Cukrzyca

Cukrzyca typu 1 oraz i cukrzyca typu 2 to choroby, które występują coraz powszechniej. Mechanizm powstawania i leczenie tych chorób są różne, jednak podstawą jest właściwa dieta. Szczególnym typem jest cukrzyca ciążowa występująca u kobiet w ciąży

Wyróżnia się cztery rodzaje cukrzycy. Około 10% wszystkich osób chorych na cukrzycę stanowią chorzy z cukrzycą typu 1. Może mieć ona podłoże idiopatyczne bądź autoimmunologiczne. Jednak większość chorych na cukrzycę ma rozpoznaną cukrzycę typu 2. Specyficzną formą cukrzycy jest cukrzyca ciężarnych, a czwarta, obszerna grupa chorych ma cukrzycę wtórną, będącą powikłaniem przewlekłego schorzenia. Zalicza się tu podłoże genetyczne, choroby trzustki, zaburzenia endokrynologiczne, niektóre leki, infekcje oraz procesy immunologiczne.

Co to jest cukrzyca?

Cukrzyca to pojęcie obejmujące kilka patologii, których charakterystyczną cechą jest zaburzenie gospodarki węglowodanowej i problem z obwodowym działaniem lub trzustkowym wydzielaniem insuliny. Insulina produkowana jest przez komórki beta trzustki i to dzięki niej glukoza może wnikać do komórek i być odpowiednio metabolizowana. W przeciwnym razie stężenie glukozy we krwi rośnie i staje się ona toksyczna dla nerek, serca, naczyń czy narządu wzroku. Aby rozpoznano cukrzycę, pacjent musi spełniać jedno z poniższych kryteriów:

  • przygodne oznaczenie glukozy na czczo wynosi co najmniej 200 mg/dl (11,1 mmol/l) i występują objawy cukrzycy,
  • w dwukrotnym oznaczeniu poziomu glukozy na czczo stwierdza się wartości co najmniej 126 mg/dl (7 mmol/l),
  • w 120. minucie testu obciążenia 75g glukozy (OGTT) wartość glukozy wynosi co najmniej 200 mg/dl (11,1 mmol/l).

Należy również pamiętać, że nie należy rozpoznawać cukrzycy w stanach ostrych, gdyż towarzyszy im naturalny wzrost poziomu glukozy we krwi. Wyróżnia się również stan przedcukrzycowy, polegający na nieprawidłowej tolerancji glukozy. Obejmuje on nieprawidłową glikemię na czczo mieszczącą się w przedziale 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l) oraz poziom glukozy w 120. minucie OGTT w przedziale 140-199 mg/dl (7,8-11 mmol/l). Stan przedcukrzycowy różni się od cukrzycy tym, że często nie wymaga leczenia farmakologicznego, lecz wystarczy właściwa dieta i modyfikacja stylu życia, by uniknąć cukrzycy.

Zobacz także: Piwo a cukrzyca?

Cukrzyca ciążowa

Cukrzyca ciążowa, czyli cukrzyca rozwijająca się u kobiety w czasie ciąży, może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia dziecka. Dlatego też każda ciężarna powinna wykonać w ciąży test obciążenia glukozą. Kryteria rozpoznania cukrzycy ciążowej według czasu oznaczenia stężenia glukozy w czasie testu wyglądają następująco:

  • poziom glukozy na czczo wynosi 92-125 mg/dl (5,1-6,9 mmol/l),
  • poziom glukozy w 60. minucie po wypiciu roztworu 75 g glukozy wynosi ≥180 mg/dl (≥10 mmol/l),
  • poziom glukozy w 120. minucie po wypiciu roztworu 75 g glukozy wynosi 153-199 mg/dl (8,5-11 mmol/l).

Cukrzyca 1 czy cukrzyca 2?

Rodzaj leczenia zależy przede wszystkim od postawionego rozpoznania. Inne bowiem są  kroki terapeutyczne, jeśli stwierdzona jest cukrzyca typu 1, a inne, jeśli jest to cukrzyca typu 2. Cukrzyca typu 1 wymaga bowiem bezwzględnie podawania insuliny, ze względu na jej brak w organizmie. Natomiast w cukrzycy typu 2 brak insuliny jest właściwie ostatnim stadium cukrzycy. Raczej dochodzi do obwodowego upośledzenia wrażliwości tkanek na insulinę, czyli do rozwoju tzw. insulinooporności. Dopiero na skutek niewystarczającej kompensacji insuliny, komórki beta trzustki stają się niewydolne i dochodzi do upośledzenia wydzielania insuliny.

Cukrzyca typu 1 jest najczęściej wykrywana u dzieci i młodzieży, a największy odsetek zachorowań stwierdza się w wieku 7 lat. Jeśli cukrzyca zostaje rozpoznana dopiero w dorosłym wieku, to na fakt wystąpienia cukrzycy typu 1 wskazują następujące cechy:

  • młody wiek,
  • szczupła sylwetka,
  • brak cukrzycy w wywiadzie rodzinnym,
  • wielomocz i wzmożone pragnienie,
  • utrata masy ciała,
  • brak powikłań narządowych.

Cukrzyca typu 2 częściej dotyczy osób starszych, a najczęściej chorują osoby otyłe. Wśród cechy skłaniających ku rozpoznaniu cukrzycy typu 2 wyróżnia się:

  • otyłość,
  • wiek zwykle powyżej 50 lat,
  • brak aktywności fizycznej,
  • częste zakażenia,
  • nietolerancja glukozy w wywiadzie,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • powikłania naczyniowe.

Cukrzyca typu 1 i 2 – leczenie

Leczenie cukrzycy typu 1 i typu 2 zasadniczo się różni. Celem leczenia jest przede wszystkim zapobieganie odległym powikłaniom cukrzycy, takim jak np. niewydolność nerek, amputacja kończyn czy utrata wzroku. W cukrzycy typu 1 występuje bezwzględny niedobór insuliny, w związku z tym podstawową formą leczenia jest suplementacja tego hormonu. Leczenie z wyboru w przypadku cukrzycy typu 1 polega na podawaniu insuliny pod postacią wstrzyknięć lub pompy insulinowej.

Zobacz także: Leczenie cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 2 jest przede wszystkim powikłaniem nadwagi i otyłości. Dieta na cukrzycę jest głównym problemem osób z nadwagą i wraz z aktywnością fizyczną stanowi podstawowy element leczenia. W dalszej kolejności włącza się leczenie farmakologiczne, a u kobiet w ciąży bądź w zaawansowanym stadium cukrzycy konieczne jest również podawanie insuliny.

Zobacz także: Leczenie cukrzycy typu 2

Polecane

oko dziecka chorego na retinopatię

Retinopatia – przyczyny, rodzaje. Sposoby leczenia zmian w obrębie siatkówki oka

badanie cukru

Hipoglikemia – objawy, pierwsza pomoc i postępowanie w spadku poziomu cukru we krwi

omdlenie

Hipoglikemia reaktywna – objawy, diagnostyka i leczenie

kobieta używająca mikroskopu

Leki na cukrzycę i nadciśnienie sposobem na raka?

Piosenkarz, Nick Jonas pozuje na ciemnym tle. Zdjęcie do ramion.

Nick Jonas o swojej cukrzycy. Co warto wiedzieć o tej chorobie?

Cukrzyca ciążowa. Diabetolog wyjaśnia, jak postępować

Michał Figurski: moje życie z cukrzycą byłoby lepsze, gdybym od razu zajął się swoim zdrowiem, zamiast je lekceważyć

narzędzie do pomiaru poziomu cukru we krwi

HZ kontra mity #6 Cukrzyca

Kobieta robi sobie zastrzyk, który jest lekiem na cukrzyce typu 1

Lek na cukrzycę typu 1 – czy coś poza insuliną jest skuteczne?

Wykres wypełniony kostkami cukru, które są jedną z przyczyn cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1: jakie są jej przyczyny?

Lekarka prowadzi leczenie cukrzycy typu 1

Na czym polega leczenie cukrzycy typu 1? Zastrzyki a pompa insulinowa

Owoce i tabela produktów, które może jeść na diecie osoba chora na cukrzycę typu 1

Cukrzyca typu 1 – dieta, która wspomoże leczenie. Jaką stosować dietę w cukrzycy typu 1?