Przejdź do treści

Szczepionka na gruźlicę wciąż potrzebna i obowiązkowa

szczepionka
Szczepionka na gruźlicę wciąż potrzebna i obowiązkowa Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta patrzy na słońce. Ma zamknięte oczy i ręce na głowie
Witamina D – czy i kiedy można ją przedawkować? Jaka jej ilość jest bezpieczna? Tłumaczy farmaceutka
Schizofrenia / istockphoto
Schizofrenia – jak chorują kobiety?
Patenty babci na bycie zero waste
7 sposobów naszych babć na bycie zero waste
Co jeść na śniadanie? / istock
7 rzeczy, których nie powinniśmy jeść na śniadanie
test ciążowy
„Okresu brak a wynik testu negatywny”. Ginekolog wyjaśnia, kiedy najlepiej wykonać test ciążowy

Gruźlica to choroba zakaźna przenoszona drogą oddechową (wraz z wydychanym przez osobę zakażoną powietrzem) wywołana przez bakterie – prątki gruźlicy. Choć gruźlica kojarzy się przede wszystkim z chorobą płuc, to tak naprawdę zakażenie może objąć cały organizm. Wtedy mówimy o postaci tzw. rozsianej. Skutkami choroby mogą być poważne uszkodzeniami miąższu płuc i niewydolność oddechowa, ale także zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Jak chronić się przed gruźlicą? Kiedy i po co podawać szczepionkę przeciw gruźlicy? Wyjaśnia lekarz pediatra Edyta Giżyńska-Roman

Jak często występuje gruźlica?

Gruźlica, ze względu na powszechnie stosowane szczepienia, jest w Polsce chorobą rzadką. Jej występowanie wciąż plasuje się jednak na średnim poziomie, w porównaniu do innych krajów rozwiniętych. W Polsce, w 2018 roku zapadalność wynosiła 14,3 przypadków na 100 tysięcy ludności (łącznie 5487 przypadków), podczas, gdy w Niemczech zapadalność to 5,3 na 100 tysięcy.

– W krajach, gdzie nie obserwuje się zachorowań odstąpiono od szczepień. Są to głownie kraje zachodnie. Większość krajów „bloku wschodniego” nadal obowiązują szczepienia – stwierdza lekarz pediatra Edyta Giżyńska-Roman.

Lekarz bada chorą na gruźlicę kobietę

Nie wszystkie osoby zakażone muszą zachorować na ostrą postać gruźlicy. U części osób zakażenie przechodzi w formę „drzemiącą” i nie daje żadnych objawów. Niestety takie osoby także zakażają, a choroba może obudzić się w niesprzyjających okolicznościach (np. choroby przewlekłe, leczenie hamujące aktywność układu odpornościowego tzw. immunosupresyjne).

Co zawiera szczepionka na gruźlicę?

Szczepionka na gruźlicę (inaczej szczepionka BCG) zawiera żywe, ale pozbawione zjadliwości prątki gruźlicy bydlęcej. BCG to skrót od Bacillus Calmette-Guérin, bacillus to prątki, a Calmette-Guérin to nazwiska twórców szczepionki.

Szczepienie wywołuje aktywność układu odpornościowego i wytworzenie odporności, tak, jak to się dzieje w przypadku zakażenia. Jednak po podaniu szczepionki na gruźlicę nie obserwuje się groźnych powikłań chorobowych. Osoby zaszczepione nie zarażają prątkami gruźlicy.

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Kiedy podawać szczepienie na gruźlicę?

W Polsce szczepienie na gruźlicę jest obowiązkowe i w całości refundowane (bezpłatne). Podaje się je noworodkom przed wyjściem ze szpitala po porodzie. W praktyce szczepienie ma miejsce w pierwszych 3 dobach życia.

– Tak wczesne szczepienia przede mają uchronić dziecko przed zachorowaniem (w 2015 roku w Polsce z powodu gruźlicy układu oddechowej zmarło 520 osób), a także przed koniecznością wykonania próby tuberkulinowej w przypadku opóźnionego szczepienia. Taka próba ma nam pokazać czy dziecko nie miało przed szczepieniem kontaktu z chorym i nie uległo zakażeniu – tłumaczy lekarz pediatra Edyta Giżyńska-Roman.

Szczepionkę podaję się śródskórnie, w ramię, wystarczy jedna dawka. Nie podaje się dawek przypominających.

Szczepionka na gruźlicę dla dorosłych

W Polsce nie podaje się szczepienia przeciw gruźlicy dorosłym. Jeśli dziecko nie zostało zaszczepione w szpitalu to szczepienie powinno odbyć się w 1. roku życia, nie później jednak niż do 15. roku życia.

Kasia Woźniak z ulotkami o szczepionkach

Jak długo działa szczepionka na gruźlicę?

Nie ma jednoznacznych danych mówiących o czasie trwania okresu ochronnego. Dane sugerują, że może on wynosić od 10 do 15 lat.  Szczepionka przeciw gruźlicy dobrze chroni przed najcięższymi, rozsianymi postaciami gruźlicy czy przed gruźliczym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.

– Ze względu na brak trwałej skuteczności szczepienia po kontakcie z osobą „prątkującą” (zarażającą) konieczna jest diagnostyka zakażenia. Wykonujemy między innymi próbę tuberkulinową, RTG klatki piersiowej czy posiew z popłuczyn żołądkowych – tłumaczy Edyta Giżyńska-Roman.

Skuteczność szczepienia przeciw postaci płucnej jest niska, ale obecnie możliwe jest całkowite wyleczenie. Szczepienie znacząco zmniejsza jednak ryzyko zachorowania na postać płucną.

Gojenie miejsca szczepienia

Kilka dni po szczepieniu, w miejscu ukłucia pojawia się zaczerwienienie i grudka. Po około 2-5 tygodniach na szczycie grudki powstaje pęcherz z ropą w środku. To prawidłowy odczyn po szczepieniu. Następnie pęcherz pęka, powstaje strup, który schnie i odpada (po 8-10 tygodniach). W jego miejscu najczęściej powstaje niewielka blizna.

zastrzyk

Kto nie powinien się szczepić?

Szczepienia przeciwko gruźlicy nie podaje się:

  • noworodkom matek chorych na gruźlicę,
  • noworodkom zakażonym wirusem HIV,
  • dzieciom z zaburzeniami odporności,
  • dzieciom, które chorowały na gruźlicę.

– Dzieci z porodu wcześniaczego możemy szczepić przeciw gruźlicy szczepionką BCG w momencie uzyskania przez dziecko masy ciała równej lub wyższej niż 2000 g, przy stabilnym stanie klinicznym. Szczepienie wykonuje się trakcie pobytu w szpitalu lub w dniu wypisania z oddziału noworodkowego. Jeżeli w czasie pobytu szpitalnego nie wykonano szczepienia BCG, należy je przeprowadzić w ciągu 1. roku życia – wyjaśnia lekarz pediatra Edyta Giżyńska-Roman.

Przeciwwskazaniem do szczepienia jest także aktywna infekcja bakteryjna/wirusowa oraz alergia na którykolwiek składnik szczepionki BCG.

szczepienie

Powikłania

Opisany wcześniej odczyn ropny na skórze jest zjawiskiem prawidłowym. Czasem zdarza się także, że u niektórych dzieci przez okres kilku miesięcy po szczepieniu obserwuje się powiększenie węzłów chłonnych pod pachą po stronie szczepienia. Co powinno wzbudzić niepokój? Skonsultuj się z lekarzem, jeśli obserwujesz:

  • silne powiększenie węzłów chłonnych po pachą po stronie szczepienia,
  • intensywny wyciek ropny,
  • wysoką gorączkę.

Najcięższe odczyny poszczepienne obserwuje się u dzieci z zaburzenia odporności, które ciężko jest potwierdzić w pierwszych dniach życia. To właśnie z tego powodu istotna jest uważna klasyfikacja dziecka przed szczepieniem.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kalendarz szczepień – o czym trzeba pamiętać?

Kalendarz szczepień w pigułce – o czym trzeba pamiętać?

Dziecko podczas szczepienia w gabinecie lekarskim.

Twoje dziecko ma gorączkę po szczepieniu? Czy to powinno niepokoić? Wyjaśnia pediatra

hpv

Szczepionka na raka szyjki macicy (przeciwko HPV) – co warto wiedzieć?

zastrzyk

Szczepienie na odrę – czy wciąż warto wykonywać?

Szczepionka na Hib – chroni przed groźną pałeczką hemofilną typu b

Szczepionka na Hib – chroni przed groźną pałeczką hemofilną typu b

szczepienie

Szczepionka na WZW B – sprawdź, jak chronić się przed wirusem

szczepionka na tężec

Szczepionka na tężec. Przed czym chroni i jak długo jest ważna?

Szczepienia obowiązkowe / istockphoto.com

Kiedy ostatnio się szczepiłaś? Pewnie jeszcze w liceum? Najwyższy czas to zmienić. Lekarka stworzyła listę szczepień dla dorosłych

kobieta w trakcie szczepienia

Powinniśmy znać kalendarz szczepień dla dorosłych!

szczepionka

Szczepienie przeciw grypie – dlaczego warto się szczepić?

Kalendarz szczepień ochronnych na 2020 r.

Kalendarz szczepień ochronnych na 2020 rok. Jakie czekają nas zmiany?

Szczepienie na grypę / istockphoto.com

„Szczepienie nie jest osobistym wyborem” – pisze lekarka na Instagramie. Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że grypa stanowi poważne zagrożenie

Odra - odnotowano ponad trzykrotny wzrost zachorowań w Polsce

Odra – coraz więcej Polaków choruje na tę chorobę

Szczepienia w ciąży na grypę i krztusiec – szczepić się czy nie? Tłumaczy lek. med. Dagmara Chmurzyńska-Rutkowska, Mama Pediatra

Szczepienia noworodka w szpitalu – dlaczego tak wcześnie? Odpowiada immunolożka

„Jak słyszę, że lekarz odmawia szczepienia pomimo braku przeciwwskazań, to mam ochotę zapaść się pod ziemię” – pisze lekarka Dagmara Chmurzyńska-Rutkowska, Mama Pediatra

dzieci przedszkole

Pracujesz z dziećmi? Sprawdź, jakie badania zrobić i na co się szczepić, by nie chorować

szczepionka

Polacy chcą się szczepić przed wirusem HPV. W aptekach brakuje preparatów

„Mam szczepić dziecko? W ten upał?” Pediatra Łukasz Durajski wyjaśnia, czy to zdrowe

YouTube, Facebook i Amazon uderzają w antyszczepionkowców. „Nie tędy droga” – mówi liderka ruchu STOP NOP

Jak działają szczepionki? Wyjaśnia Główny Inspektorat Sanitarny

Szczepienie

W Szkocji dzięki szczepieniom o 90 proc. spadła zachorowalność na raka szyjki macicy

Szczepienie

„Chcemy, aby szczepienia dotyczyły nie tylko dzieci”. Będą obowiązkowe szczepienia także dla dorosłych

Szczepienia nie powodują autyzmu. Potwierdzają to najnowsze badania przeprowadzone na 650 tys. dzieci

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kleszcze

Borelioza: objawy po wielu latach. Jak można wykryć chorobę?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

8 sposobów na podniesienie libido

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia