Przejdź do treści

Hormonalne przyczyny nadwagi i otyłości

Hormonalne przyczyny nadwagi i otyłości Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
plaża we Władysławowie, lato 2020
Wakacje w czasie pandemii. Tak (nie)wygląda reżim sanitarny na plaży we Władysławowie
koronawirus, sklep w Polsce
Koronawirus w Polsce. Ruszą kontrole policji i służb sanitarnych w sklepach, będzie rejestracja wesel
Alfabet intymny – punkty i punkciki w kobiecym ciele
W Irlandii wycofano reklamę tamponów. Powód może zdziwić
W Irlandii wycofano reklamę tamponów. Powód może zdziwić
Polska na „czerwonej liście” resortu zdrowia Ukrainy. Co to oznacza?
Polska na „czerwonej liście” resortu zdrowia Ukrainy. Co to oznacza?

Nadmierna masa ciała to najczęściej skutek nieprawidłowego stylu życia i odżywiania. Jednak za nadwagę bądź otyłość mogą odpowiadać hormony – ich niewłaściwy poziom we krwi. Tylko dzięki właściwej diagnozie możliwe jest wdrożenie skutecznego leczenia.

Trzech na pięciu dorosłych Polaków ma nadwagę, a co czwarty jest otyły – alarmuje Narodowy Fundusz Zdrowia. Główne przyczyny otyłości, wymieniane przez NFZ, to niewłaściwa dieta, nieregularnie spożywane posiłki oraz brak ruchu. Jednak – choć rzadko –przyczyną nadwagi i otyłości mogą być zaburzenia endokrynne, których efektem jest przybieranie na wadze.

Nadwaga i otyłość hormonalna – możliwe przyczyny

Hormony to związki chemiczne wydzielane przez gruczoły (bądź tkanki układu hormonalnego) regulujące pracę mechanizmów komórkowych w tkankach. Wywierają w ten sposób wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Jednym ze skutków rozregulowania się układu dokrewnego może być przybieranie na wadze.

Niedoczynność tarczycy

– Najczęstszą hormonalną przyczyną nadwagi i otyłości jest niedoczynność tarczycy głównie w zaawansowanym stadium – tłumaczy lek. med. Katarzyna Widuch-Jędrzejczak, endokrynolog Grupy LUX MED. – Hormony produkowane przez tarczycę zapewniają prawidłowy metabolizm ogólny. W niedoczynności tarczycy pojawia się przybieranie na wadze oraz trudność z pozbyciem się tkanki tłuszczowej (ponieważ organizm nie spala dostatecznej liczby kalorii).

Dieta przy chorobach tarczycy. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Hiperkortyzolemia

Lek. med. Katarzyna Widuch-Jędrzejczak wyjaśnia, że otyłość o podłożu hormonalnym  występuje również w hiperkortyzolemii, czyli nadmiernym stężeniu kortyzolu we krwi (zespół Cushinga), który zwiększa potrzebę jedzenia. W tej sytuacji mówimy o tzw. otyłości cushingoidalnej, która charakteryzuje się nagromadzeniem tkanki tłuszczowej na karku i twarzy, w okolicy nadobojczykowej oraz na tułowiu.

Niedobór hormonu wzrostu

Bardzo rzadką hormonalną przyczyną nadwagi i otyłości może być niedobór hormonu wzrostu (somatotropiny). Brak albo niedobór tego hormonu u dzieci powoduje karłowatość przysadkową. U osoby dorosłej z niedostateczną ilością hormonu wzrostu dochodzi do nadmiernego gromadzenia tkanki tłuszczowej, mniejszej wydolności fizycznej oraz niedoborów mięśniowych.

istockphoto.com

Hiperprolaktynemia

– Przyczyną otyłości może być też hiperprolaktynemia (nadmierny poziom prolaktyny we krwi), której skutkiem jest zaburzenie wydzielania hormonów płciowych – tłumaczy lek. med. Katarzyna Widuch-Jędrzejczak. Kobieta może wtedy zaobserwować u siebie m.in. zaburzenia menstruacyjne z zanikiem miesiączki włącznie, przybieranie na wadze prowadzące do otyłości, zmiany skórne, wyciek z piersi, pogorszenie samopoczucia, stany depresyjne, bóle głowy. Hiperprolaktynemia – pomijając stany fizjologiczne takie jak ciąża i okres karmienia piersią – może być skutkiem nadmiernego stresu, niedoczynności tarczycy czy stosowania niektórych leków (np. przeciwdepresyjnych).

Zespół policystycznych jajników

Hiperprolaktynemia występuje w zespole policystycznych jajników (PCOS) – to zaburzenie jest kolejną przyczyną nadwagi oraz otyłości. PCOS jest najczęściej występującym zaburzeniem endokrynnym u kobiet w wieku rozrodczym (zachorowalność sięga nawet 15 proc. kobiet w wieku reprodukcyjnym). W części metabolicznej tego zespołu występuje hiperinsulinizm, którego skutkiem jest gromadzenie się tkanki tłuszczowej w takich narządach jak wątroba czy mięśnie. W zespole policystycznych jajników ma miejsce nadmierna produkcja męskich hormonów (androgenów), zwłaszcza testosteronu czy DHEA-S, nadmierne uwalnianie hormonu luteinizującego (LH) oraz inne zaburzenia metaboliczne.

Jak powinna wyglądać dieta przy insulinooporności?

Niedobór estrogenu czy testosteronu

– Nadwaga oraz otyłość mogą ponadto wynikać z niedoboru estrogenów czy testosteronu – mówi endokrynolog Grupy LUX MED. – U kobiety widać to wyraźnie w okresie menopauzy, gdy spada poziom hormonów płciowych, zwalnia ogólny metabolizm i pojawia się przybieranie na wadze. Natomiast u mężczyzn rzecz jest o tyle skomplikowana, że otyłość może być powodowana niedoborem testosteronu i jednocześnie otyłość może powodować niedobór testosteronu.

Insulinooporność

Jest jeszcze jedna kwestia, na którą zwraca uwagę lek. med. Katarzyna Widuch-Jędrzejczak: insulinooporność i hiperinsulinizm. Insulina to hormon wytwarzany przez komórki beta trzustki – jej rolą jest zmniejszanie stężenia glukozy we krwi. Problem zaczyna się, gdy tkanki przestają być wrażliwe na działanie insuliny; mówimy wtedy o insulinooporności. Trzustka próbuje rozwiązać ten stan osłabionego działania insuliny poprzez zwiększenie produkcji tego hormonu; nadmiar insuliny powoduje tycie, gdyż insulina powoduje zwiększenie odkładania się tłuszczów w tkance tłuszczowej.

– Trzeba pamiętać. że najpierw jest otyłość (otyłość brzuszna – gdy obwód talii u kobiet jest równy lub przekracza 80 cm, a u mężczyzn 94 cm), w wyniku której pojawia się insulinooporność, która z kolei potęguje rozwój otyłości. Stąd u osób otyłych pojawia się konieczność oznaczenia poziomu insuliny i glukozy na czczo – zaznacza endokrynolog.

Nadwaga i otyłość: co badać?

– Oznaczenie poziomu hormonów w leczeniu otyłości jest ważne, gdyż pomaga zdiagnozować choroby współwystępujące i wdrożyć leczenie, bez którego leczenie otyłości nie będzie skuteczne – podkreśla lek. med. Katarzyna Widuch-Jędrzejczak.

lekarka

Co należy zbadać, szukając przyczyn niekontrolowanego przyrostu masy ciała, nadwagi oraz otyłości:

  • TSH i FT4 (czynność tarczycy);
  • prolaktyna i hormony płciowe (estrogen, progesteron, testosteron);
  • kortyzol,
  • insulina,
  • glukoza,
  • hormon wzrostu (opcjonalnie).

Ale uwaga – bardzo ważne jest zebranie dokładnego wywiadu. Jeśli rzecz dotyczy np. pacjentki, która przyjmuje antykoncepcję hormonalną, to poziom kortyzolu może być u niej podwyższony. Oczywiście nie wyklucza to zasadności oznaczenia poziomu tego hormonu  – zauważa lek. med. Widuch-Jędrzejczak.

Lekarz może również zdecydować o oznaczeniu poziomu greliny i leptyny. Grelina to tzw. hormon głodu, natomiast leptyna reguluje apetyt. Zaburzenia wytwarzania tych hormonów także mogą być przyczyną nadwagi oraz otyłości.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Miksujemy: koktajl na odchudzanie

Koktajle odchudzające – przepisy. Jak zrobić koktajl na odchudzanie?

„Po sesji muzyki wibracyjnej czujesz się zdecydowanie zrelaksowany i wypoczęty”. O tym, co w ich duszach gra, opowiadają Asia Orłowska i Alek Sabuda

Skutki uboczne stresu o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

Skutki uboczne stresu, o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

Twoje włosy zaczęły wypadać? Zobacz, co może być przyczyną

Co to są fitoestrogeny? Czy mogą być pomocne przy menopauzie?

kobieta

Leptyna, czyli hormon sytości. Co powinnaś o nim wiedzieć? Tłumaczy dietetyczka kliniczna

Prolaktyna - normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Prolaktyna – normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Jak układ hormonalny zmienia się z wiekiem? Wyjaśnia endokrynolog Joanna Ciołek

Lekarz prowadzi leczenie kobiety z nadczynnością tarczycy

Nadczynność tarczycy – jakie są objawy choroby i jak wygląda leczenie?

Choroba Hashimoto dotyka coraz więcej osób.

Hashimoto – jakie są jej objawy i przyczyny, jak wygląda leczenie?

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Dietetyczka kliniczna o wynikach badań hormonalnych. Na co zwraca uwagę?

kobieta mająca migrenę

Migrena – poznaj objawy, przyczyny i sposoby leczenia

Menopauza a miesiączka

Menopauza a miesiączka

Melatonina / istock

Melatonina a sen. Skutki niedoboru i przedawkowania tego hormonu

Dwie tabletki wyłożone na dłoni/ Pexels

Czy trzeba suplementować kwas foliowy przy antykoncepcji hormonalnej? Wyjaśnia farmaceutka

zamyślona kobieta o platynowych włosach

Znów jesteś wkurzona? Sprawdź hormony! – radzi dietetyczka Paulina Ihnatowicz

kobieta podczas joggingu

Notuje się coraz większą relację między obiegiem estrogenami, a działaniem mikrobioty jelitowej. To estrobolom

Polubić... menstruację

Polub… menstruację! Jak dopasować się do hormonów, by czuć się dobrze cały miesiąc?

Luteina podczas ciąży - jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Luteina podczas ciąży – jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Serotonina - co to jest? Czym grozi jej niedobór?

Serotonina – co to jest? Czym grozi niedobór serotoniny?

Choroba Hashimoto - dieta / istock

„Istnieje takie przeświadczenie, że jak chorujemy na Hashimoto, to możemy zapomnieć o efektach odchudzania” – pisze Roksana Środa, dietetyczka

Co dziesiąty zawał serca w Polsce dotyczy osoby przed 45 rokiem życia

Coraz młodsi Polacy mają zawał. Co robimy źle?

Angelina Ziembińska / fot. arch. prywatne

Angelina Ziembińska: jeśli chodzi o cukrzycę, to wydaje mi się, że kobiety mają trudniej…

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wegański chłodnik z botwinką. Bez mleka i jajek, ale z zaskakującymi dodatkami