Przejdź do treści

Ślina – skład, funkcje, zaburzenia wydzielania. Co sygnalizują zaburzenia pracy ślinianek?

Ślina - skład, funkcje, zaburzenia wydzielania. Co sygnalizują zaburzenia pracy ślinianek? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
W lipcu może zabraknąć nawet 215 leków – podaje Ministerstwo Zdrowia. Na liście Clexane, Humulin czy Berodual
Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować
Taka ciąża zdarza się raz na 70 milionów. 35-latka spodziewa się dwóch par bliźniąt
To miała być zwykła infekcja. Okazało się, że 12-latka ma trzecie stadium groźnego nowotworu
Ignoruj zagrożenia, pamiętaj o lansie, nadużywaj słońca…Sposobów na zepsuty urlop jest znacznie więcej!

Ślina jest wydzieliną produkowaną i uwalnianą przez ślinianki – gruczoły zlokalizowane w jamie ustnej. Podstawową rolą śliny jest nawilżanie jamy ustnej, usuwanie bakterii i resztek pokarmowych, uczestniczenie we wstępnym trawieniu węglowodanów, a także wspomaganie procesu mowy. Ślina wydzielana jest w sposób ciągły w ilości około 500-600 ml na dobę. Suchość w jamie ustnej wynika z niewystarczającej produkcji śliny, a ślinotok związany jest z nadmierną aktywnością ślinianek.

Skąd się bierze ślina?

Ślina wytwarzana jest przez ślinianki – gruczoły rozmieszczone w obrębie jamy ustnej. Wyróżnia się sześć gruczołów dużych oraz około 200-400 małych. Duże ślinianki to parzyste gruczoły, rozmieszczone symetrycznie po obu stronach jamy ustnej:

  • ślinianki podjęzykowe, zlokalizowane na dnie jamy ustnej, na mięśniu żuchwowo-gnykowym,
  • ślinianki przyuszne, umiejscowione na bocznej powierzchni twarzoczaszki; są to największe ślinianki, których ujście znajduje się w okolicy zębów trzonowych szczęki,
  • ślinianki podżuchwowe, usytuowane pod boczną częścią żuchwy i uchodzące za dolnymi zębami „jedynkami”.

Ślina wydzielana jest stale przez całą dobę, a średnia objętość śliny produkowanej w tym czasie to 500-600 ml. Wydzielanie śliny jest mniejsze w ciągu nocy oraz między posiłkami. Do pobudzenia wydzielania śliny dochodzi pod wpływem działania następujących czynników:

  • myślenia o jedzeniu,
  • zapachów,
  • smaków (zwłaszcza smak kwaśny),
  • hormonów (testosteron, tyroksyna).

W wydzielaniu śliny uczestniczą odruchy warunkowe i bezwarunkowe. Odruch warunkowy pojawia się podczas oddziaływania bodźca wzrokowego lub zapachowego, bez bezpośredniego podrażniania nerwów jamy ustnej, Z kolei odruch bezwarunkowy towarzyszy drażnieniu włókien nerwowych podczas spożywania pokarmów, a także w efekcie ruchów języka i szczęk.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Skład śliny

Ślina jest bezbarwną wydzieliną, o pH około 6,6. W skład śliny wchodzi przede wszystkim woda, która stanowi 99 proc. Pozostała część śliny skomponowana jest z rozmaitych związków organicznych i nieorganicznych. Jednym z najistotniejszych składników śliny jest amylaza – enzym ślinowy, umożliwiający trawienie węglowodanów. Bardzo ważną składkową śliny są także immunoglobuliny klasy IgA, IgG i IgM oraz lizozym, umożliwiające walkę z drobnoustrojami.

W skład śliny wchodzą liczne białka, lipidy, węglowodany, hormony, mocznik i kwas moczowy. Ślina zawiera ponadto jony sodu, potasu, magnezu, wapnia, chlorki, wodorowęglany.

Unsplash

Funkcje śliny w organizmie

Ślina pełni funkcję ochronną. Wynika to z nawilżania śluzówki jamy ustnej, dzięki czemu chroniona jest ona przed podrażnieniem śluzówki przez niektóre związki zawarte w pożywieniu. W dodatku ślina może chronić tkanki twarde zębów przed nadmiernym ścieraniem. Ponadto funkcja ochronna śliny wyraża się możliwością neutralizacji bakterii, a także usuwania resztek pokarmowych, co ogranicza rozwój próchnicy.

Ślina ułatwia przeżuwanie i połykanie pokarmów. Zapewnia optymalne warunki do pracy języka i ust, co przekłada się na wyraźną mowę. Należy wspomnieć także o funkcji trawiennej śliny. Jaki enzym rozkłada cukry? Pozwala na to zawarta w ślinie amylaza, umożliwiająca wstępne trawienie węglowodanów. Gdzie ostatecznie są trawione cukry? Proces ten ma miejsce w dwunastnicy, pod wpływem amylazy trzustkowej.

Zaburzenia wydzielania śliny

Gdy ślinianki produkują za mało śliny, pojawia się suchość w ustach. Przyczyna takiego zaburzenia może być prozaiczna – mowa o odwodnieniu organizmu spowodowanego przegrzaniem, gorączką, biegunkami czy wymiotami. Inną przyczyną niewystarczającego wydzielania śliny jest zespół Sjogrena, czyli choroba autoimmunologiczna cechująca się zapaleniem gruczołów łzowych oraz ślinowych. Inne przyczyny suchości w ustach to choroby ślinianek, a także stosowanie niektórych leków (atropina, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki antyhistaminowe, przeciwwymiotne czy rozszerzające oskrzela).

Zbyt obfite wydzielanie śliny, czyli ślinotok może być spowodowany zapaleniem dziąseł, zaawansowaną próchnicą. Nadprodukcja śliny może towarzyszyć wadom zgryzu, zaburzeniom neurologicznym, a także zatruciom pokarmowym czy refluksowi żołądkowo-przełykowemu.

Zmiany w obrębie ślinianek można wyczuć samodzielnie, palpacyjnie. Jeżeli coś nas zaniepokoi, np. wyczujemy guzek czy wyraźny brak śliny, oceńmy wielkość ślinianek, ich ruchliwość, konsystencję, bolesność, zaczerwienienie. Jeśli coś nas niepokoi, zgłośmy się do lekarza, aby wykonać dodatkowe badanie i zastosować właściwe leczenie. Inaczej leczy się guzy ślinianek, inaczej kamicę gruczołów, a inaczej postępuje się np. w zespole Sjógrena lub śwince – wyjaśnia Joanna Pietrus, specjalistka chorób wewnętrznych z Centrum Medycznego Damiana w Warszawie.

 

Bibliografia:

  1. Konturek J., Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny, Urban&Partner, 2010
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Laparotomia – wskazania, przebieg i dieta po operacji jamy brzusznej

W Poznaniu wykryto dwa przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

W Poznaniu wykryto przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

Ileostomia – rodzaje, wskazania, pielęgnacja i dieta. Jak żyć ze stomią?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Mikrobiota jelitowa – badanie i wskazania, co ją niszczy?

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa pandemia

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa epidemia

Gastrostomia, czyli o żywieniu dojelitowym. Wskazania i przeciwwskazania, jak powinno przebiegać

Kobieta

Zmagasz się z nadmiernymi wzdęciami? Wystarczy kilka ruchów, by poczuć ulgę

Uzębienie – ile zębów ma człowiek? Kiedy wychodzą zęby?

Zębina – budowa, rodzaje. Zapalenie miazgi i nadwrażliwość zębów

Choroby przyzębia – rodzaje, przyczyny, objawy i leczenie

Hepatomegalia, badanie

Hepatomegalia – przyczyny, objawy i leczenie powiększonej wątroby

Hipoplazja szkliwa

Hipoplazja szkliwa – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

przygotowania do świąt

8 sposobów na spędzenie świąt bez wyrzutów sumienia

7 zdrowotnych właściwości imbiru. Poznaj jego wielką moc!

Sposób na leczenie bąblowicy

Bąblowica – objawy i leczenie zarażenia tasiemcem

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta /fot. archiwum własne

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada jakie ćwiczenia mogą być pomocne

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada, jakie ćwiczenia mogą być pomocne

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener

Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×