dietetyki #NieNaŻarty

Fotopletyzmografia – na czym polega i kiedy się ją stosuje?

Metody i zasady pomiaru ciśnienia tętniczego krwi

Zastawka trójdzielna – co to jest, niedomykalność, atrezja

Choroby tarczycy a anemia

Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”

Kasia Dziurska

Kasia Dziurska o swoich doświadczeniach z Hashimoto: myślałam, że jestem niezniszczalna [WIDEO]

Upadek z wysokości – udzielenie pierwszej pomocy

Zastawka aortalna – niedomykalność, zwężenie, wymiana

Krwawienie z przewodu pokarmowego – przyczyny i leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku