Przejdź do treści

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Płat potyliczny, razem z płatem czołowym, ciemieniowym i skroniowym buduje korę mózgową człowieka. Mieści się w nim ośrodek wzroku, a jego funkcje związane są przede wszystkim ze złożonymi procesami odbierania, przetwarzania, interpretacji i zapamiętywania bodźców wizualnych. Uszkodzenia w obrębie płata potylicznego mogą skutkować wieloma zaburzeniami związanymi z widzeniem.

Co to jest płat potyliczny?

Płat potyliczny jest najmniejszym z czterech parzystych płatów kory mózgowej człowieka. Znajduje się w tylnej części mózgu, za płatem ciemieniowym. Płat potyliczny stanowi ośrodek wzroku – pełni funkcje związane z odbieraniem, interpretacją i zapamiętywaniem bodźców wizualnych.

Budowa płata potylicznego

Płat potyliczny ma kształt zbliżony do trójkąta. Umiejscowiony jest za płatem czołowym i ciemieniowym. Leży na namiocie móżdżku i pod kością potyliczną.

Ze względu na położenie w półkulach mózgu wyróżniamy prawy i lewy płat potyliczny. Oddziela je od siebie szczelina podłużna.

Podział między płatem potylicznym i ciemieniowym wyznacza bruzda ciemieniowo-potyliczna. Pozostałe granice płata potylicznego nie zostały szczegółowo ustalone. Powierzchnie boczne wyznacza nieokreślona linia rozciągająca się od bruzdy ciemieniowo-potylicznej do wcięcia przedpotylicznego.

Płat potyliczny obejmuje trzy pola Brodmanna:

  • pole 17 – pierwszorzędową korę wzrokową (korowy ośrodek wzroku),
  • pola 18 i 19 – drugorzędową korę wzrokową.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Czosnek Max Bezzapachowy, 90 kapsułek
17,39 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw suplementów, 30 saszetek
99,00 zł
BESTSELLER
Odporność, Good Aging
Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek
73,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, ElPol
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Mama, Beauty
Wimin Zestaw z myślą o dziecku, 30 saszetek
139,00 zł

Za co odpowiada płat potyliczny?

W telegraficznym skrócie można powiedzieć, że płat potyliczny odpowiada za widzenie. Rola tego obszaru w mózgu jako ośrodka wzroku jest jednak złożona i obejmuje wiele mniejszych, konkretnych funkcji.

Płat potyliczny umożliwia:

  • ocenę odległości, rozmiaru oraz głębokości,
  • rozumowanie przestrzenne,
  • rozpoznawanie ruchu obiektów,
  • określanie koloru widzianych przedmiotów,
  • rozpoznawanie bodźców wizualnych, w tym przedmiotów i znajomych twarzy,
  • pamięć wzrokową,
  • czytanie,
  • przekazywanie informacji wzrokowych do innych obszarów mózgu (co pozwala na ich zapamiętywanie, nadawanie im znaczenia, wywoływanie adekwatnej odpowiedzi ruchowej i słownej).

Skutki uszkodzenia płata potylicznego

Najbardziej oczywistym skutkiem uszkodzenia płata potylicznego jest pojawienie się problemów z widzeniem. Jakie zaburzenia mogą powstawać na skutek zmian w tym obszarze mózgu?

  • znaczne upośledzenie wzroku lub ślepota,
  • trudności z określaniem kolorów, kształtów i rozmiarów obiektów,
  • problemy z rozpoznawaniem znajomych twarzy,
  • problemy z rozpoznawaniem przedmiotów,
  • trudności w poruszaniu się związane ze zmianami w postrzeganiu otoczenia,
  • brak umiejętności określenia, czy znajdujący się w polu widzenia obiekt jest w ruchu,
  • utrata zdolności do rozpoznawania napisanych słów i do czytania,
  • problemy z „mapowaniem” świata wizualnego, objawiające się trudnościami z określeniem miejsca zajmowanego przez widziane obiekty w danej przestrzeni,
  • pojawienie się halucynacji,
  • wystąpienie napadów padaczkowych.

Przyczyny zaburzeń funkcji płata potylicznego

Wśród podstawowych przyczyn nieprawidłowości w funkcjonowaniu płata potylicznego wyróżnia się przede wszystkim patologiczne zmiany w naczyniach krwionośnych (np. udar mózgu), guzy mózgu, urazy oraz infekcje.

Spośród wymienionych nieprawidłowości, udar mózgu jest najczęściej występującym zaburzeniem, choć w obrębie płata potylicznego dochodzi do niego rzadziej, niż w okolicy płata czołowego, ciemieniowego oraz skroniowego. Udar dotyczy zazwyczaj prawego lub lewego płata, jednak zdarza się także, że zmiany powstają w obu z nich.

Pacjenci po udarze mózgu w płacie potylicznym doświadczają zróżnicowanych zaburzeń związanych z procesem widzenia. Zakres tych zmian obejmuje m.in. częściową lub całkowitą utratę wzroku, halucynacje wzrokowe, trudności z rozpoznawaniem obiektów oraz utratę zdolności do czytania (często przy zachowanej umiejętności pisania).

Ból w okolicy płata potylicznego

Ból głowy w okolicy potylicznej może mieć wiele przyczyn. Najczęściej wiąże się z występowaniem:

  • napięciowego bólu głowy – powszechnego rodzaju bólu głowy, który może być odczuwany w każdej z jej części, także w okolicy potylicznej; rozwija się zazwyczaj na skutek zmęczenia, stresu lub głodu; czasami pojawia się bez uchwytnej przyczyny,
  • nieprawidłowej postawy ciała – napięcie powstające na skutek dłuższego utrzymywania ciała w niewłaściwej pozycji (np. przy korzystaniu z telefonu lub komputera) może powodować odczuwanie bólu z tyłu głowy oraz w okolicy szyi,
  • neuralgii potylicznej – objawy schorzenia w postaci długotrwałego bólu, pieczenia i pulsowania, z towarzyszącymi epizodami bólu przeszywającego rozwijają się, kiedy nerwy potyliczne biegnące wzdłuż szyi i tylnej części głowy są uciśnięte lub obejmuje je stan zapalny; dzieje się tak m.in. na skutek zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, zapalenia kości i stawów, urazów lub obecności guza w okolicy kręgosłupa szyjnego,
  • ataku migreny – w przebiegu migreny dochodzi do odczuwania nasilonego bólu głowy, który zwiększa swoją intensywność w czasie wykonywania ruchów; mogą mu towarzyszyć nudności lub wymioty, osłabienie, nadwrażliwość na światło i dźwięki; atak migreny utrzymuje się od kilku godzin do około 3 dni.

 

Bibliografia:

  1. Michajlik A., Ramotowski W. (red.; 2009) Anatomia i fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Rehman A., Al Khalili Y. (2020) Neuroanatomy, Occipital Lobe, StatPearls.
  3. Pula J. H., Yuen C. A. (2017) Eyes and stroke: the visual aspects of cerebrovascular disease, Stroke and Vascular Neurology, 2: e000079.

 

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Achromatopsja – czym jest i jak leczyć ślepotę barw? Ślepota pingelapska  

Amblyopia – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie problemu leniwego oka

Jak działać i pracować efektywnie, by nie przesadzić i nie stać się więźniem własnych celów, radzi psycholog Monika Romanowska: „Do tego trzeba uruchomić swój wewnętrzny barometr”

„Wspomnienia wywołane obrazem albo dźwiękiem są emocjonalnie znacznie mniej nasycone niż te wywołane przez zapachy” – mówi prof. Ewa Czerniawska

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Ślepota śnieżna – gdy po długiej wspinaczce na szczyt góry, nie możesz podziwiać widoków

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego nie powinnaś tego robić

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego absolutnie nie powinnaś tego robić

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Dziedziczenie koloru oczu. Co wpływa na ich barwę?

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

6 naturalnych sposobów na poprawę wzroku. Twoje oczy będą wdzięczne

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Miała 18 lat, kiedy usłyszała, że został jej rok życia. Dziś chce nam przekazać 5 ważnych lekcji

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×