Przejdź do treści

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

kobieta podczas badania oczu
Jak leczyć zeza? Fot. RFBSIP/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Petting – co to jest, sposoby pettingu, petting a ciąża
„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska
Co zrobić, aby komary cię nie gryzły? 11 sposobów, które naprawdę działają
Przebarwienia na skórze, inny niż zwykle kolor moczu, uczucie zmęczenia? To może być chora wątroba
Afrodyzjaki w kuchni – produkty, które rozbudzą pożądanie!

Zez to wada oczu, która objawia się przede wszystkim osłabieniem mięśni podtrzymujących gałkę oczną. Z tego powodu następuje zmiana kąta patrzenia jednego oka względem drugiego. Osoby z tą wadą mogą mieć problem z prowadzeniem pojazdów, uprawianiem niektórych sportów i obsługą maszyn znajdujących się w ruchu.

Zez – co to jest?

Zez, czyli choroba zezowa, to nieprawidłowe ustawienie gałek ocznych, któremu towarzyszą zaburzenia widzenia. Zez może dotyczyć tylko jednego oka lub występować naprzemiennie, raz w jednym, raz w drugim oku. Zezowi towarzyszą zaburzenia widzenia stereoskopowego, czyli dwuocznego.

Przyczyny zeza to zmiany zachodzące podczas rozwoju ośrodków kojarzeniowych w korze mózgowej oraz zmiany aparatu wewnętrznego. Doprowadzić mogą do niego również choroby mięśni gałkoruchowych, oczodołu lub gałki ocznej oraz czynniki genetyczne. Zez u osób dorosłych może pojawić się nagle lub stopniowo, w przebiegu chorób ośrodkowego układu nerwowego. Podejrzenie choroby powinno skłonić do jak najszybszej wizyty u lekarza. Zasada ta dotyczy szczególnie niemowląt – odpowiednie badania na zeza u niemowlaka trzeba przeprowadzić, zanim dziecko skończy 1 rok życia, a leczenie zakończyć jeszcze przed pójściem do szkoły. Wynika to z fizjologii – widzenie obuoczne u dziecka kształtuje się do 7 roku życia. Warto wiedzieć, że zez u niemowląt może występować naturalnie – często znika sam około 12 tygodnia życia.

Rodzaje zeza

Istnieje kilka rodzajów choroby:

  • Zez porażenny – w chorobie występują zaburzenia ruchów gałki ocznej. Ruch oka w kierunku porażonego mięśnia jest osłabiony lub nawet niemożliwy. Może dotykać jednego oka lub obu oczu,
  • Zez ukryty – polega na nierównej sile mięśni gałek ocznych. Jedne grupy mięśni są silniejsze od drugich. Objawia się to w momencie patrzenia jednym okiem. Po zasłonięciu zdrowego oka chore zmienia pozycję na zbieżną, rozbieżną (w kierunku nosa lub na zewnątrz) lub ku dołowi i górze. Niektórzy określają tę formę choroby jako lekki zez,
  • Zez towarzyszący – ta postać choroby występuje najczęściej. Oko z zezem towarzyszy w ruchach oku zdrowemu, zachowując cały czas taki sam kąt względem niego. Ta odmiana zeza dzieli się na pomniejsze, według odchyleń oka:
    • zez rozbieżny – gałka oczna odchyla się na zewnątrz, w stronę skroni;
    • zez zbieżny – gałka oczna odchyla się ku zdrowemu oku;
    • zez ku górze – gałka oczna odchyla się w górę;
    • zez ku dołowi – odchylenie gałki ocznej na dół;
    • zez skośny – odchylenie gałki “po przekątnej”.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zez – przyczyny

Przyczyny zeza mogą być różne. W dzieciństwie najczęściej jest on skutkiem przebytych chorób, które zaburzają prawidłowy rozwój widzenia. Zezy porażenne to odrębna grupa, w której zez spowodowany jest porażeniem mięśni okoruchowych. Może do niego dojść wskutek stanu zapalnego, zatruć i chorób układu nerwowego.

Główną przyczyną jest porażenie lub osłabienie mięśni odpowiadających za ruch gałek ocznych. W sytuacji fizjologicznej gałki oczne ustawione są równolegle. Prawidłowa praca i napięcie mięśni umożliwia harmonijne i jednoczesne przemieszczanie się oczu w górę, w dół i na boki. W przypadku, gdy któryś z siedmiu mięśni odpowiedzialnych za poruszanie okiem jest porażony lub osłabiony, pozostałe, które są w pełni sprawne, przejmują dominację, co skutkuje odchyleniem oka w którymś kierunku. Do uszkodzenia i zaburzeń funkcjonowania mięśni może dojść w wyniku:

  • urazów,
  • nowotworów oka (np. siatkówczaka),
  • nawracających zakażeń,
  • dużych wad wzroku (np. krótkowzroczności),
  • dużej różnicy między wadą wzroku w jednym i w drugim oku,
  • chorób ośrodkowego układu nerwowego.

Wada może występować jednostronnie lub obustronnie. Zdarza się także zez naprzemienny, gdy nieprawidłowe ustawienie oka można zaobserwować raz z jednej, raz z drugiej strony.

Zobacz także

Zez rozbieżny u dzieci

Do 3 miesiąca życia zez rozbieżny u dzieci występuje fizjologicznie i jest związany z niedostatecznym wykształceniem się narządu wzroku i mięśni. U starszych dzieci najczęściej powstaje w wyniku wady wzroku, zwłaszcza gdy w jednym oku występuje zdecydowanie większe niedowidzenie. Inną przyczyną może być nowotwór gałki ocznej lub porażenie mięśni okoruchowych.

Okulary a zez

W przypadku akomodacyjnego zeza zbieżnego oczy zwracają się do wewnątrz z powodu wysiłku ogniskowania oczu dalekowzrocznych, a leczenie tego typu zeza z konieczności wiąże się z korektą refrakcji, która zwykle odbywa się za pomocą okularów korekcyjnych lub soczewek kontaktowych. W tych przypadkach chirurgicznych wyrównanie jest brane pod uwagę tylko wtedy, gdy taka korekta nie rozwiązuje zwrotu oczu.

Wczesne leczenie zeza u dziecka może zmniejszyć ryzyko wystąpienia niedowidzenia i problemów z percepcją głębi. Oczy, które pozostają niewyrównane, mogą nadal mieć problemy ze wzrokiem. Chociaż nie są lekarstwem na zez, soczewki pryzmatyczne mogą być również używane, aby zapewnić tymczasowy komfort i zapobiec wystąpieniu podwójnego widzenia.

Okulary wpływają na pozycję, zmieniając reakcję osoby na skupienie. Pryzmaty zmieniają sposób, w jaki światło, a tym samym obrazy, docierają do oka, symulując zmianę położenia oka.

Najnowsze w naszym serwisie

Zez a leki

Wstrzyknięcie toksyny botulinowej jest stosowane w przypadku małych i średnich stopni zeza dziecięcego, nabytego zeza dorosłego oraz gdy jest to konsekwencja operacji odwarstwienia siatkówki. Toksyna jest również przydatna w innych porażeniach nerwów czaszkowych, które wpływają na mięśnie oczu. Resztki zeza, które pozostają po tradycyjnej operacji zeza można skorygować wstrzyknięciem toksyny. Toksynę botulinową stosowano również śródoperacyjnie w celu wzmocnienia efektu chirurgicznego. W złożonych przypadkach zeza toksyna może być wstrzykiwana diagnostycznie jako pomoc w planowaniu leczenia operacyjnego.

Ćwiczenia na zeza

Leczenie zeza powinno zawsze być wspierane odpowiednimi ćwiczeniami, które mają za zadanie wzmocnienie mięśni okoruchowych. Są one dobrane przez lekarza specjalistę i wykonywane pod jego nadzorem lub w poradni leczenia zeza. Każda osoba otrzymuje także specjalny zestaw ćwiczeń, który powinna systematycznie wykonywać samodzielnie w domu.

Ćwiczenia na zeza dzieli się na dwie grupy:

  • pleoptyczne – polegające na oszczędzaniu zdrowego oka i wymuszeniu pracy oka, które zezuje; najczęściej zasłania się jedno oko na kilka godzin dziennie specjalną przysłoną na lub pod szkła okularów,
  • ortoptyczne – stosuje się je, kiedy doszło do zaburzeń widzenia; rehabilitacja podzielona jest na kilka etapów i obejmuje kilka sesji, a ćwiczenia są indywidualnie dobrane do pacjenta (dotyczą m.in. nauki łączenia obrazu z obu oczu).
istockphoto.com

Leczenie zeza

W przypadku podejrzenia zeza konieczna jest konsultacja okulistyczna. Lekarz okulista w celu postawienia diagnozy przeprowadza szereg testów, m.in. ocenę ostrości widzenia, badanie dna oka, ocenę akomodacji, fiksacji i ruchów oka, test naprzemiennego zasłaniania oczu, badanie kąta zeza (za pomocą tak zwanego testu Hirschberga). Zwykle przed przeprowadzeniem badań konieczne jest zakropienie oczu atropiną.

Leczenie zeza polega na noszeniu okularów z indywidualnie dopasowanymi szkłami (okulary pryzmatyczne). Jednocześnie stosuje się ćwiczenia i metody, które mają na celu zapobieganie niedowidzeniu, zmniejszenie kąta zeza oraz poprawę współpracy obu oczu. Zalicza się do nich:

  • zasłanianie zdrowego oka (metoda zasłaniania),
  • upośledzanie czynności zdrowego oka poprzez stosowanie atropiny lub odpowiednio dobrane szkła (metoda penalizacji),
  • pobudzanie chorego oka bodźcami świetlnymi (metoda pleoptyczna).

U dorosłych zwykle konieczne jest operacyjne leczenie zeza. Operacja dotyczy mięśni odpowiadających za ruch gałki ocznej. Te, które są osłabione, należy skrócić, a mięśnie dominujące wydłużyć, czyli przesunąć do tyłu ich przyczepy. Zabieg chirurgiczny trwa godzinę i wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym. Może zdecydować się na niego każda osoba, która nie ma przeciwwskazań do narkozyRekonwalescencja po operacji zeza trwa kilka tygodni. Operację zeza wykonuje się także u dzieci w sytuacji, gdy zawiodły inne metody leczenia. Wykonuje się ją podobnie jak u dorosłych – w znieczuleniu ogólnym. Dzięki temu jest całkowicie bezbolesna.

 

Źródła:

  1. Donahue SP, Buckley EG, Christiansen SP, Cruz OA, Dagi LR (August 2014). „Difficult problems: strabismus”. Journal of American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (JAAPOS). 18 (4): e41
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Tam, gdzie ktoś inny zastanawia się trzy razy czy iść i zaryzykować, tam Polak już jest”. O medycynie ekstremalnej mówi Dariusz Jaroń, autor książki „Ekstremalni”

Sekwencjonowanie DNA – cel, etapy i metody badania

Badania kliniczne – bezpieczeństwo i zasady. Czy każdy może poddać się testom klinicznym?

Kobieta z ręcznikiem na głowie. Na twarzy ma okulary przeciwsłoneczne

Optometrystka sprawdziła okulary przeciwsłoneczne kupione w sklepie. Jej wnioski przerażają

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy i radzenie sobie z brakiem przyjemności przy wykonywaniu codziennych obowiązków

Kobieta podczas bólu menstruacyjnego

Bóle menstruacyjne – jak sobie z nimi poradzić domowymi sposobami?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×