Przejdź do treści

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

kobieta podczas badania oczu
Jak leczyć zeza? Fot. RFBSIP/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł
Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł
Olejek
Jakich kosmetyków ze sobą nie łączyć, by nie podrażnić skóry? Wyjaśnia dermatolożka z Dermatolook
Kobieta u dentysty
Dlaczego ząb po leczeniu kanałowym boli? Wyjaśnia stomatolożka
8 sposobów, by czuć się lepiej psychicznie każdego dnia
Wątpliwości dotyczące szczepionki AstraZeneca. Pojawił się błąd w testowaniu
Wątpliwości dotyczące szczepionki AstraZeneca. Pojawił się błąd w testowaniu

Zez to wada oczu, która objawia się przede wszystkim osłabieniem mięśni podtrzymujących gałkę oczną. Z tego powodu następuje zmiana kąta patrzenia jednego oka względem drugiego. Osoby z tą wadą mogą mieć problem z prowadzeniem pojazdów, uprawianiem niektórych sportów i obsługą maszyn znajdujących się w ruchu.

Zez – co to jest?

Zez, czyli choroba zezowa, to nieprawidłowe ustawienie gałek ocznych, któremu towarzyszą zaburzenia widzenia. Zez może dotyczyć tylko jednego oka lub występować naprzemiennie, raz w jednym, raz w drugim oku. Zezowi towarzyszą zaburzenia widzenia stereoskopowego, czyli dwuocznego.

Przyczyny zeza to zmiany zachodzące podczas rozwoju ośrodków kojarzeniowych w korze mózgowej oraz zmiany aparatu wewnętrznego. Doprowadzić mogą do niego również choroby mięśni gałkoruchowych, oczodołu lub gałki ocznej oraz czynniki genetyczne. Zez u osób dorosłych może pojawić się nagle lub stopniowo, w przebiegu chorób ośrodkowego układu nerwowego. Podejrzenie choroby powinno skłonić do jak najszybszej wizyty u lekarza. Zasada ta dotyczy szczególnie niemowląt – odpowiednie badania na zeza u niemowlaka trzeba przeprowadzić, zanim dziecko skończy 1 rok życia, a leczenie zakończyć jeszcze przed pójściem do szkoły. Wynika to z fizjologii – widzenie obuoczne u dziecka kształtuje się do 7 roku życia. Warto wiedzieć, że zez u niemowląt może występować naturalnie – często znika sam około 12 tygodnia życia.

Rodzaje zeza

Istnieje kilka rodzajów choroby:

  • Zez porażenny – w chorobie występują zaburzenia ruchów gałki ocznej. Ruch oka w kierunku porażonego mięśnia jest osłabiony lub nawet niemożliwy. Może dotykać jednego oka lub obu oczu,
  • Zez ukryty – polega na nierównej sile mięśni gałek ocznych. Jedne grupy mięśni są silniejsze od drugich. Objawia się to w momencie patrzenia jednym okiem. Po zasłonięciu zdrowego oka chore zmienia pozycję na zbieżną, rozbieżną (w kierunku nosa lub na zewnątrz) lub ku dołowi i górze. Niektórzy określają tę formę choroby jako lekki zez,
  • Zez towarzyszący – ta postać choroby występuje najczęściej. Oko z zezem towarzyszy w ruchach oku zdrowemu, zachowując cały czas taki sam kąt względem niego. Ta odmiana zeza dzieli się na pomniejsze, według odchyleń oka:
    • zez rozbieżny – gałka oczna odchyla się na zewnątrz, w stronę skroni;
    • zez zbieżny – gałka oczna odchyla się ku zdrowemu oku;
    • zez ku górze – gałka oczna odchyla się w górę;
    • zez ku dołowi – odchylenie gałki ocznej na dół;
    • zez skośny – odchylenie gałki “po przekątnej”.

Zez – przyczyny

Przyczyny zeza mogą być różne. W dzieciństwie najczęściej jest on skutkiem przebytych chorób, które zaburzają prawidłowy rozwój widzenia. Zezy porażenne to odrębna grupa, w której zez spowodowany jest porażeniem mięśni okoruchowych. Może do niego dojść wskutek stanu zapalnego, zatruć i chorób układu nerwowego.

Główną przyczyną jest porażenie lub osłabienie mięśni odpowiadających za ruch gałek ocznych. W sytuacji fizjologicznej gałki oczne ustawione są równolegle. Prawidłowa praca i napięcie mięśni umożliwia harmonijne i jednoczesne przemieszczanie się oczu w górę, w dół i na boki. W przypadku, gdy któryś z siedmiu mięśni odpowiedzialnych za poruszanie okiem jest porażony lub osłabiony, pozostałe, które są w pełni sprawne, przejmują dominację, co skutkuje odchyleniem oka w którymś kierunku. Do uszkodzenia i zaburzeń funkcjonowania mięśni może dojść w wyniku:

  • urazów,
  • nowotworów oka (np. siatkówczaka),
  • nawracających zakażeń,
  • dużych wad wzroku (np. krótkowzroczności),
  • dużej różnicy między wadą wzroku w jednym i w drugim oku,
  • chorób ośrodkowego układu nerwowego.

Wada może występować jednostronnie lub obustronnie. Zdarza się także zez naprzemienny, gdy nieprawidłowe ustawienie oka można zaobserwować raz z jednej, raz z drugiej strony.

Zobacz także

Zez rozbieżny u dzieci

Do 3 miesiąca życia zez rozbieżny u dzieci występuje fizjologicznie i jest związany z niedostatecznym wykształceniem się narządu wzroku i mięśni. U starszych dzieci najczęściej powstaje w wyniku wady wzroku, zwłaszcza gdy w jednym oku występuje zdecydowanie większe niedowidzenie. Inną przyczyną może być nowotwór gałki ocznej lub porażenie mięśni okoruchowych.

Okulary a zez

W przypadku akomodacyjnego zeza zbieżnego oczy zwracają się do wewnątrz z powodu wysiłku ogniskowania oczu dalekowzrocznych, a leczenie tego typu zeza z konieczności wiąże się z korektą refrakcji, która zwykle odbywa się za pomocą okularów korekcyjnych lub soczewek kontaktowych. W tych przypadkach chirurgicznych wyrównanie jest brane pod uwagę tylko wtedy, gdy taka korekta nie rozwiązuje zwrotu oczu.

Wczesne leczenie zeza u dziecka może zmniejszyć ryzyko wystąpienia niedowidzenia i problemów z percepcją głębi. Oczy, które pozostają niewyrównane, mogą nadal mieć problemy ze wzrokiem. Chociaż nie są lekarstwem na zez, soczewki pryzmatyczne mogą być również używane, aby zapewnić tymczasowy komfort i zapobiec wystąpieniu podwójnego widzenia.

Okulary wpływają na pozycję, zmieniając reakcję osoby na skupienie. Pryzmaty zmieniają sposób, w jaki światło, a tym samym obrazy, docierają do oka, symulując zmianę położenia oka.

Najnowsze w naszym serwisie

Zez a leki

Wstrzyknięcie toksyny botulinowej jest stosowane w przypadku małych i średnich stopni zeza dziecięcego, nabytego zeza dorosłego oraz gdy jest to konsekwencja operacji odwarstwienia siatkówki. Toksyna jest również przydatna w innych porażeniach nerwów czaszkowych, które wpływają na mięśnie oczu. Resztki zeza, które pozostają po tradycyjnej operacji zeza można skorygować wstrzyknięciem toksyny. Toksynę botulinową stosowano również śródoperacyjnie w celu wzmocnienia efektu chirurgicznego. W złożonych przypadkach zeza toksyna może być wstrzykiwana diagnostycznie jako pomoc w planowaniu leczenia operacyjnego.

Ćwiczenia na zeza

Leczenie zeza powinno zawsze być wspierane odpowiednimi ćwiczeniami, które mają za zadanie wzmocnienie mięśni okoruchowych. Są one dobrane przez lekarza specjalistę i wykonywane pod jego nadzorem lub w poradni leczenia zeza. Każda osoba otrzymuje także specjalny zestaw ćwiczeń, który powinna systematycznie wykonywać samodzielnie w domu.

Ćwiczenia na zeza dzieli się na dwie grupy:

  • pleoptyczne – polegające na oszczędzaniu zdrowego oka i wymuszeniu pracy oka, które zezuje; najczęściej zasłania się jedno oko na kilka godzin dziennie specjalną przysłoną na lub pod szkła okularów,
  • ortoptyczne – stosuje się je, kiedy doszło do zaburzeń widzenia; rehabilitacja podzielona jest na kilka etapów i obejmuje kilka sesji, a ćwiczenia są indywidualnie dobrane do pacjenta (dotyczą m.in. nauki łączenia obrazu z obu oczu).
istockphoto.com

Leczenie zeza

W przypadku podejrzenia zeza konieczna jest konsultacja okulistyczna. Lekarz okulista w celu postawienia diagnozy przeprowadza szereg testów, m.in. ocenę ostrości widzenia, badanie dna oka, ocenę akomodacji, fiksacji i ruchów oka, test naprzemiennego zasłaniania oczu, badanie kąta zeza (za pomocą tak zwanego testu Hirschberga). Zwykle przed przeprowadzeniem badań konieczne jest zakropienie oczu atropiną.

Leczenie zeza polega na noszeniu okularów z indywidualnie dopasowanymi szkłami (okulary pryzmatyczne). Jednocześnie stosuje się ćwiczenia i metody, które mają na celu zapobieganie niedowidzeniu, zmniejszenie kąta zeza oraz poprawę współpracy obu oczu. Zalicza się do nich:

  • zasłanianie zdrowego oka (metoda zasłaniania),
  • upośledzanie czynności zdrowego oka poprzez stosowanie atropiny lub odpowiednio dobrane szkła (metoda penalizacji),
  • pobudzanie chorego oka bodźcami świetlnymi (metoda pleoptyczna).

U dorosłych zwykle konieczne jest operacyjne leczenie zeza. Operacja dotyczy mięśni odpowiadających za ruch gałki ocznej. Te, które są osłabione, należy skrócić, a mięśnie dominujące wydłużyć, czyli przesunąć do tyłu ich przyczepy. Zabieg chirurgiczny trwa godzinę i wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym. Może zdecydować się na niego każda osoba, która nie ma przeciwwskazań do narkozyRekonwalescencja po operacji zeza trwa kilka tygodni. Operację zeza wykonuje się także u dzieci w sytuacji, gdy zawiodły inne metody leczenia. Wykonuje się ją podobnie jak u dorosłych – w znieczuleniu ogólnym. Dzięki temu jest całkowicie bezbolesna.

 

Źródła:

  1. Donahue SP, Buckley EG, Christiansen SP, Cruz OA, Dagi LR (August 2014). „Difficult problems: strabismus”. Journal of American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (JAAPOS). 18 (4): e41
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Kobieta przyzdoboona kwiatkami na czole

Nie pocieraj oczu! Nawet podczas demakijażu. Optometrystka wyjaśnia, co ci grozi

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych". Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych”. Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

Utrata wzroku – chwilowa i nagła. Przyczyny nagłej ślepoty

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

Lipoza iniekcyjna - zabieg

Lipoza iniekcyjna – co to, efekty, przeciwwskazania

Kobieta patrzy się w obiektyw. Przy twarzy ma kwiatki

Optometrystka Justyna Nater: żadne komputerowe badanie, ani jego wynik, nie jest receptą na okulary

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Twarde soczewki, które zakładasz przed snem? To ortokorekcja

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

Dziewczynka w okularach

Rozwój wady wzroku u dziecka – jak wygląda w późniejszych latach? Wyjaśnia optometrystka

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – wskazania, przygotowanie, cena. Mammografia czy USG?

nogi

Zakrzepica żył głębokich i powierzchownych – objawy, leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku