Miażdżyca

Miażdżyca (inaczej arterioskleroza) jest chorobą, w wyniku której dochodzi do zmian degeneracyjnych w obrębie naczyń krwionośnych i tętnic. Predyspozycje do zachorowania mają osoby z obciążonym wywiadem, u których w rodzinie wystąpiły przypadki tej choroby. Ogromny wpływ na rozwój miażdżycy mają też czynniki modyfikowalne, np. niewłaściwa dieta. Zmiana nawyków żywieniowych może w znacznym stopniu przyczynić się do poprawy jakości życia.

Arterioskleroza może się umiejscowić niemal w każdej tętnicy: mózgowej (miażdżyca mózgu / miażdżyca naczyń mózgowych), wieńcowej (miażdżyca tętnic wieńcowych), szyjnej (miażdżyca tętnic szyjnych) lub w kończynach dolnych (miażdżyca tętnic kończyn dolnych). W wielu przypadkach również w aorcie brzusznej i sercowej, co może grozić zgonem pacjenta w najmniej oczekiwanym momencie.

Miażdżyca ‒ objawy choroby

W początkowym stadium miażdżycy chory może nie zdawać sobie sprawy z jej istnienia. Objawy miażdżycy są bowiem charakterystyczne dla innych, mniej groźnych chorób. Należą do nich m.in.:

  • Bóle głowy, zaburzenia widzenia ‒ kojarzone bardziej z migrenami niż z miażdżycą. Niestety, takie symptomy daje rozwijająca się miażdżyca mózgu, która może prowadzić do wystąpienia zespołu otępiennego naczyniopochodnego, zwłaszcza u osób starszych. Częstym skutkiem miażdżycy mózgu jest udar niedokrwienny.
  • Bóle szyi, utraty równowagi i nudności ‒ klasyczne objawy miażdżycy tętnic szyjnych.
  • Miażdżyca nóg powoduje ich ból (zwłaszcza łydek), nawet po małym wysiłku fizycznym. Nieleczona może prowadzić do amputacji chorej kończyny (zarostowa miażdżyca kończyn dolnych).
  • Miażdżyca aorty brzusznej wywołuje bóle brzucha, nudności i uczucie duszności. Rozwój tej choroby prowadzi do powstania tętniaka, który może pęknąć, co najczęściej skutkuje zgonem pacjenta.

Arterioskleroza atakuje niekiedy kilka tętnic jednocześnie. Mówi się wtedy, że jest to miażdżyca uogólniona.

Miażdżyca ‒ przyczyny

Przyczyną odkładania się złogów miażdżycowych jest wysoki poziom cholesterolu. Ten, jako cząsteczka tłuszczowa, wędruje po tkankach. Jeśli jest go zbyt dużo, odkłada się w tętnicach, tworząc tzw. blaszki miażdżycowe. Można by zatem mniemać, że to właśnie cholesterol jest winowajcą zmian miażdżycowych. Rozwój arteriosklerozy jest jednak także uwarunkowany genetycznie, dlatego najbardziej na zachorowanie narażeni są ci, w których rodzinie ta choroba już występowała.

Za główne czynnika ryzyka miażdżycy, które mają wpływ na rozwój choroby uważa się otyłość, choroby współistniejące takie jak cukrzyca, a także niewłaściwy tryb życia. Złe nawyki żywieniowe przekładają się na wzrost wagi, co znacznie zwiększa ryzyko zachorowania. Niestety wiele osób bagatelizuje ten problem.

Jak leczyć miażdżycę?

Przy takich chorobach jak miażdżyca, leczenie poprzedzają szczegółowe badania diagnostyczne i dokładny wywiad przeprowadzony przez lekarza. U chorego sprawdza się m.in. poziom cholesterolu. Powinny zostać również wykonane badania obrazowe (USG, angio-TK,  angio-MR), które pozwolą ocenić stan tętnic.

Pacjentom z miażdżycą zaleca się zmianę trybu życia. Do leczenia włącza się farmakoterapię. Leki na miażdżycę to zwykle statyny na obniżenie cholesterolu i leki przeciwkrzepliwe, których zadaniem jest nie dopuścić do powstania skrzepów. Leki przyjmuje się do końca życia. Profilaktyka miażdżycy obejmuje także wdrożenie zdrowych nawyków żywieniowych.

Miażdżyca ‒ dieta przy zmianach w tętnicach

W zmianie diety, która pomoże okiełznać miażdżycę, istotne są nie tylko właściwe nawyki żywieniowe, ale również możliwość zbicia poziomu cholesterolu. Posiłki powinny być zbilansowane w taki sposób, aby to umożliwić. Dzięki temu waga pacjenta zmniejszy się, co jest bardzo ważne przy tej  chorobie.

Co można jeść, żeby obniżyć poziom lipidów?

  • margarynę zamiast masła
  • jogurty naturalne i chude produkty mleczne
  • mięso i wędliny z drobiu
  • ryby (dorsz, lin, sandacz, łosoś morski)
  • jaja (głównie białko, które nie zawiera cholesterolu)
  • ciemne pieczywo zamiast jasnego
  • warzywa i owoce w dużych ilościach
  • oleje roślinne

Zobacz także: Miażdżyca a dieta – jak układać jadłospis w diecie miażdżycowej?

W diecie antycholesterolowej należy unikać potraw smażonych. Dla osób z miażdżycą najlepsze są te przygotowane na ruszcie, na parze, lub upieczone w folii. Należy unikać potraw tłustych (sery żółte, tłuste mięso i ryby). Nie ogranicza się warzyw i owoców. Są one bogatym źródłem witamin i błonnika. Taka dieta, wprowadzona jako element leczenia miażdżycy, u blisko połowy chorych poprawia wyniki badań. Rozwój choroby zatrzymuje się zwłaszcza u osób, które oprócz diety wprowadzają aktywność fizyczną. Pacjenci z arteriosklerozą mogą również wspomagać się suplementami diety zawierających fitosterole i kwasy Omega-3.

Bibliografia:

  1. T. Pasierski, Z. Gaciong, Rozwój i regresja miażdżycy (w:) Angiologia; rozdział 6, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.

Najnowsze