Przejdź do treści

Czy można uodpornić się na działanie leków?

Młoda, przeziębiona kobieta siedzi w łózku, do połowy przykryta kołdrą, wyciera nos w chusteczkę, w ręku trzyma szklankę z herbatą
iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki/Pexels
Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki
Dzieci oglądają książkę
Kiedy dziecko powinno mówić? Rozwój mowy dwulatka – ćwiczenia
Dziewczynka w okularach
Rozwój wady wzroku u dziecka – jak wygląda w późniejszych latach? Wyjaśnia optometrystka
Chleb tostowy
Chleb tostowy – kalorie, skład. Czy chleb tostowy jest zdrowy?
Kobieta leży na łóżku
Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?

Można usłyszeć radę, że nie należy brać za często niektórych leków, bo zwyczajnie przestaną na nas działać. Czy faktycznie może dojść do takiej sytuacji? Mechanizm działania leków w organizmie, sposób, w jaki są one metabolizowane, jest bardzo skomplikowany. Bywa, że mimo teoretycznie właściwie zastosowanego leczenia nie obserwujemy spodziewanego efektu albo też lek na początku działa właściwie, ale po pewnym czasie staje się coraz mniej skuteczny.

Za metabolizm leków w organizmie odpowiedzialne są głównie mikrosomy obecne w wątrobie, a aktywność zawartych w nich enzymów zależy od wielu czynników, takich jak np. wiek, płeć, poważne choroby, ale też nasze geny.

W przypadku długotrwałego stosowania substancji leczniczych może dojść do rozwoju tolerancji na lek, co oznacza, że stopniowo musimy podawać coraz większe dawki, aby uzyskać taką samą reakcję organizmu jak na początku. Do jej powstania dochodzi w wyniku kilku różnych procesów. Jednym z nich jest nasilenie metabolizmu poprzez indukowanie enzymów mikrosomalnych przez np. część leków nasennych (barbiturany) czy przeciwbólowych (fenacytyna, czyli dawne „tabletki z +”). Niektóre leki stosowane zbyt długo powodują dla odmiany zmniejszenie wrażliwości receptorów komórkowych (np. morfina). Może nawet dojść do sytuacji, gdy dawka, aby w ogóle była skuteczna, musi przewyższyć dawkę uznaną już za toksyczną dla organizmu. Należy jednak zauważyć, że tolerancja w stosunku do bardzo wielu leków nie rozwija się wcale. Za wolne od takiego działania uważa się m.in. paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ, jak np. ibuprofen), które mimo długotrwałego przyjmowania w tych samych dawkach nie przestają wywierać swojego pozytywnego efektu przeciwbólowego i przeciwgorączkowego.

Kobieta, która nie chce się budzić

Na co uważać? Opioidy i antybiotyki

Stosowanie niektórych substancji oprócz wywoływania tolerancji może również prowadzić do rozwoju uzależnienia, czyli stanu, który charakteryzuje się przymusem psychicznym i fizycznym ich zażywania. W przypadku zaprzestania ich przyjmowania, dochodzi do wystąpienia zespołu abstynencyjnego. Do typowych leków uzależniających zalicza się opioidy, czyli stosowaną przeciwbólowo morfinę oraz jej pochodne, np. kodeinę. Mają one dodatkowo działanie przeciwkaszlowe oraz przeciwbiegunkowe. Do pochodnych opioidowych należy również loperamid. W przypadku stosowania go zgodnie z przeznaczeniem, czyli doraźnie podczas biegunki, i w odpowiednich dawkach nie wywołuje on jednak uzależnienia, jako że nie przekracza bariery krew ‒ mózg. Warto też zaznaczyć, że o ile na działanie przeciwbólowe opiatów rozwija się tolerancja, o tyle ich efekt zapierający pozostaje zawsze taki sam.

Czy możemy się uodpornić na działanie leków?

Zupełnie inny jest natomiast mechanizm braku skuteczności stosowanych przez nas antybiotyków. Jeśli podany antybiotyk nie hamuje namnażania albo nie zabija bakterii, oznacza to, że to bakterie wywołujące chorobę, a nie my, się na niego uodporniły. Istnieją dwa rodzaje oporności bakterii. Oporność naturalna jest właściwa dla konkretnych gatunków bakterii, nie mamy możliwości wpływania na nią, jako że wynika z genetycznie zaprogramowanej struktury lub fizjologii komórki bakteryjnej. Istniała ona jeszcze przed erą wynalezienia antybiotyków (np. niektóre penicylinazy, czyli enzymy rozkładające antybiotyk penicylinę). Oporność nabyta to natomiast nowa cecha, powstała w wyniku mutacji DNA lub po prostu przekazywania sobie fragmentów DNA przez drobnoustroje. Jest ona trwała, raz nabyta będzie zawsze przekazywana dalej w procesie rozmnażania bakterii. Bakterie bronią się przed antybiotykami na różne sposoby, mogą np. produkować enzymy niszczące cząsteczki antybiotyku czy uniemożliwiać wnikanie antybiotyku do komórki bakterii przez modyfikację jej ściany komórkowej.

małgorzata ponikowska

Najważniejszą przyczyną pojawiania się oporności nabytej u bakterii jest nadużywanie i nieprawidłowe stosowanie antybiotyków. Bardzo często są one przepisywane nawet przy braku jakichkolwiek objawów infekcji bakteryjnej. Według dostępnych danych w Polsce sprzedaż antybiotyków rośnie w sezonie jesienno-zimowym, kiedy to przecież większość zakażeń jest wywoływana przez wirusy, na które leki te zupełnie nie działają. Problemem jest też nadużywanie antybiotyków w hodowli zwierząt, jest to proceder obecnie zakazany przez Unię Europejską, nadal jednak praktykowany np. w USA. Coraz bardziej niepokojące są doniesienia o bakteriach wielolekoopornych, na które nie działają standardowe antybiotyki. W zeszłym roku świat obiegła wiadomość o pojawieniu się bakterii, która za sprawą nowej mutacji jest odporna na wszystkie dostępne w medycynie antybiotyki. Niestety, nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować lekooporności, ale mamy możliwość realnego wpływu na spowolnienie jej rozprzestrzeniania się. Antybiotyki należy przyjmować zawsze tylko na polecenie lekarza, zgodnie z jego wskazaniami, nigdy nie zmniejszając dawek ani nie skracając terapii, mimo poprawiającego się samopoczucia, bo prowadzi to w prosty sposób do wyselekcjonowania szczepów opornych na dany lek.

Podsumowując, warto podkreślić, że panujące powszechnie przekonanie o możliwości uodpornienia się organizmu ludzkiego na działanie leków w sporej części przypadków nie znajduje medycznego uzasadnienia. Co oczywiście nie znaczy, że możemy bez obaw łykać leki garściami! Zawsze warto kierować się zdrowym rozsądkiem i przede wszystkim czytać ulotki.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

koronawirus

Stworzono lek „całkowicie neutralizujący” koronawirusa. To może być przełom w walce z pandemią

Jak wspierać układ odpornościowy? Dietetyczka Emilia Cesarek ma kilka rad

Czosnek w garnku

Co jeść, żeby wspomóc odporność? Wymieniają dietetycy z Czytamy Etykiety

Leki, których nie można wywieźć z Polski. Ministerstwo Zdrowia zaktualizowało listę

„Odporność zaczyna się od jedzenia”. Magdalena Bajtlik radzi, jak wzmocnić swój organizm

Imbir i cytryna na talerzu

Czy kobieta w ciąży i w trakcie laktacji może jeść imbir? Specjaliści z profilu „Mama ma plan” odpowiadają

Przeciwbólowy lek Oxydolor wycofany z obrotu. W preparacie znaleziono wadę substancji czynnej

Woda z miodem i cytryną – remedium na wiele dolegliwości czy przereklamowany specyfik?

Kobieta, która nie chce się budzić

Aspiryna na kaca. Czy brać ją i inne leki po alkoholu?

Zastrzyki

Ruszyła produkcja polskiego leku na koronawirusa!

Jak przygotować i jak podać dziecku antybiotyk w zawiesinie? Odpowiada Młody Farmaceuta

Węgiel aktywny - właściwości i zastosowanie

Węgiel aktywny – właściwości i zastosowanie. Na co pomaga?

Stosowanie NLPZ / istock

Stosując lek, warto znać orientacyjny czas jego działania. Czy wiesz, ile działa twój lek przeciwbólowy?

pelargonia afrykańska

Pelargonia afrykańska – jakie ma właściwości i zastosowanie?

Polski lek na koronawirusa? Prawdopodobnie już pod koniec sierpnia

Polski lek na koronawirusa? Prawdopodobnie już pod koniec sierpnia

Odporność organizmu / unsplash

5 sygnałów z organizmu, które wskazują, że coś jest nie tak z naszą odpornością

lekarze w maseczkach, koronawirus, lek na koronawirusa

Wreszcie jest skuteczny lek na koronawirusa? Świetny wynik badań nad zastosowaniem interferonu

Stań na głowie

Stanie na głowie – joga, technika. Jak się tego nauczyć?

Co może się stać, jeśli nie przestrzegasz zaleceń lekarzy?

Masło czosnkowe - przepis i pomysły na dania

Masło czosnkowe – jak zrobić i do czego dodawać?

Probówki w laboratorium

Ile będzie kosztować remdesivir – lek na COVID-19? Za kurację trzeba będzie zapłacić prawie 10 tysięcy złotych

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Polekowe wypadanie włosów / unsplash

Czy leki mogą powodować łysienie? Ekspert Kosmetyczny wyjaśnia

6 błędów, które popełniamy, przyjmując lekarstwa. Zobacz, które nawyki lepiej zmienić

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?