Przejdź do treści

Stres pożera mózg!

Stres pożera mózg!
Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kobieta myje twarz
Seks dobry na wszystko, nawet na trądzik? HZ kontra mity #10 Trądzik
Kobieta dekoruje pierniki
8 sposobów na spędzenie świąt bez wyrzutów sumienia
Dobra wiadomość dla chorych na rdzeniowy zanik mięśni – lek na SMA będzie refundowany w Polsce
stół świąteczny
Racjonalne podejście do jedzenia podczas świąt. Dietetyk radzi, jak znaleźć złoty środek
Magiczne portrety chorych dzieci w szpitalach. Zobacz zdjęcia z projektu „Heart Project”

Wyjść z domu o czasie, podrzucić dziecko do szkoły, zdążyć do pracy. Same ważne sprawy, zakupy, korki. Niby dzień jak co dzień, ale nieustannie w stresie, który dosłownie pożera nam mózg.

Stres – miał nas bronić, a dziś niszczy

Każdy dzień budowany jest przez ciąg zdarzeń, które wywołują w nas przeróżne emocje, zarówno pozytywne, jak i negatywne, przy czym każda z nich może wywoływać stres! Różnica jest taka, że stres pozytywny dodaje nam skrzydeł, a stres negatywny diabelnie szkodzi. Samo zjawisko stresu zostało odkryte zupełnie przypadkowo przez Hansa Selyego – kanadyjskiego fizjopatologa. Selye opisał stres jako niespecyficzne zmiany organizmu wywołane czynnikami szkodliwymi. A stało się to dopiero w połowie lat 30. XX w. „Dopiero”, bo stosunkowo niedawno stres oficjalnie zatracił swą pierwotną funkcję obronno-ostrzegawczą na rzecz miana pogromcy zdrowia. To właśnie Selye jako pierwszy zasugerował, że stres wywołuje schorzenia organizmu. Obecnie 60–90 proc. wizyt w gabinetach lekarskich spowodowanych jest skutkami długotrwałego stresu. Stres w psychice tworzy dysonans między możliwościami danej osoby a wymaganiami otoczenia, co w skutkach narusza naturalną równowagę zdrowotną. Spektrum dolegliwości jest bardzo szerokie. Obejmuje układ pokarmowy, układ krążenia, ale bezapelacyjnie najsilniej uszkadza mózg. A niszcząc go, oddziałuje i na ciało, i na umysł. 

Stres – zjadacz mózgu

Stres pożera mózg!

Ilustracja: shutterstock

Zaburzenia pamięci, koncentracji uwagi oraz kontroli emocji. Spadek produktywności i kreatywności w pracy. Ciągłe zmęczenie i problemy zdrowotne, a także wzrost skłonności do zachowań ryzykownych i uzależniających. Brzmi znajomo? Nic dziwnego, bo to powszechne przejawy doznawania stresu. Na krótką metę spokojnie dajemy sobie z tym radę. Sprawa się jednak komplikuje, gdy atmosfera stresu staje się codzienna dla naszego umysłu. Bo to, co przeżywa umysł, odciska ślad na tym, jak wygląda mózg. A w długotrwałym stresie mózg zmienia się znacząco.

Naukowcy ze Stockholm Brain University i Stockholm University wspólnie przyjrzeli się mózgom osób, które doznawały długotrwałego stresu w pracy. Zauważono ubytek substancji szarej kory mózgu, w której zachodzą wszystkie wyższe procesy myślowe człowieka. Zmniejsza się szczególnie liczba neuronów w korze przedczołowej – informuje prof. Rajita Sinha, psychiatra i neurobiolog Medical School of Yale University. To część związana z kontrolą emocji i metabolizmu, z planowaniem i podejmowaniem decyzji. Zanik neuronów tej części obniża zdolności adaptacyjne człowieka w nowych sytuacjach.

Inne badania pokazały, że szczególny wpływ na zmiany mózgu ma kortyzol – hormon stresu wydzielany przez nadnercza. Jego wysoki poziom uszkadza synapsy komórek neuronów różnych struktur w mózgu, poprzez co neurony nie mogą się łączyć. Brak takiej łączności uniemożliwia przesyłanie informacji, a nieużywane neurony po prostu obumierają. Jest to szczególnie wyraźne w hipokampie, strukturze silnie powiązanej zarówno z procesem uczenia się i zapamiętywania, jak i z emocjami. W warunkach zrównoważonego stresu neurony hipokampu wychwytują kortyzol z krwi poprzez dwa rodzaje receptorów – niskie MR i wysoki GR. Natomiast w warunkach silnego stresu aktywne są tylko receptory wysokie GR, co w efekcie prowadzi do unieczynnienia komórek nerwowych, nawet na stałe! Zaburza to właśnie czynności poznawcze umysłu, jak uczenie i zapamiętywanie nowych informacji. Doktor Sylwia Kornicka z uniwersytetu w Utrechcie w Holandii w swoich badaniach hipokampu u szczurów zwróciła uwagę na to, że na stres bardziej są podatne samice. Przypuszcza, że przekłada się to na większą częstotliwość występowania depresji u kobiet. Świeżą diagnozą psychiatrów dotyczącą depresji jest określenie jej jako ciężkiej postaci długotrwałego stresu.

Dodatkowo w takich warunkach często bliskim towarzyszem staje się bezsenność. I to zarówno jako skutek stresu, jak i jego… przyczyna. Gdy bowiem nie śpimy – rozmyślamy, analizujemy, gdybamy, a więc cały czas podtrzymujemy w mózgu i umyśle stan stresu, potęgując go niemiłosiernie. Stajemy się coraz bardziej zmęczeni i jeszcze mocniej zestresowani. Ale na szczęście błędne koło możemy zatrzymać.

Stres – na ratunek

Stres pożera mózg!

Ilustracja: shutterstock

Dzięki temu, że mózg ma funkcje plastyczności komórek, można wpływać na jego funkcjonowanie poprzez modyfikowanie pracy neuronów. Oznacza to, że przynajmniej częściowo da się skutkom stresu zapobiegać, a niektóre z nich nawet odwrócić. Jak?

Po pierwsze – aktywność fizyczna. Grupa badaczy Princeton University z USA dowodzi, że ćwiczenia fizyczne wspomagają proces neurogenezy, czyli powstawania nowych neuronów w hipokampie. Współautorka badań profesor Elizabeth Gould dodaje, że w brzusznej części hipokampu myszy w trakcie aktywności fizycznej wydziela się neuroprzekaźnik GABA (kwas γ-aminomasłowy), który hamuje neurony odpowiadające za odczucia lękowe. Zaleca się różne techniki zajęć fizycznych i treningu relaksacyjnego, ćwiczenia oddechowe oraz jogę.

Po drugie – podróż w głąb siebie. Skupienie na swoim wnętrzu pomaga rozwijać samoświadomość i uważność. Może to być medytacja albo trening uważności. Tę drugą metodę doktor Vera Kaltwasser – pedagog szkoły średniej i doradca Akademii Edukacyjnej we Frankfurcie – stosuje już u dziesięciolatków. Pomaga to kontrolować pracę ciała w stresie poprzez regulację oddechu, ciśnienia krwi i tętna, co rozluźnia ciało i redukuje zwrotne impulsy stresowe. Trzeba dać sobie przestrzeń i ciszę, by wsłuchać się w siebie i swoje potrzeby.

Po trzecie – wsparcie społeczne. Rozwijanie i podtrzymywanie więzi społecznych, a więc życzliwa komunikacja, pomaga obniżyć poziom kortyzolu we krwi. Czasem trzeba się po prostu wygadać. A już wyjątkowo skuteczna okazała się też działalność w drugą stronę – nasza troska o innych, zarówno ludzi, jak i zwierzęta.

No więc taki plan: ćwiczymy, przyglądamy się sobie, rozmawiamy i pomagamy. I się nie stresujemy! 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Najnowsze w naszym serwisie

Migdały z czekoladą i miodem – połączenie nieziemsko dobre i zdrowe

To będzie przepis dla każdego, kto lubi słodkie przekąski, a nie przepada za zbyt długim ich przygotowywaniem. Ten deser będzie także zdrowym wyborem i przede wszystkim smacznym. Bo czy może być coś lepszego od połączenia płatków migdałowych, miodu, czekolady i pomarańczy?
ojciec z dzieckiem ubierają choinkę, mama leży na kanapie

Choinka – co z nią zrobić po świętach?

Kosmetyki do ciała

Redakcja HZ testuje: naturalne kremy, masła i balsamy do ciała

Przepis na sernik dyniowy z orzechami pecan

Świat oszalał na punkcie Pumpkin Spice Latte – kawy z dyniowo-korzennym aromatem. Ja postanowiłam to szaleństwo przenieść na sernik, jakiego jeszcze nie było. Z dynią, na kruchym, czekoladowo-kawowym spodzie z daktylami i orzechami pekan...

Powiązane tematy

Zainteresują cię również:

14 skutecznych sposobów na stres

zestresowana kobieta w pracy

Kortyzol – norma i stany alarmowe. Czym jest hormon stresu?

kobieta z papierem toaletowym w dłoni

Wpływ stresu na gospodarkę pokarmową. Dietetyczka: jelita to nasz drugi mózg

Kobieta leżąca w łóżku

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

para leży w łóżku z białą pościelą i rozmawia

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

dziewczyna bawiąca się klockami lego forma

Klocki LEGO sposobem na stres u dorosłych

5 rzeczy, których nie cierpi twój żołądek

Lekarka prowadzi leczenie mężczyzny po udarze mózgu

Udar mózgu – leczenie szpitalne i leczenie domowe

Pielęgniarka prowadzi kobietę z udarem niedokrwiennym mózgu

Udar niedokrwienny mózgu prawostronny lub lewostronny – rokowanie

Lekarka objaśnia na czym polega udar pnia mózgu

Udar pnia mózgu – najcięższa forma udaru mózgu

Mężczyzna trzyma się za głowę z powodu objawów udaru mózgu

Udar mózgu – co zrobić, gdy wystąpią objawy udaru?

Stres a odporność – czego jeszcze nie wiemy o tym przedziwnym związku?