Przejdź do treści

Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy. Jak odzyskać energię?

Zespół przewlekłego zmęczenia – jak go rozpoznać?
Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy. Jak go rozpoznać? Zdjęcie: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nowe wytyczne rządu. Przez trzy najbliższe dni będą zamknięte cmentarze, od poniedziałku nakaz pracy zdalnej dla pracowników biurowych
„Uznałem, że tradycja jest mniej ważna niż życie”. Premier ogłosił, co z cmentarzami w Dzień Wszystkich Świętych, są też nowe wytyczne odnośnie pracy biurowej
Miley Cyrus, Patti Smith, Juliette Binoche
Zagraniczne gwiazdy wspierają protest kobiet w Polsce. Wśród nich Patti Smith, Miley Cyrus czy Juliette Binoche
Tabletki
Chory na COVID-19 lekarz Dawid Ciemięga radzi, jak wspomagać swoje leczenie w domu
Ola Petrus
Ola Petrus o wyroku TK: Nie udawajcie, że wiecie lepiej od nas, jak to jest żyć z czymś, czego być może można było uniknąć! Bo nie macie bladego pojęcia
Wcześniaki na oddziale intensywnej terapii noworodkowej przebrane z okazji Halloween

Zespół przewlekłego zmęczenia (CFS) przez wiele lat był bagatelizowany jako pseudochoroba. Objawy zespołu chronicznego zmęczenia są bowiem niespecyficzne, dodatkowo nieznane są jego dokładne przyczyny. Syndrom przewlekłego zmęczenia dziś „cieszy się” statusem choroby cywilizacyjnej, a odkrycie naukowców ze Stanfordu może pozwolić na jego łatwe diagnozowanie. Leczenie zespołu zmęczenia polega zwykle na próbach eliminowania objawów. Jak odzyskać energię, gdy chorujesz na zespół przewlekłego zmęczenia?

młoda kobieta

Czym jest zespół przewlekłego zmęczenia?

Zespół przewlekłego zmęczenia to jedna z tych chorób, którą łatwo u siebie „rozpoznać” w chwilach słabości. Polega na tym, że pacjent odczuwa długotrwałe zmęczenie, które nie mija po odpoczynku. Towarzyszą mu często dodatkowe symptomy, np. bóle głowy, problemy ze snem.

Objawy chronicznego zmęczenia mogą świadczyć o rozmaitych problemach zdrowotnych, również tych o podłożu psychosomatycznym. Dlatego jednym z określeń, jakie przylgnęły do zespołu przewlekłego zmęczenia (w skrócie: CFS, od angielskiego chronic fatigue syndrome) w krajach anglosaskich, było „yuppie flu”, czyli grypa japiszonów – sugerujące, że w gruncie rzeczy chodzi o coś w rodzaju zblazowania połączonego z wypaleniem zawodowym. Od pewnego czasu syndrom przewlekłego zmęczenia traktowany jest poważniej, ponieważ nowe badania pokazują, że przyczyny tego zespołu objawów mogą leżeć w zmianach w organizmie, które mają podłoże biochemiczne.

Objawy zespołu przewlekłego zmęczenia

Jednym z głównych objawów zespołu przewlekłego zmęczenia jest osłabienie. Towarzyszy mu:

  • spadek nastroju,
  • problemy z koncentracją,
  • obniżona jakość snu,
  • niechęć lub niezdolność do podejmowania dłuższego wysiłku,
  • u niektórych pacjentów: dolegliwości fizyczne, takie jak bóle głowy, mięśni, stawów lub drapanie w gardle.

O zespole chronicznego zmęczenia mówi się jako o chorobie cywilizacyjnej, jednak wciąż słabo poznana jest jego etiologia. Między lekarzami brak również zgody co do kryteriów umożliwiających stwierdzenie zespołu przewlekłego zmęczenia. Teraz jednak może się to zmienić. Wszystko za sprawą odkrycia naukowców ze Stanford University School of Medicine.

Badania nad zespołem przewlekłego zmęczenia

Zespół badaczy pod kierownictwem prof. Jose Montoi przebadał 192 pacjentów chorych na zespół przewlekłego zmęczenia i 392 osób z grupy kontrolnej pod kątem obecności markerów zapalnych. Średnia wieku w obu grupach wynosiła 50 lat, a przeciętny czas trwania objawów zespołu chronicznego zmęczenia – ponad dziesięć lat. U osób cierpiących na przewlekłe zmęczenie zaobserwowano podwyższony poziom 17 rodzajów cytokin – białek biorących udział w reakcji odpornościowej organizmu – z czego 13 było cytokinami o działaniu prozapalnym. Ich stężenie rosło proporcjonalnie do wzrostu natężenia objawów zespołu przewlekłego zmęczenia.

W grupie chorych stwierdzono również podwyższony poziom TGF-β – białka, które w początkowym stadium choroby nowotworowej powstrzymuje wzrost guza, ale w stadiach zaawansowanych sprzyja powstawaniu przerzutów. Dodatkowo, chorzy na zespół przewlekłego zmęczenia mieli obniżony poziom rezystyny, co wydaje się o tyle ciekawe, że podwyższone stężenia tego polipeptydu świadczą o rozwijającej się chorobie układu krążenia.

Diagnozowanie zespołu przewlekłego zmęczenia

Zespół przewlekłego zmęczenia dotychczas mógł być diagnozowany tylko na podstawie objawów i wykluczania chorób, które powodują przewlekłe zmęczenie. Odkrycie naukowców ze Stanfordu daje nadzieję na opracowanie metody, która umożliwi diagnozowanie zespołu chronicznego zmęczenia na podstawie badania krwi. Pozwoli to nie tylko na wdrożenie odpowiedniego leczenia, ale również „urealnienie” problemu – bo CFS nawet przez lekarzy bywa postrzegany jako zaburzenie raczej psychogenne niż fizjologiczne.

Sam Montoya po raz pierwszy w swojej karierze zawodowej zetknął się z problemem w roku 2004. – Widziałem potworności, do których ta choroba doprowadziła setki pacjentów. O zespole chronicznego zmęczenia mówi się od 35 lat, czasami w kategoriach przypadłości psychicznej, ale zespół przewlekłego zmęczenia w żadnym razie nie jest produktem wyobraźni. Jest najzupełniej realny – mówi naukowiec.

Epidemiologia zespołu przewlekłego zmęczenia

Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych na zespół chronicznego zmęczenia cierpi 100 milionów osób. W Wielkiej Brytanii – 250 tys. Problem dotyka nie tylko mieszkańców krajów Zachodu, ale również państw rozwijających się, m.in. w Afryce i Azji. Dane epidemiologiczne na temat zespołu przewlekłego zmęczenia są jednak bardzo rozbieżne ze względu na rozmaitość stosowanych metodologii. Wobec braku jasnych kryteriów diagnostycznych trudno ocenić, ile osób zmaga się z syndromem przewlekłego zmęczenia. Statystyki wahają się od ułamka punktu procentowego do ponad 6 proc. Niektóre mówią nawet o 20 proc., choć te obejmują również przypadki o łagodnym natężeniu.

Wiadomo, że na syndrom chronicznego zmęczenia częściej zapadają kobiety. Stanowią one aż 75 proc. pacjentów z rozpoznaniem chorobowym. Inna prawidłowość dotyczy wieku. Przewlekłe zmęczenie najczęściej dotyka – chciałoby się rzec – paradoksalnie – osoby młode w dwóch przedziałach wiekowych:

  • od 15. do 20. roku życia,
  • od 30. do 35. roku życia.

Wielu z nich towarzyszy przez resztę życia. Dane epidemiologiczne dowodzą, że jedynie 10 proc. osób dorosłych, które zapadły na zespół przewlekłego zmęczenia, powraca do poprzedniego poziomu sprawności. Lepsze są rokowania wśród nastolatków: spośród nich do pełni zdrowia wraca ponad połowa.

Zespół przewlekłego zmęczenia – jak odzyskać energię?

W leczeniu zespołu przewlekłego zmęczenia stosuje się rozmaite podejścia: od terapii behawioralnych, przez ćwiczenia, po farmakologię ukierunkowaną na redukcję bólu, nudności, problemów ze snem. Dieta przy zespole chronicznego zmęczenia powinna być dobrze zbilansowana. Najlepiej uwzględnić w niej żywność ze wszystkich podstawowych grup produktów spożywczych (warzywa i owoce, produkty zbożowe, nabiał, jaja, mięso i ryby, tłuszcze roślinne), dzięki czemu możemy zminimalizować ryzyko niedoborów składników pokarmowych.

Niestety, leczenie zespołu przewlekłego zmęczenia czasami nie przynosi satysfakcjonujących rezultatów. Być może odkryta przez naukowców ze Stanfordu zależność fizjologiczna towarzysząca chorobie pomoże wypracować skuteczniejsze metody nie tylko jej diagnozowania, ale również leczenia?

Bibliografia:

  1. Montoya J. G., Holmes T. H., Anderson J. N. (2017) Cytokine signature associated with disease severity in chronic fatigue syndrome patients, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, E7150–E7158.
  2. National Health Service (2017) Chronic fatigue syndrome (CFS/ME).

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny, zapobieganie

kobieta trzyma strzykawkę z igłą

Witamina B12 w zastrzykach – zalety, dawkowanie, efekty

Co może boleć ze stresu? Sprawdź, zanim sięgniesz po leki przeciwbólowe

Kobieta za szybą zasłania sobie oczy

Lek. Joanna Adamiak: załamanie nerwowe jest naturalną reakcją organizmu na przeciążenie i jest poniekąd reakcją obronną

„Jestem za tym, żeby aromaterapia była przedmiotem szkolnym”. Katarzyna Kochańska opowiada, jak zapach może pomóc w nauce i pracy

zmęczenie kobieta

Ciągłe zmęczenie – objawy, przyczyny, choroby. Jak je pokonać?

kobieta w łóżku

Bezsenność – przyczyny, skutki, leczenie, sposoby na bezsenność

Książka na stres. Czytaj dla zdrowia!

Mózg pełen różnych emocji

Stres – wpływ na zdrowie. Jak radzić sobie ze stresem?

Jesteś ciągle zmęczona? Być może to kwestia diety. Przyjrzyj się swoim nawykom

Ciągły stres niszczy ci życie. Sprawdź, jak go okiełznać!

Krople

GIF wycofał krople uspokajające. Stwierdzono wadę jakościową

Utrata miesiączki przez stres zdarza się bardzo często

Jak zatrzymać okres? Stres zaburza cykl miesiączkowy

Ćwiczenia miały cię relaksować, a niepokoją? Zobacz, dlaczego tak się dzieje

stres a stan skóry

Psychokosmetologia, czyli jak stres i inne emocje wpływają na stan skóry?

Czujesz się wypalona? Zrób sobie dzień przerwy

Najmniejsza rzecz może wyprowadzić cię z równowagi? Czas przyjrzeć się sobie

Zajadasz stres? Zobacz, jak to kontrolować

Martwisz się o przyszłość? Oto 7 sposobów, przy pomocy których ze zmartwieniami radzą sobie specjaliści

„Po sesji muzyki wibracyjnej czujesz się zdecydowanie zrelaksowany i wypoczęty”. O tym, co w ich duszach gra, opowiadają Asia Orłowska i Alek Sabuda

Koszmary senne – zapobieganie, leczenie, wpływ na organizm

Kobieta siedzi zmęczona

Brak energii – zwykłe zmęczenie czy objaw choroby?

6 sposobów, aby poradzić sobie ze zmęczeniem

Skutki uboczne stresu o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

Skutki uboczne stresu, o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.