Przejdź do treści

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie wystarczy powiedzieć, że boli brzuch. Lekarka Weronika Błaszczyk podpowiada, co ułatwi właściwą diagnozę
Choroby przenoszone drogą płciową są obecnie „poza kontrolą”. Liczba zarażonych osób nieustannie rośnie
Lekarz zbagatelizował jej objawy. O tym, że to rak piersi, 29-latka dowiedziała się w ósmym miesiącu ciąży
Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP

Płat potyliczny, razem z płatem czołowym, ciemieniowym i skroniowym buduje korę mózgową człowieka. Mieści się w nim ośrodek wzroku, a jego funkcje związane są przede wszystkim ze złożonymi procesami odbierania, przetwarzania, interpretacji i zapamiętywania bodźców wizualnych. Uszkodzenia w obrębie płata potylicznego mogą skutkować wieloma zaburzeniami związanymi z widzeniem.

Co to jest płat potyliczny?

Płat potyliczny jest najmniejszym z czterech parzystych płatów kory mózgowej człowieka. Znajduje się w tylnej części mózgu, za płatem ciemieniowym. Płat potyliczny stanowi ośrodek wzroku – pełni funkcje związane z odbieraniem, interpretacją i zapamiętywaniem bodźców wizualnych.

Budowa płata potylicznego

Płat potyliczny ma kształt zbliżony do trójkąta. Umiejscowiony jest za płatem czołowym i ciemieniowym. Leży na namiocie móżdżku i pod kością potyliczną.

Ze względu na położenie w półkulach mózgu wyróżniamy prawy i lewy płat potyliczny. Oddziela je od siebie szczelina podłużna.

Podział między płatem potylicznym i ciemieniowym wyznacza bruzda ciemieniowo-potyliczna. Pozostałe granice płata potylicznego nie zostały szczegółowo ustalone. Powierzchnie boczne wyznacza nieokreślona linia rozciągająca się od bruzdy ciemieniowo-potylicznej do wcięcia przedpotylicznego.

Płat potyliczny obejmuje trzy pola Brodmanna:

  • pole 17 – pierwszorzędową korę wzrokową (korowy ośrodek wzroku),
  • pola 18 i 19 – drugorzędową korę wzrokową.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Dieta dla mózgu. Co jeść, by mieć dobrą pamięć i sprawny umysł?

Za co odpowiada płat potyliczny?

W telegraficznym skrócie można powiedzieć, że płat potyliczny odpowiada za widzenie. Rola tego obszaru w mózgu jako ośrodka wzroku jest jednak złożona i obejmuje wiele mniejszych, konkretnych funkcji.

Płat potyliczny umożliwia:

  • ocenę odległości, rozmiaru oraz głębokości,
  • rozumowanie przestrzenne,
  • rozpoznawanie ruchu obiektów,
  • określanie koloru widzianych przedmiotów,
  • rozpoznawanie bodźców wizualnych, w tym przedmiotów i znajomych twarzy,
  • pamięć wzrokową,
  • czytanie,
  • przekazywanie informacji wzrokowych do innych obszarów mózgu (co pozwala na ich zapamiętywanie, nadawanie im znaczenia, wywoływanie adekwatnej odpowiedzi ruchowej i słownej).

Skutki uszkodzenia płata potylicznego

Najbardziej oczywistym skutkiem uszkodzenia płata potylicznego jest pojawienie się problemów z widzeniem. Jakie zaburzenia mogą powstawać na skutek zmian w tym obszarze mózgu?

  • znaczne upośledzenie wzroku lub ślepota,
  • trudności z określaniem kolorów, kształtów i rozmiarów obiektów,
  • problemy z rozpoznawaniem znajomych twarzy,
  • problemy z rozpoznawaniem przedmiotów,
  • trudności w poruszaniu się związane ze zmianami w postrzeganiu otoczenia,
  • brak umiejętności określenia, czy znajdujący się w polu widzenia obiekt jest w ruchu,
  • utrata zdolności do rozpoznawania napisanych słów i do czytania,
  • problemy z „mapowaniem” świata wizualnego, objawiające się trudnościami z określeniem miejsca zajmowanego przez widziane obiekty w danej przestrzeni,
  • pojawienie się halucynacji,
  • wystąpienie napadów padaczkowych.

Przyczyny zaburzeń funkcji płata potylicznego

Wśród podstawowych przyczyn nieprawidłowości w funkcjonowaniu płata potylicznego wyróżnia się przede wszystkim patologiczne zmiany w naczyniach krwionośnych (np. udar mózgu), guzy mózgu, urazy oraz infekcje.

Spośród wymienionych nieprawidłowości, udar mózgu jest najczęściej występującym zaburzeniem, choć w obrębie płata potylicznego dochodzi do niego rzadziej, niż w okolicy płata czołowego, ciemieniowego oraz skroniowego. Udar dotyczy zazwyczaj prawego lub lewego płata, jednak zdarza się także, że zmiany powstają w obu z nich.

Pacjenci po udarze mózgu w płacie potylicznym doświadczają zróżnicowanych zaburzeń związanych z procesem widzenia. Zakres tych zmian obejmuje m.in. częściową lub całkowitą utratę wzroku, halucynacje wzrokowe, trudności z rozpoznawaniem obiektów oraz utratę zdolności do czytania (często przy zachowanej umiejętności pisania).

Ból w okolicy płata potylicznego

Ból głowy w okolicy potylicznej może mieć wiele przyczyn. Najczęściej wiąże się z występowaniem:

  • napięciowego bólu głowy – powszechnego rodzaju bólu głowy, który może być odczuwany w każdej z jej części, także w okolicy potylicznej; rozwija się zazwyczaj na skutek zmęczenia, stresu lub głodu; czasami pojawia się bez uchwytnej przyczyny,
  • nieprawidłowej postawy ciała – napięcie powstające na skutek dłuższego utrzymywania ciała w niewłaściwej pozycji (np. przy korzystaniu z telefonu lub komputera) może powodować odczuwanie bólu z tyłu głowy oraz w okolicy szyi,
  • neuralgii potylicznej – objawy schorzenia w postaci długotrwałego bólu, pieczenia i pulsowania, z towarzyszącymi epizodami bólu przeszywającego rozwijają się, kiedy nerwy potyliczne biegnące wzdłuż szyi i tylnej części głowy są uciśnięte lub obejmuje je stan zapalny; dzieje się tak m.in. na skutek zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, zapalenia kości i stawów, urazów lub obecności guza w okolicy kręgosłupa szyjnego,
  • ataku migreny – w przebiegu migreny dochodzi do odczuwania nasilonego bólu głowy, który zwiększa swoją intensywność w czasie wykonywania ruchów; mogą mu towarzyszyć nudności lub wymioty, osłabienie, nadwrażliwość na światło i dźwięki; atak migreny utrzymuje się od kilku godzin do około 3 dni.

 

Bibliografia:

  1. Michajlik A., Ramotowski W. (red.; 2009) Anatomia i fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Rehman A., Al Khalili Y. (2020) Neuroanatomy, Occipital Lobe, StatPearls.
  3. Pula J. H., Yuen C. A. (2017) Eyes and stroke: the visual aspects of cerebrovascular disease, Stroke and Vascular Neurology, 2: e000079.

 

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego nie powinnaś tego robić

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego absolutnie nie powinnaś tego robić

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Dziedziczenie koloru oczu. Co wpływa na ich barwę?

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

6 naturalnych sposobów na poprawę wzroku. Twoje oczy będą wdzięczne

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Miała 18 lat, kiedy usłyszała, że został jej rok życia. Dziś chce nam przekazać 5 ważnych lekcji

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Dr n. med. Maria Maliszewska / fot. neurosphera

„Po czwartej, piątej dekadzie życia wzrasta zachorowalność na depresję”. O wpływie menopauzy na mózg mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. "Mam szczęście, że żyje po tej przerażającej podróży"

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. „Mam szczęście, że żyję po tej przerażającej podróży”

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

Kąpał się w jeziorze. Doszło do zakażenia amebą „zżerającą mózg”

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×