Przejdź do treści

Mononukleoza zakaźna – objawy u dzieci i dorosłych, rozpoznanie i leczenie

Laborantka robi badania nad mononukleozą zakaźną
Fot. karaboux / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Niskie ciśnienie rozkurczowe - przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania
Niskie ciśnienie rozkurczowe – przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania
Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?
Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?
Kobalt - występowanie, właściwości i działanie niezbędnego składnika witaminy B12
Kobalt – występowanie, właściwości i działanie niezbędnego składnika witaminy B12
Kobieta na plaży w swetrze i kapeluszu
„Kryzys psychiczny może spotkać mnie, ciebie, twoją matkę, brata, przyjaciółkę… każdego” – pisze lekarka z okazji Marszu Żółtej Wstążki
Czego nie powinien zawierać szampon? Sprawdź, zanim pójdziesz do sklepu
Czego nie powinien zawierać szampon? Sprawdź, zanim pójdziesz do sklepu

Mononukleoza zakaźna jest chorobą, która wywołuje wirus Epsteina i Barra (EBV). Drobnoustrój wnika do komórek nabłonka gardła i zakaża limfocyty, po czym rozprzestrzenia się po całym organizmie.

Jedynym źródłem zakażenia jest człowiek chory lub zakażony. Wirus występuje w ślinie, stąd potocznie mononukleozę nazywa się chorobą pocałunków. Mononukleoza zakaźna u dzieci dorosłych ma podobne objawy, chociaż u najmłodszych są wyraźniejsze.

Mononukleoza - choroba zakaźna, wywołana wirusem Epsteina-Barr

Mononukleoza objawy

Poza kontaktem ze śliną chorego mononukleozą można zarazić się poprzez kontakt z przedmiotami, na których pozostała ślina, należąca do osoby zainfekowanej. Okres wylęgania się wirusa wynosi od 30 do 50 dni. Osoba zainfekowana wydala wirusa przez ok. 60 dni po okresie wylęgania, chociaż czas ten może się wydłużyć w niektórych przypadkach nawet do półtora roku.

Mononukleoza u dzieci i dorosłych często przebiega bezobjawowo lub z szeregiem nieswoistych objawów (szczególnie u niemowląt, małych dzieci oraz osób starszych). Mogą ją poprzedzać rozwijające się stopniowo (przez ok. 1-2 tygodni) objawy grypopodobne. Do najczęstszych objawów mononukleozy zalicza się:

  • zapalenie gardła i migdałków – ból gardła jest szczególnie nasilony przy połykaniu. Migdałki są powiększone i pokryte wysiękiem – jest to obraz mogący przypominać anginę paciorkowcową. Gardło jest żywoczerwone, często widoczne są wybroczyny na podniebieniu. Występuje również przykry zapach z ust;
  • gorączka – temperatura ciała może sięgać do 40°C;
  • powiększenie węzłów chłonnych – osiągają one znaczne rozmiary (nawet powyżej 3 cm). Są tkliwe i przesuwalne. Charakterystycznym objawem mononukleozy u dzieci jest ogólne powiększenie węzłów, natomiast u młodzieży i dorosłych najczęściej dotyczy ono okolicy szyjnej i podżuchwowej;
  • powiększenie śledziony – występuje u 50% chorych i zazwyczaj ma miejsce w drugim/trzecim tygodniu choroby. Ustępuje po tygodniu. Jest to bardzo niebezpieczne powikłanie, ponieważ śledziona jest kruchym narządem, który łatwo może pęknąć;
  • zapalenie wątroby – zazwyczaj nie towarzyszy mu żółtaczka. Może natomiast mieć miejsce powiększenie wątroby, które utrzymuje się do 4 tygodni;
  • osutka skórna – wysypka w mononukleozie zakaźnej występuje u ok. 5% pacjentów. Często występuje po podaniu choremu antybiotyków (zazwyczaj ampicyliny, amoksycyliny). Po przyjęciu leku pojawia się ok. tydzień później. Występuje na skórze i błonach śluzowych. Prawdopodobną przyczyną jest obecność krążących w organizmie kompleksów immunologicznych;
  • obrzęk powiek, nosa i łuków brwiowych – znacznie częściej występuje u dzieci;
  • ból głowy, brzucha, nudności i wymioty;
  • zespół przewlekłego zmęczenia – może się utrzymywać nawet do 6 miesięcy;
  • inne, nieswoiste objawy – np. ogólne osłabienie, rozbicie, problemy z koncentracją.

U osób z osłabioną odpornością (np. chorych na AIDS) może rozwinąć się bardzo groźny zespół limfoproliferacyjny. Może on poprzedzać rozwój takich chorób jak chłoniak i limfocytarne śródmiąższowe zapalenie płuc.

Zobacz także

Rozpoznanie mononukleozy

Leczenie mononukleozy u dzieci i dorosłych wymaga właściwego rozpoznania. Konieczne może być wykonanie badań serologicznych i wykrycie DNA wirusa we krwi lub surowicy. Istotne zmiany dotyczą morfologii krwi. Zazwyczaj obserwuje się w niej umiarkowaną leukocytozę ze znaczną dominacją limfocytów (>50%). W rozmazie uwidocznione są limfocyty atypowe, które stanowią istotną poszlakę przy rozpoznaniu choroby.

Objawy mononukleozy zakaźnej u dzieci są zazwyczaj bardziej typowe i lepiej wyrażone niż u dorosłych. Dolegliwości u starszych są zazwyczaj mniej charakterystyczne. Szczególnie istotne symptomy, które nasuwają podejrzenie choroby to przedłużające się, oporne na leczenie zapalenie gardła. Może również wystąpić mononukleoza bezobjawowa, która nie daje typowych i uciążliwych dolegliwości, a jedyną poszlaką w badaniu mogą być powiększone węzły chłonne i śledziona.

Leczenie mononukleozy

Leczenie mononukleozy zakaźnej polega na postępowaniu objawowym. Leki przeciwwirusowe nie są zalecane (wyjątek stanowi zespół limfoproliferacyjny). Chory powinien prowadzić oszczędny tryb życia. Zaleca się unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego, ponieważ może on doprowadzić do pęknięcia powiększonej śledziony. W efekcie doprowadzi to do krwotoku wewnętrznego (jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, który wymaga interwencji chirurgicznej).

Leczenie mononukleozy zakaźnej u dorosłych i dzieci może wymagać przyjmowania leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, np. paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne. W przypadku trudności z oddychaniem spowodowanych przez obrzęk migdałków pacjentowi podaje się glikokortykosteroidy.

Przytrzymaj
i odkryj

1. Choroby zakaźne i pasożytnicze, tom I, red. J. Cianciara i J. Juszczyk, Lublin, Wydawnictwo Czelej, 2012.
2. Interna Szczeklika 2015/16 pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2015.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak chronić się przed odrą?

Odra – objawy, szczepionka, leczenie. Czy mamy epidemię odry?

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Mizofonia - co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Mizofonia – co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

dentystka w maseczce ochronnej

Ratownik do studentów kierunków medycznych: „myślcie przede wszystkim o sobie, przydadzą się twardy tyłek i mocne łokcie”

kobieta podczas badań

Biorezonans – na czym polega, jak działa i czy jest skuteczny?

ipodwiązanie jajników

Podwiązanie jajników – zabieg, metody i skutki kobiecej sterylizacji

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG. Na czym polega elektromiografia i jakie są wskazania?

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

mózg w 3D

Wylew krwi do mózgu – przyczyny, objawy i leczenie udaru krwotocznego

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Dziecko leży w szpitalu podłączone do kroplówki

Wstrząs septyczny – przyczyny i objawy. Leczenie powikłań sepsy

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci?

Pająk na ręce - arachnofobia

Arachnofobia – co to jest i jakie są jej objawy? Wyjaśniamy, jak leczyć arachnofobię

Nie usuwaj migdałków! (Chyba że naprawdę musisz)

Nie usuwaj migdałków! (Chyba że naprawdę musisz)

choroba kawasaki i leki

Choroba Kawasakiego u dorosłych i dzieci – objawy, przyczyny, powikłania

dziecko na łace

Mięczak zakaźny jest łagodny, ale podstępny. „Nie da się go wyleczyć na jednej wizycie” – mówi dermatolog

Mężczyzna wykonuje ćwiczenia na rwę kulszową

Ćwiczenia na rwę kulszową. Rehabilitacja i ćwiczenia na nerw kulszowy w domu

Angina u dziecka / rawpixel

Jak leczyć anginę? Antybiotykiem! „Rodzice leczący dzieci homeopatią są skrajnie nieodpowiedzialni” – mówi lek. Dawid Ciemięga

Dziewczynka z białym nalotem na języku

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Po co nam... wyrostek robaczkowy?

Po co nam wyrostek robaczkowy? Czy faktycznie jest niepotrzebnym organem?

Twarz kobiety z białymi zębami. Od obrazka odchodzi obrazek, na którym kobieta miała żółte zęby.

Jak wybielić zęby? Domowe sposoby na wybielanie zębów

Akcja studentów pielęgniarstwa "Obalamy stereotypy"

„Nic nie robią tylko kawę piją”. Studentki pielęgniarstwa i położnictwa walczą ze stereotypami zawodowymi w świetnej akcji

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?