Przejdź do treści

Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy. Jak odzyskać energię?

Zespół przewlekłego zmęczenia – jak go rozpoznać?
Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy. Jak go rozpoznać? Zdjęcie: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska
Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska
Kobieta siedzi w fotelu i przytula psa
Czy osoby zaszczepione przeciw COVID-19 mogą wciąż zarażać?
Odmrożenia – sprawdź, czy popełniasz te błędy
szczepionka przeciwko COVID-19
Szczepionka daje większą odporność niż przechorowanie COVID-19 – wynika z badań
Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby
Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Zespół przewlekłego zmęczenia (CFS) przez wiele lat był bagatelizowany jako pseudochoroba. Objawy zespołu chronicznego zmęczenia są bowiem niespecyficzne, dodatkowo nieznane są jego dokładne przyczyny. Syndrom przewlekłego zmęczenia dziś „cieszy się” statusem choroby cywilizacyjnej, a odkrycie naukowców ze Stanfordu może pozwolić na jego łatwe diagnozowanie. Leczenie zespołu zmęczenia polega zwykle na próbach eliminowania objawów. Jak odzyskać energię, gdy chorujesz na zespół przewlekłego zmęczenia?

młoda kobieta

Czym jest zespół przewlekłego zmęczenia?

Zespół przewlekłego zmęczenia to jedna z tych chorób, którą łatwo u siebie „rozpoznać” w chwilach słabości. Polega na tym, że pacjent odczuwa długotrwałe zmęczenie, które nie mija po odpoczynku. Towarzyszą mu często dodatkowe symptomy, np. bóle głowy, problemy ze snem.

Objawy chronicznego zmęczenia mogą świadczyć o rozmaitych problemach zdrowotnych, również tych o podłożu psychosomatycznym. Dlatego jednym z określeń, jakie przylgnęły do zespołu przewlekłego zmęczenia (w skrócie: CFS, od angielskiego chronic fatigue syndrome) w krajach anglosaskich, było „yuppie flu”, czyli grypa japiszonów – sugerujące, że w gruncie rzeczy chodzi o coś w rodzaju zblazowania połączonego z wypaleniem zawodowym. Od pewnego czasu syndrom przewlekłego zmęczenia traktowany jest poważniej, ponieważ nowe badania pokazują, że przyczyny tego zespołu objawów mogą leżeć w zmianach w organizmie, które mają podłoże biochemiczne.

Objawy zespołu przewlekłego zmęczenia

Jednym z głównych objawów zespołu przewlekłego zmęczenia jest osłabienie. Towarzyszy mu:

  • spadek nastroju,
  • problemy z koncentracją,
  • obniżona jakość snu,
  • niechęć lub niezdolność do podejmowania dłuższego wysiłku,
  • u niektórych pacjentów: dolegliwości fizyczne, takie jak bóle głowy, mięśni, stawów lub drapanie w gardle.

O zespole chronicznego zmęczenia mówi się jako o chorobie cywilizacyjnej, jednak wciąż słabo poznana jest jego etiologia. Między lekarzami brak również zgody co do kryteriów umożliwiających stwierdzenie zespołu przewlekłego zmęczenia. Teraz jednak może się to zmienić. Wszystko za sprawą odkrycia naukowców ze Stanford University School of Medicine.

Badania nad zespołem przewlekłego zmęczenia

Zespół badaczy pod kierownictwem prof. Jose Montoi przebadał 192 pacjentów chorych na zespół przewlekłego zmęczenia i 392 osób z grupy kontrolnej pod kątem obecności markerów zapalnych. Średnia wieku w obu grupach wynosiła 50 lat, a przeciętny czas trwania objawów zespołu chronicznego zmęczenia – ponad dziesięć lat. U osób cierpiących na przewlekłe zmęczenie zaobserwowano podwyższony poziom 17 rodzajów cytokin – białek biorących udział w reakcji odpornościowej organizmu – z czego 13 było cytokinami o działaniu prozapalnym. Ich stężenie rosło proporcjonalnie do wzrostu natężenia objawów zespołu przewlekłego zmęczenia.

W grupie chorych stwierdzono również podwyższony poziom TGF-β – białka, które w początkowym stadium choroby nowotworowej powstrzymuje wzrost guza, ale w stadiach zaawansowanych sprzyja powstawaniu przerzutów. Dodatkowo, chorzy na zespół przewlekłego zmęczenia mieli obniżony poziom rezystyny, co wydaje się o tyle ciekawe, że podwyższone stężenia tego polipeptydu świadczą o rozwijającej się chorobie układu krążenia.

Diagnozowanie zespołu przewlekłego zmęczenia

Zespół przewlekłego zmęczenia dotychczas mógł być diagnozowany tylko na podstawie objawów i wykluczania chorób, które powodują przewlekłe zmęczenie. Odkrycie naukowców ze Stanfordu daje nadzieję na opracowanie metody, która umożliwi diagnozowanie zespołu chronicznego zmęczenia na podstawie badania krwi. Pozwoli to nie tylko na wdrożenie odpowiedniego leczenia, ale również „urealnienie” problemu – bo CFS nawet przez lekarzy bywa postrzegany jako zaburzenie raczej psychogenne niż fizjologiczne.

Sam Montoya po raz pierwszy w swojej karierze zawodowej zetknął się z problemem w roku 2004. – Widziałem potworności, do których ta choroba doprowadziła setki pacjentów. O zespole chronicznego zmęczenia mówi się od 35 lat, czasami w kategoriach przypadłości psychicznej, ale zespół przewlekłego zmęczenia w żadnym razie nie jest produktem wyobraźni. Jest najzupełniej realny – mówi naukowiec.

Epidemiologia zespołu przewlekłego zmęczenia

Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych na zespół chronicznego zmęczenia cierpi 100 milionów osób. W Wielkiej Brytanii – 250 tys. Problem dotyka nie tylko mieszkańców krajów Zachodu, ale również państw rozwijających się, m.in. w Afryce i Azji. Dane epidemiologiczne na temat zespołu przewlekłego zmęczenia są jednak bardzo rozbieżne ze względu na rozmaitość stosowanych metodologii. Wobec braku jasnych kryteriów diagnostycznych trudno ocenić, ile osób zmaga się z syndromem przewlekłego zmęczenia. Statystyki wahają się od ułamka punktu procentowego do ponad 6 proc. Niektóre mówią nawet o 20 proc., choć te obejmują również przypadki o łagodnym natężeniu.

Wiadomo, że na syndrom chronicznego zmęczenia częściej zapadają kobiety. Stanowią one aż 75 proc. pacjentów z rozpoznaniem chorobowym. Inna prawidłowość dotyczy wieku. Przewlekłe zmęczenie najczęściej dotyka – chciałoby się rzec – paradoksalnie – osoby młode w dwóch przedziałach wiekowych:

  • od 15. do 20. roku życia,
  • od 30. do 35. roku życia.

Wielu z nich towarzyszy przez resztę życia. Dane epidemiologiczne dowodzą, że jedynie 10 proc. osób dorosłych, które zapadły na zespół przewlekłego zmęczenia, powraca do poprzedniego poziomu sprawności. Lepsze są rokowania wśród nastolatków: spośród nich do pełni zdrowia wraca ponad połowa.

Zespół przewlekłego zmęczenia – jak odzyskać energię?

W leczeniu zespołu przewlekłego zmęczenia stosuje się rozmaite podejścia: od terapii behawioralnych, przez ćwiczenia, po farmakologię ukierunkowaną na redukcję bólu, nudności, problemów ze snem. Dieta przy zespole chronicznego zmęczenia powinna być dobrze zbilansowana. Najlepiej uwzględnić w niej żywność ze wszystkich podstawowych grup produktów spożywczych (warzywa i owoce, produkty zbożowe, nabiał, jaja, mięso i ryby, tłuszcze roślinne), dzięki czemu możemy zminimalizować ryzyko niedoborów składników pokarmowych.

Niestety, leczenie zespołu przewlekłego zmęczenia czasami nie przynosi satysfakcjonujących rezultatów. Być może odkryta przez naukowców ze Stanfordu zależność fizjologiczna towarzysząca chorobie pomoże wypracować skuteczniejsze metody nie tylko jej diagnozowania, ale również leczenia?

Bibliografia:

  1. Montoya J. G., Holmes T. H., Anderson J. N. (2017) Cytokine signature associated with disease severity in chronic fatigue syndrome patients, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, E7150–E7158.
  2. National Health Service (2017) Chronic fatigue syndrome (CFS/ME).

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Niekonwencjonalnie: kręgarstwo. Czym jest i na czym polega? Czy jest bezpieczne?

Ewa Wojciechowska

Less Stress From Plants, czyli suplementacja dla wszystkich, którzy chcą naturalnie zadbać o swój układ nerwowy. Przetestowałam!

Kobieta

Stres a odporność – czego jeszcze nie wiemy o tym przedziwnym związku?

10 niezdrowych wieczornych nawyków

kobieta nad morzem

„Stresuje nas nasza interpretacja rzeczywistości” – mówi psycholog Katarzyna Binkiewicz. Jak przestać się zamartwiać?

Chlorki we krwi – badanie, norma, jak obniżyć chlorki

Para w łóżku seks

Mity – najwięksi wrogowie dobrego seksu. Obalamy wszystkie!

smutna kobieta pakująca prezenty świąteczne

Nie lubisz świąt? Nie martw się, to… normalne

„Gdy nadchodzą święta, jesteśmy zazwyczaj tak zmęczeni i sfrustrowani, że przestają nas cieszyć” – mówi psycholożka

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta stoi z psem na molo

Czasem lepiej jest odpuścić, niż żyć w ciągłym stresie i poczuciu winy. Psychoterapeutka podpowiada, jak się tego nauczyć

Grzegorz Pawłowski coach oddechem

„Z oddychania mamy 70 proc. energii, która jest potrzebna dla naszego ciała i przestrzeni emocjonalnej”. Rozmowa z coachem oddechem

Kobieta wystawia twarz do słońca

Kiedy „nic mi się nie chce” to znak od organizmu, że czas zrobić sobie przerwę i odpocząć? Wyjaśnia psychoedukatorka

Kobieta z dzieckiem w górach

W jaki sposób stres wpływa na laktację? Wyjaśnia położna

Depresja egzogenna – przyczyny, objawy oraz metody leczenia

Zespół lęku uogólnionego – czym jest, objawy i leczenie

Astma wysiłkowa – objawy, przyczyny, rozpoznanie, leczenie

dziewczyna z trądzikiem

Trądzik torbielowaty – przyczyny, objawy, leczenie

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

A może to przez stres! 8 zaskakujących dolegliwości, które może wywołać stres

„Żyję w ciągłym strachu”. Jak przestać się bać? Pytamy psychologów

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

Trauma – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD

Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny, zapobieganie

Najpopularniejsze

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

całująca się para

7 rzeczy, które się staną, gdy przestaniesz uprawiać seks