Przejdź do treści

Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy. Jak odzyskać energię?

Zespół przewlekłego zmęczenia – jak go rozpoznać?
Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy. Jak go rozpoznać? Zdjęcie: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Zespół przewlekłego zmęczenia (CFS) przez wiele lat był bagatelizowany jako pseudochoroba. Objawy zespołu chronicznego zmęczenia są bowiem niespecyficzne, dodatkowo nieznane są jego dokładne przyczyny. Syndrom przewlekłego zmęczenia dziś „cieszy się” statusem choroby cywilizacyjnej, a odkrycie naukowców ze Stanfordu może pozwolić na jego łatwe diagnozowanie. Leczenie zespołu zmęczenia polega zwykle na próbach eliminowania objawów. Jak odzyskać energię, gdy chorujesz na zespół przewlekłego zmęczenia?

Kobieta śmieje się a w ręce trzyma drinka

Czym jest zespół przewlekłego zmęczenia?

Zespół przewlekłego zmęczenia to jedna z tych chorób, którą łatwo u siebie „rozpoznać” w chwilach słabości. Polega na tym, że pacjent odczuwa długotrwałe zmęczenie, które nie mija po odpoczynku. Towarzyszą mu często dodatkowe symptomy, np. bóle głowy, problemy ze snem.

Objawy chronicznego zmęczenia mogą świadczyć o rozmaitych problemach zdrowotnych, również tych o podłożu psychosomatycznym. Dlatego jednym z określeń, jakie przylgnęły do zespołu przewlekłego zmęczenia (w skrócie: CFS, od angielskiego chronic fatigue syndrome) w krajach anglosaskich, było „yuppie flu”, czyli grypa japiszonów – sugerujące, że w gruncie rzeczy chodzi o coś w rodzaju zblazowania połączonego z wypaleniem zawodowym. Od pewnego czasu syndrom przewlekłego zmęczenia traktowany jest poważniej, ponieważ nowe badania pokazują, że przyczyny tego zespołu objawów mogą leżeć w zmianach w organizmie, które mają podłoże biochemiczne.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

NOWOŚĆ
Odporność
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Odporność
Estabiom Baby, Suplement diety, krople, 5 ml
28,39 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Multilac
Hello Box Odporność
180,75 zł
PROMOCJA
Odporność, Promocje
WIMIN Twój mikrobiom, 30 kaps.
20,00 zł 79,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł

Objawy zespołu przewlekłego zmęczenia

Jednym z głównych objawów zespołu przewlekłego zmęczenia jest osłabienie. Towarzyszy mu:

  • spadek nastroju,
  • problemy z koncentracją,
  • obniżona jakość snu,
  • niechęć lub niezdolność do podejmowania dłuższego wysiłku,
  • u niektórych pacjentów: dolegliwości fizyczne, takie jak bóle głowy, mięśni, stawów lub drapanie w gardle.

O zespole chronicznego zmęczenia mówi się jako o chorobie cywilizacyjnej, jednak wciąż słabo poznana jest jego etiologia. Między lekarzami brak również zgody co do kryteriów umożliwiających stwierdzenie zespołu przewlekłego zmęczenia. Teraz jednak może się to zmienić. Wszystko za sprawą odkrycia naukowców ze Stanford University School of Medicine.

Badania nad zespołem przewlekłego zmęczenia

Zespół badaczy pod kierownictwem prof. Jose Montoi przebadał 192 pacjentów chorych na zespół przewlekłego zmęczenia i 392 osób z grupy kontrolnej pod kątem obecności markerów zapalnych. Średnia wieku w obu grupach wynosiła 50 lat, a przeciętny czas trwania objawów zespołu chronicznego zmęczenia – ponad dziesięć lat. U osób cierpiących na przewlekłe zmęczenie zaobserwowano podwyższony poziom 17 rodzajów cytokin – białek biorących udział w reakcji odpornościowej organizmu – z czego 13 było cytokinami o działaniu prozapalnym. Ich stężenie rosło proporcjonalnie do wzrostu natężenia objawów zespołu przewlekłego zmęczenia.

W grupie chorych stwierdzono również podwyższony poziom TGF-β – białka, które w początkowym stadium choroby nowotworowej powstrzymuje wzrost guza, ale w stadiach zaawansowanych sprzyja powstawaniu przerzutów. Dodatkowo, chorzy na zespół przewlekłego zmęczenia mieli obniżony poziom rezystyny, co wydaje się o tyle ciekawe, że podwyższone stężenia tego polipeptydu świadczą o rozwijającej się chorobie układu krążenia.

Diagnozowanie zespołu przewlekłego zmęczenia

Zespół przewlekłego zmęczenia dotychczas mógł być diagnozowany tylko na podstawie objawów i wykluczania chorób, które powodują przewlekłe zmęczenie. Odkrycie naukowców ze Stanfordu daje nadzieję na opracowanie metody, która umożliwi diagnozowanie zespołu chronicznego zmęczenia na podstawie badania krwi. Pozwoli to nie tylko na wdrożenie odpowiedniego leczenia, ale również „urealnienie” problemu – bo CFS nawet przez lekarzy bywa postrzegany jako zaburzenie raczej psychogenne niż fizjologiczne.

Sam Montoya po raz pierwszy w swojej karierze zawodowej zetknął się z problemem w roku 2004. – Widziałem potworności, do których ta choroba doprowadziła setki pacjentów. O zespole chronicznego zmęczenia mówi się od 35 lat, czasami w kategoriach przypadłości psychicznej, ale zespół przewlekłego zmęczenia w żadnym razie nie jest produktem wyobraźni. Jest najzupełniej realny – mówi naukowiec.

Kobieta trzyma psa na rękach

Epidemiologia zespołu przewlekłego zmęczenia

Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych na zespół chronicznego zmęczenia cierpi 100 milionów osób. W Wielkiej Brytanii – 250 tys. Problem dotyka nie tylko mieszkańców krajów Zachodu, ale również państw rozwijających się, m.in. w Afryce i Azji. Dane epidemiologiczne na temat zespołu przewlekłego zmęczenia są jednak bardzo rozbieżne ze względu na rozmaitość stosowanych metodologii. Wobec braku jasnych kryteriów diagnostycznych trudno ocenić, ile osób zmaga się z syndromem przewlekłego zmęczenia. Statystyki wahają się od ułamka punktu procentowego do ponad 6 proc. Niektóre mówią nawet o 20 proc., choć te obejmują również przypadki o łagodnym natężeniu.

Wiadomo, że na syndrom chronicznego zmęczenia częściej zapadają kobiety. Stanowią one aż 75 proc. pacjentów z rozpoznaniem chorobowym. Inna prawidłowość dotyczy wieku. Przewlekłe zmęczenie najczęściej dotyka – chciałoby się rzec – paradoksalnie – osoby młode w dwóch przedziałach wiekowych:

  • od 15. do 20. roku życia,
  • od 30. do 35. roku życia.

Wielu z nich towarzyszy przez resztę życia. Dane epidemiologiczne dowodzą, że jedynie 10 proc. osób dorosłych, które zapadły na zespół przewlekłego zmęczenia, powraca do poprzedniego poziomu sprawności. Lepsze są rokowania wśród nastolatków: spośród nich do pełni zdrowia wraca ponad połowa.

Zespół przewlekłego zmęczenia – jak odzyskać energię?

W leczeniu zespołu przewlekłego zmęczenia stosuje się rozmaite podejścia: od terapii behawioralnych, przez ćwiczenia, po farmakologię ukierunkowaną na redukcję bólu, nudności, problemów ze snem. Dieta przy zespole chronicznego zmęczenia powinna być dobrze zbilansowana. Najlepiej uwzględnić w niej żywność ze wszystkich podstawowych grup produktów spożywczych (warzywa i owoce, produkty zbożowe, nabiał, jaja, mięso i ryby, tłuszcze roślinne), dzięki czemu możemy zminimalizować ryzyko niedoborów składników pokarmowych.

Niestety, leczenie zespołu przewlekłego zmęczenia czasami nie przynosi satysfakcjonujących rezultatów. Być może odkryta przez naukowców ze Stanfordu zależność fizjologiczna towarzysząca chorobie pomoże wypracować skuteczniejsze metody nie tylko jej diagnozowania, ale również leczenia?

Bibliografia:

  1. Montoya J. G., Holmes T. H., Anderson J. N. (2017) Cytokine signature associated with disease severity in chronic fatigue syndrome patients, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, E7150–E7158.
  2. National Health Service (2017) Chronic fatigue syndrome (CFS/ME).

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta z lampą w ręce

10 niezdrowych wieczornych nawyków

Kobieta leży z noworodkiem

Zabawny pomysł tiktokerki na biznes dla zmęczonych młodych mam. Pomysł na „spa w śpiączce” po porodzie stał się hitem!

Kobieta

Co może boleć ze stresu? Sprawdź, zanim sięgniesz po leki przeciwbólowe

Eustres – czym jest, kogo dotyczy i jakie ma zalety? Eustres a dystres 

Kobieta ćwiczy jogę

Witaj Słońce! Poświęć 20 minut o poranku na te ćwiczenia, a poczujesz się jak nowo narodzona

Dystres – czym jest i jak sobie z nim radzić? Jak odróżnić go od eustresu

Kobieta siedzi zmęczona

Brak energii – zwykłe zmęczenie czy objaw choroby?

10 sposobów na to, by nie zwariować. Radzi Kasia Bem

„Pracując fizjoterapeutycznie, na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy – ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi mgr Paulina Wciórka / archiwum prywatne

„Podczas pracy fizjoterapeutycznej na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy. Ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi fizjoterapeutka Paulina Wciórka

Julie Bowen

Pielęgniarka rzuciła stresującą pracę, by wyleczyć zaburzenia odżywiania. „Emocje, które odczuwałam, musiały mieć drogę ujścia, więc zajadałam je”

Budzisz się w środku nocy i nie możesz zasnąć? Lekarka wyjaśnia, z czego to może wynikać

Budzisz się w środku nocy i nie możesz zasnąć? Lekarka wyjaśnia, z czego to może wynikać

Zmęczona kobieta w łóżku przykrywa się poduszką

Najwyższa pora zwolnić. Jak poznać, że twój organizm dopomina się o mniejsze tempo?

Kobieta w wodzie

Zanurzenie twarzy w zimnej wodzie podczas dużego stresu to dobry pomysł? „Ma to sens” – wyjaśnia psycholożka

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie często są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” /fot. Getty Images

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” – mówi o skutkach trudnego dzieciństwa psycholog dr Małgorzata Godlewska

Jak radzić sobie ze złością? Reakcje organizmu, choroby, leczenie i psychoterapia

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

smutna kobieta pakująca prezenty świąteczne

Nie lubisz świąt? Nie martw się, to… normalne. Dla wielu to zwykły przymus

Kobieta leży na kanapie

Masz za dużo na głowie lub odczuwasz nadmiar stresu? Prosta technika od fizjoterapeutki pomoże ci się rozluźnić

kobieta pracująca w domu

Chcesz być zdrowsza? Poznaj 8 sekretów ludzi, którzy nie chorują

„Jeżeli kryzys pojawia się niespodziewanie, to ryzyko wystąpienia zespołu stresu pourazowego jest duże” – mówi psycholog Monika Wróbel-Harmas

"Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk". Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po informacjach o wybuchu rakiety na polskim terytorium

„Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk”. Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po wybuchu rakiety w Przewodowie

Kobieta patrzy w obiektyw

Kortyzol – norma i badanie. Jak obniżyć poziom kortyzolu?

Twoja mama ma nadciśnienie? Zobacz, co możesz dla niej zrobić!

Kobieta

„Głębokie oddychanie może nam pomóc wtedy, kiedy chcemy się ożywić, a nie uspokoić”. Psycholożka wyjaśnia, jak oddychać, by ostudzić emocje

×