Zaćma

Zaćma dotyczy w 70% osób starszych, po 75 roku życia. Jest to związane ze starzeniem się gałki ocznej i toczącymi się procesami degeneracji budujących ją komórek. Najbardziej charakterystycznym objawem jest zmętnienie soczewki, co wygląda u chorego jak mgiełka osadzająca się na oku. Operacja zaćmy jest dziś rutynowym zabiegiem, który niweluje większość objawów. Niestety katarakcie nie da się zapobiec – nie istnieje profilaktyka zaćmy.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zaćma znajduje się w czołówce chorób oczu powodujących ślepotę. W Polsce na kataraktę choruje około 800 tys. osób, a liczba ta stale rośnie. Operacja zaćmy dotyka 300 osób na milion mieszkańców. Przeważnie na zaćmę chorują starsi, jednakże wada ta może być wrodzona lub nabyta w wieku młodzieńczym. Zaćma u niemowlaków wynika z wad wrodzonych, które prawdopodobnie są skutkiem przejścia przez kobietę ciężarną różyczki. U młodzieży może być konsekwencją cukrzycy insulinopornej lub współtowarzyszyć nowotworom.

Zaćma starcza – objawy i leczenie  

Zaćma objawia się zmętnieniem gałki ocznej, zlokalizowanym na środku oka lub na jego obwodzie. Zmiana zabarwienia może pojawić się w obu oczach lub w jednym oku. Objawy zaćmy to: rozmycie pola widzenia (mogące doprowadzić do trwałej utraty wzroku), niemożność rozpoznawania kolorów, męczenie się oczu, nadwrażliwość na światło (sztuczne i naturalne) oraz kłopoty z zachowaniem równowagi i częste upadki (pacjenci z zaćmą mówią lekarzom o tym, że nie potrafią poprawnie ocenić odległości).

W przypadku zaćmy przyczyny upatruje się w fizjologicznym starzeniu się, jednak dokładny mechanizm nie został jeszcze zbadany. Przypadłości nie doskwierają żadne dolegliwości bólowe. Kiedy pojawią się pierwsze syndromy zaćmy, należy jak najszybciej udać się na wizytę do okulisty.

Leczenie zaćmy nie opiera się na farmakologii, lecz chirurgii. Przed zabiegiem lekarz bada pacjenta za pomocą lampy szczelinowej, aby móc ocenić stopień uszkodzeń. Usunięcie zaćmy zazwyczaj nie pociąga za sobą skutków ubocznych, chociaż w niewielkim odsetku mogą pojawić się krwotoki do gałki ocznej. Chorzy po operacji przez kolejny miesiąc przyjmują krople bogate w antybiotyki (zapobiegające zakażeniom) i steroidy. Aby zapobiec wzrastaniu ciśnienia w oku, do 3 tygodni po usunięciu katarakty nie wolno uprawiać sportu ani wykonywać żadnych intensywnych ćwiczeń fizycznych.

Zaćma wrodzona i wtórna

Objawem zaćmy u małych dzieci, poza białą źrenicą, jest odruch palcowo-oczny Franceschettiego. Niemowlak za pomocą piąstek uciska oczy, a także nie wykazuje zainteresowania przedmiotami, które znajdują się w jego otoczeniu. Do wrodzonych powodów pojawiania się katarakty zalicza się: zespół Downa, zapalenie błony naczyniowej, retinopatię wcześniaków, hiperplastyczne ciało szkliste oraz odwarstwienie się siatkówki.

Jednym z powikłań po operacji zaćmy jest zaćma wtórna. Ten rodzaj skutku ubocznego spowodowany jest przez szybkie namnażanie się komórek, które dostają się w tylną część torebki soczewkowatej, przez co jest grubsza i mniej dostępna dla światła.

Co po operacji zaćmy?

Po operacji zaćmy należy przestrzegać kilku istotnych zasad. Po pierwsze lekarz zazwyczaj przepisuje antybiotyk w maści, aby nie dopuścić do rozwoju zakażenia bakteryjnego. Higiena okolic oka to najważniejsza zasada, której muszą przestrzegać osoby po zabiegu zaćmy. Jednym z zaleceń po operacji zaćmy jest delikatne nakładanie specyfiku, ale wyłącznie czystymi i wysuszonymi rękami. Nie powinno się również wykonywać makijażu oka przez mniej więcej 2 tygodnie po zabiegu ani nie podrażniać gałki ocznej ręcznikami.

Po drugie trzeba być wyjątkowo ostrożnym przy codziennych czynnościach mycia twarzy i włosów. Bakterie z wody mogą spowodować zaczerwienienie i swędzenie. Podczas operacji na zaćmę oczu naruszeniu ulega homeostaza, czyli równowaga płynów wewnątrz oka. Szczególnie wzrasta ciśnienie wewnątrzgałkowe, które nadaje oczom kształt i kontroluje jego ruchami. Chirurg często przepisuje krople od oczu, które powodują obniżenie ciśnienia, aby rana mogła goić się szybciej a oko szybciej odzyskało dawne zdrowie. I najważniejsze – okulary przeciwsłoneczne. Oko po zabiegu na zaćmę jest wyjątkowo wrażliwe na promieniowanie UVA oraz UVB. Bez okularów okres rekonwalescencji może znacznie się wydłużyć.

Bibliografia:

  1. Zdrowe oczy. Jak zapobiegać i leczyć zaćmę, jaskrę oraz inne dolegliwości oczu. Bruce Fife. Vital, 2016

Najnowsze