Przejdź do treści

Funkcje poznawcze – co to jest, zaburzenia, trening

Funkcje poznawcze - zaburzenia, trening Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Bezpłatne testy antygenowe na obecność wirusa SARS-CoV-2 w aptekach. MZ opublikowało mapę punktów
Za „long COVID” może odpowiadać mikrobiom jelitowy. Najnowsze ustalenia naukowców
Suplementujesz się biotyną? Uważaj! Może fałszować wyniki badań diagnostycznych
4 rzeczy, które możesz zrobić przed wiosną, by wkroczyć w nią z nową energią
Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?

Funkcje poznawcze to zbiór umiejętności, które umożliwiają poznawanie rzeczywistości, orientację w przestrzeni, przyswajanie wiedzy i przetwarzanie zdobywanych stale informacji. Kształtowanie funkcji poznawczych to jeden z kluczowych elementów rozwoju człowieka od najmłodszych lat. Jak poprawić funkcje poznawcze? Można wykonywać ćwiczenia funkcji poznawczych, takie jak medytacje czy wizualizacje, a także zadbać o odpowiednią dietę i suplementację.

Co to są funkcje poznawcze?

Funkcje poznawcze to umiejętności, dzięki którym możliwe jest odbieranie, przetwarzania i przechowywanie bodźców docierających z otoczenia. Funkcje poznawcze można skategoryzować jako elementarne oraz złożone funkcje poznawcze. Do elementarnych funkcji poznawczych zaliczamy:

  • uwagę,
  • pamięć,
  • percepcję,
  • funkcje wykonawcze.

Pamięć to umiejętność zapisywania, przywoływania i modyfikowania wszelkich bodźców (wzrokowych, słuchowych, dotykowych). Proces zapamiętywania ma każdorazowo inne podłoże fizyczne. Uwaga umożliwia selektywną koncentrację percepcji i myślenia na jednym zjawisku. Percepcja to umiejętność organizacji i interpretacji wrażeń zmysłowych; obejmuje pięć zmysłów: wzrok, słuch, węch, dotyk oraz smak. Z kolei funkcje wykonawcze to zestaw procesów poznawczych niezbędnych do poznawczej kontroli i regulowania zachowania.

W skład złożonych procesów poznawczych wchodzi myślenie oraz język. Myślenie jest ciągłym procesem poznawczym, podczas którego przetwarzane są informacje zakodowane jako spostrzeżenia, wyobrażenia czy pojęcia, symbole, frazy oraz obrazy i dźwięki. Natomiast język umożliwia rozumienie oraz opisywanie otaczającej nas rzeczywistości i może podlegać modyfikacjom przez całe życie.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Rozwój poznawczy u dzieci

Procesy poznawcze u dzieci kształtują się od najwcześniejszych lat życia dziecka. Umożliwiają one nabywanie doświadczeń, uczenie się w odpowiedni sposób reagować na otaczające go bodźce. W rozwoju poznawczym dziecka można wyróżnić następujące etapy:

  • okres sensomotoryczny, trwający od momentu urodzenia do ukończenia drugiego roku życia; cechuje się zdobywaniem umiejętności językowych, a także przechodzenia od odruchów do zachowań intencjonalnych;
  • okres przedoperacyjny między 2. a 7. rokiem życia, gdy dziecko uczy się przewidywać konsekwencje swoich czynów, nabywa umiejętność odróżniania pozorów od rzeczywistości i doskonali umiejętność przekazywania i odbierania informacji;
  • okres operacji konkretnych, przypadający między 7. a 11. rokiem życia i cechujący się umiejętnością logicznego rozwiązywania problemów, a także rozumieniem przyczynowości;
  • okres operacji formalnych, trwający od 11. do 12. roku życia; wówczas rozwija się umiejętność myślenia abstrakcyjnego, rozumowaniem dedukcyjnym.

Wspieraniu rozwoju poznawczego dziecka sprzyjają wszelkie zabawy, oglądanie książeczek z obrazkami, a na późniejszym etapie – czytanie książeczek. Doskonale sprawdzają się gry memory, planszówki, puzzle.

Zaburzenia poznawcze – co to jest?

Zaburzenia poznawcze mogą pojawić się wraz z wiekiem, co jest konsekwencją fizjologicznego starzenia się całego organizmu, w tym układu nerwowego. Ale to nie jedyna przyczyna. Zaburzenia funkcji poznawczych mogą być konsekwencją przewlekłego stresu, któremu towarzyszy nadmierne wydzielanie kortyzolu. Także zbyt mała ilość snu może zaburzać funkcje poznawcze. Kolejne możliwe przyczyny pogorszenia zdolności poznawczych to:

  • stosowanie leków uspokajających, glikokortykosteroidów czy niektórych leków przeciwbólowych;
  • schorzenia psychiczne (depresja, zespoły urojeniowe, choroba afektywna dwubiegunowa);
  • choroby neurodegeneracyjne (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona);
  • urazy głowy;
  • udar mózgu;
  • nowotwory zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym;
  • stosowanie alkoholu lub narkotyków;
  • niedoczynność tarczycy.

Gdy pojawiają się zaburzenia funkcji poznawczych, objawy mogą być bardzo zróżnicowane. Zaburzenia poznawcze objawiają się problemami z pamięcią, amnezją (całkowitym brakiem pamięci), rozpraszaniem uwagi, iluzjami lub omamami. Możliwe jest występowanie omamów słuchowych, wzrokowych, węchowych, smakowych oraz dotykowych. Kolejne objawy zaburzeń funkcji poznawczych to depersonalizacja lub derealizacja, rozkojarzenie, drobiazgowość, myślenie spowolnione lub gonitwa myśli, a także myślenie nielogiczne.

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Trening funkcji poznawczych

Ćwiczenia funkcji poznawczych można wykonywać w każdym wieku. Trening pamięci i innych funkcji poznawczych może być wykonywany samodzielnie w domu. W przypadku osób z poważnymi zaburzeniami funkcji poznawczych, wskazana jest konsultacja w Poradni Zdrowia Psychicznego, gdzie specjalista zdiagnozuje problemy z funkcjami poznawczymi i zaproponuje odpowiedni trening poznawczy.

W celu wspomagania funkcji poznawczych warto zadbać zarówno o regularną aktywność fizyczną, jak i umysłową. Trening umysłu dla seniorów i osób młodszych może obejmować gry memory, łamigłówki, zabawy terenowe z elementami orientacji w przestrzeni, krzyżówki, medytacje, a także interakcje społeczne (np. spotkania ze znajomymi). Ponadto warto zadbać o dietę – powinna ona dostarczać kwasów omega 3, witaminy D, witamin z grupy B, magnezu, cynku oraz potasu.

Bibliografia:

Nęcka E., Trening poznawczy, Smak Słowa, 2018

Gabryelewicz T., Łagodne zaburzenia funkcji poznawczych, Postępy Nauk Medycznych, tom 24, nr 8, 2011

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

W ciąży mózg kobiety się… kurczy. Poznaj 5 zaskakujących faktów dotyczących kobiecego ciała

zmartwiona kobieta

Martwisz się? To dobrze! Dlaczego i w jakim stopniu warto się zamartwiać?

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Stres to mocny przeciwnik – jak się z nim mierzyć?

ASMR – orgazm dla mózgu. Jak to działa i na co może pomóc?

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Udar mózgu (apopleksja) - objawy, przyczyny, leczenie

Udar mózgu (apopleksja) – objawy, przyczyny, leczenie

Tężyczka może nie być łatwa do rozpoznania.

Tężyczka – przyczyny, objawy, rodzaje i leczenie. Badania na tężyczkę

kobieta mająca migrenę

Migrena – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie. Ile trwa migrena?

Viagra nie tylko na potencję?

Viagra może pomóc przy demencji spowodowanej chorobą Alzheimera? Wnioski są zaskakujące

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Kobieta na wózku z objawami stwardnienia rozsianego

Stwardnienie rozsiane – objawy, przyczyny, leczenie. Jakie są rokowania?

Szyszynka – lokalizacja, funkcje, zwapnienie szyszynki i guz

Niedoczynność przysadki mózgowej – przyczyny, objawy i metody leczenia

Zespół pustego siodła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

Choroby przysadki – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Schwartza-Barttera – przyczyny, objawy, leczenie

Elena Krawzow

Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Adrianna Sobol /fot. archiwum prywatne

Adrianna Sobol: „Gdy opiekunowi osoby chorej na parkinsona mówi się o odpoczynku, ten zwykle odpowiada: ‘Ale ja nie mogę, nie wypada’”

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

5 błędów, które popełniają mężczyźni podczas seksu

×