Przejdź do treści

Czy można uodpornić się na działanie leków?

Młoda, przeziębiona kobieta siedzi w łózku, do połowy przykryta kołdrą, wyciera nos w chusteczkę, w ręku trzyma szklankę z herbatą
iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kiszona kapusta
Kiszona żywność pełna witamin. Powody, dla których warto kisić warzywa
Screen z kampanii Seni Lady
Ile tematów tabu mają kobiety po 30-tce? Zobacz fenomenalną reklamę, która mówi o problemach tysięcy Polek
Owsianka rządzi
Owsianka rządzi! Poznaj 3 przepisy z owsianką w roli głównej
Dorosła córka z matką
Jak wspierać mamę, która ma za wysoki cukier we krwi?
Przygotowywanie herbaty na przeziębienie z imbirem, miodem, czosnkiem, cytryną
Imbir na przeziębienie – jak go wykorzystać, aby skutecznie pozbyć się choroby?

Można usłyszeć radę, że nie należy brać za często niektórych leków, bo zwyczajnie przestaną na nas działać. Czy faktycznie może dojść do takiej sytuacji? Mechanizm działania leków w organizmie, sposób, w jaki są one metabolizowane, jest bardzo skomplikowany. Bywa, że mimo teoretycznie właściwie zastosowanego leczenia nie obserwujemy spodziewanego efektu albo też lek na początku działa właściwie, ale po pewnym czasie staje się coraz mniej skuteczny.

Za metabolizm leków w organizmie odpowiedzialne są głównie mikrosomy obecne w wątrobie, a aktywność zawartych w nich enzymów zależy od wielu czynników, takich jak np. wiek, płeć, poważne choroby, ale też nasze geny.

W przypadku długotrwałego stosowania substancji leczniczych może dojść do rozwoju tolerancji na lek, co oznacza, że stopniowo musimy podawać coraz większe dawki, aby uzyskać taką samą reakcję organizmu jak na początku. Do jej powstania dochodzi w wyniku kilku różnych procesów. Jednym z nich jest nasilenie metabolizmu poprzez indukowanie enzymów mikrosomalnych przez np. część leków nasennych (barbiturany) czy przeciwbólowych (fenacytyna, czyli dawne „tabletki z +”). Niektóre leki stosowane zbyt długo powodują dla odmiany zmniejszenie wrażliwości receptorów komórkowych (np. morfina). Może nawet dojść do sytuacji, gdy dawka, aby w ogóle była skuteczna, musi przewyższyć dawkę uznaną już za toksyczną dla organizmu. Należy jednak zauważyć, że tolerancja w stosunku do bardzo wielu leków nie rozwija się wcale. Za wolne od takiego działania uważa się m.in. paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ, jak np. ibuprofen), które mimo długotrwałego przyjmowania w tych samych dawkach nie przestają wywierać swojego pozytywnego efektu przeciwbólowego i przeciwgorączkowego.

Na co uważać? Opioidy i antybiotyki

Stosowanie niektórych substancji oprócz wywoływania tolerancji może również prowadzić do rozwoju uzależnienia, czyli stanu, który charakteryzuje się przymusem psychicznym i fizycznym ich zażywania. W przypadku zaprzestania ich przyjmowania, dochodzi do wystąpienia zespołu abstynencyjnego. Do typowych leków uzależniających zalicza się opioidy, czyli stosowaną przeciwbólowo morfinę oraz jej pochodne, np. kodeinę. Mają one dodatkowo działanie przeciwkaszlowe oraz przeciwbiegunkowe. Do pochodnych opioidowych należy również loperamid. W przypadku stosowania go zgodnie z przeznaczeniem, czyli doraźnie podczas biegunki, i w odpowiednich dawkach nie wywołuje on jednak uzależnienia, jako że nie przekracza bariery krew ‒ mózg. Warto też zaznaczyć, że o ile na działanie przeciwbólowe opiatów rozwija się tolerancja, o tyle ich efekt zapierający pozostaje zawsze taki sam.

Czy możemy się uodpornić na działanie leków?

Zupełnie inny jest natomiast mechanizm braku skuteczności stosowanych przez nas antybiotyków. Jeśli podany antybiotyk nie hamuje namnażania albo nie zabija bakterii, oznacza to, że to bakterie wywołujące chorobę, a nie my, się na niego uodporniły. Istnieją dwa rodzaje oporności bakterii. Oporność naturalna jest właściwa dla konkretnych gatunków bakterii, nie mamy możliwości wpływania na nią, jako że wynika z genetycznie zaprogramowanej struktury lub fizjologii komórki bakteryjnej. Istniała ona jeszcze przed erą wynalezienia antybiotyków (np. niektóre penicylinazy, czyli enzymy rozkładające antybiotyk penicylinę). Oporność nabyta to natomiast nowa cecha, powstała w wyniku mutacji DNA lub po prostu przekazywania sobie fragmentów DNA przez drobnoustroje. Jest ona trwała, raz nabyta będzie zawsze przekazywana dalej w procesie rozmnażania bakterii. Bakterie bronią się przed antybiotykami na różne sposoby, mogą np. produkować enzymy niszczące cząsteczki antybiotyku czy uniemożliwiać wnikanie antybiotyku do komórki bakterii przez modyfikację jej ściany komórkowej.

małgorzata ponikowska

Najważniejszą przyczyną pojawiania się oporności nabytej u bakterii jest nadużywanie i nieprawidłowe stosowanie antybiotyków. Bardzo często są one przepisywane nawet przy braku jakichkolwiek objawów infekcji bakteryjnej. Według dostępnych danych w Polsce sprzedaż antybiotyków rośnie w sezonie jesienno-zimowym, kiedy to przecież większość zakażeń jest wywoływana przez wirusy, na które leki te zupełnie nie działają. Problemem jest też nadużywanie antybiotyków w hodowli zwierząt, jest to proceder obecnie zakazany przez Unię Europejską, nadal jednak praktykowany np. w USA. Coraz bardziej niepokojące są doniesienia o bakteriach wielolekoopornych, na które nie działają standardowe antybiotyki. W zeszłym roku świat obiegła wiadomość o pojawieniu się bakterii, która za sprawą nowej mutacji jest odporna na wszystkie dostępne w medycynie antybiotyki. Niestety, nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować lekooporności, ale mamy możliwość realnego wpływu na spowolnienie jej rozprzestrzeniania się. Antybiotyki należy przyjmować zawsze tylko na polecenie lekarza, zgodnie z jego wskazaniami, nigdy nie zmniejszając dawek ani nie skracając terapii, mimo poprawiającego się samopoczucia, bo prowadzi to w prosty sposób do wyselekcjonowania szczepów opornych na dany lek.

Podsumowując, warto podkreślić, że panujące powszechnie przekonanie o możliwości uodpornienia się organizmu ludzkiego na działanie leków w sporej części przypadków nie znajduje medycznego uzasadnienia. Co oczywiście nie znaczy, że możemy bez obaw łykać leki garściami! Zawsze warto kierować się zdrowym rozsądkiem i przede wszystkim czytać ulotki.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Paracetamol - wszystko, co musisz o nim wiedzieć. Wymieniają Młode Farmaceutki

Paracetamol – wszystko, co musisz o nim wiedzieć. O paracetamolu piszą Młode Farmaceutki

6 prostych sposobów na pogorszenie odporności dziecka

Jak wzmocnić odporność? Kurkuma, imbir, cynamon, czosnek, miód dadzą radę?

7 naturalnych składników wzmacniających odporność

dziewczyna w sportowym stroju

Kiedy sport osłabia odporność?

Ukryte stany zapalne ‒ działaj już teraz!

Jak zimno wpływa na organizm? Poznaj pozytywne strony zimna

Czy herbata z miodem wyleczy przeziębienie? Fakty i mity o odporności

Sposoby na rozgrzanie / istockphoto.com

4 mity na temat ciepła

Popularne tabletki na ból i gorączkę wycofane z obrotu. Sprawdź, czy je masz!

Kobieta podskakuje, idąc chodnikiem. Ubrana jest w jeansy, żakiet, płaszcz, trampki, czapkę i okulary przeciwsłoneczne. Wymachuje torebką. Uśmiecha się

Jesienna infekcja – jak jej uniknąć? Podpowiada dietetyczka

Indyjskie superfoods na zdrową jesień

Indyjskie superfoods na zdrową jesień

Woda z cytryną na dzień dobry

GIF wycofuje produkt / istockphoto.com

GIF wycofuje Aphtin – popularny lek na pleśniawki. Powodem zapach produktu i działanie substancji czynnej

Wycofanie leku z obrotu / istockphoto.com

GIF wycofuje z obrotu popularne tabletki antykoncepcyjne. Lek nie spełnia wymagań

Antybiotyki / istockphoto.com

Infekcja bakteryjna za tobą? Sprawdź 5 rzeczy, które powinnaś zrobić po antybiotykoterapii

Mus pigwowy z korzenną nutą. Wzmocni odporność i pomoże zwalczyć jesienne przeziębienie!

Mikstura z imbirem, cytryną i miodem / istockphoto.com

Chcesz wzmocnić odporność? Pij miksturę z imbiru, miodu i cytryny!

Nie chcesz jesieni spędzić na L4? Poznaj 5 sposobów na zwiększenie odporności

Risotto z dyni i szałwii

Risotto z dyni i szałwii – idealne danie na wzmocnienie organizmu

Co pić podczas przeziębienia i grypy?

Lekarstwa

Popularne leki na zgagę prewencyjnie wstrzymane z obrotu

dziewczyna je słodycze i popija je herbatką

5 sposobów na pogorszenie własnej odporności na jesień

Migrena u kobiety / istockphoto.com

Jak złagodzić objawy migreny? Farmaceutka Zofia Winczewska ma kilka propozycji

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

dłonie

Drętwienie palców u rąk – skąd się bierze i co oznacza?

ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Chora trzustka – gdzie boli? Przyczyny i objawy chorób trzustki

grupy inwalidzkie - człowiek na wózku inwalidzkim

Grupy inwalidzkie – rodzaje i przywileje. Dlaczego już nie nadaje się grup inwalidzkich?