Przejdź do treści

Jakie badania profilaktyczne zrobić, by nie bać się choroby? Wiele dolegliwości długo nie daje objawów

zamyślona kobieta o jasnych włosach
Czy to już choroba? Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?

Nic nas nie boli? Świetnie! Właśnie dlatego powinniśmy wykonywać badania profilaktyczne, które pozwolą uchwycić chorobę na samym początku jej rozwoju.

W większości przypadków za granicę między zdrowiem a chorobą uznajemy własne samopoczucie. Dopóki nic nas nie boli, panelu badań, do których nawołują lekarze, nie wykonujemy regularnie. Bo i po co – myślimy – skoro nie ma ku temu wyraźnego powodu. Stąd znaczna część z nas w ciągu minionych dwóch lat nie wykonała pewnie podstawowych badań: krwi, pomiaru wysokości ciśnienia, poziomu glukozy.

A ewentualne niepokojące wyniki pozwoliłyby leczyć chorobę we wczesnym stadium lub na etapie, gdy jest ona jeszcze tylko dolegliwością. Pamiętajmy bowiem, że bardzo wiele schorzeń, np. nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca (ale też nowotwory), nie pojawia się nagle, z dnia na dzień. Ich objawy uzewnętrzniają się stopniowo, jednak my albo je bagatelizujemy, albo wiążemy ze zmęczeniem, stresującym trybem życia.

Tymczasem żelazną zasadą w medycynie jest zapalenie się czerwonej lampki zawsze wtedy, kiedy objawy występują przewlekle. Choćby był to banalny świąd skóry. Jeśli trwa dzień-dwa, jest zapewne skutkiem podrażnienia, ukąszenia przez owady, nadmiernego wysuszenia skóry spowodowanego opalaniem lub przebywaniem w ogrzewanym i suchym pomieszczeniu. Jednak jeśli nawraca, trwa kilka tygodni, powinien nas skłonić do wizyty u lekarza, bo może być sygnałem poważnej choroby, np. wątroby czy nerek.

Nadciśnienie

Niezależnie od wcześniej uzyskiwanych wyników, nawet jeśli były wzorcowe, mierzmy ciśnienie co najmniej raz do roku. Jeśli jesteśmy w grupie ryzyka – mamy w rodzinie nadciśnieniowców, chorujemy na cukrzycę, cierpimy na schorzenia nerek – częściej. Pamiętajmy jednocześnie, że nadciśnienie atakuje cicho. Niewiele osób na podwyższone ciśnienie reaguje bólem głowy czy rozdrażnieniem. Do prawidłowego pomiaru można stosować ciśnieniomierze zarówno elektroniczne, jak i mechaniczne, raczej te z mankietem na ramię, a nie na nadgarstek, bo są bardziej precyzyjne. Aby sprawdzić, czy dobrze wykonujemy pomiar i czy możemy mieć zaufanie do urządzenia, wystarczy porównać tego samego dnia pomiar wykonany u lekarza i w warunkach domowych. Jeśli różnica nie wynosi więcej niż 5 punktów – możemy stosować diagnostykę domową.

Jak interpretować pomiar ciśnienia tętniczego? Wysokie prawidłowe ciśnienie to 130/85 mmHg. Przy takiej wartości powinniśmy się skonsultować z lekarzem. W gabinecie jak mantrę usłyszymy pewnie zalecenie obniżenia wagi. Badania pokazują bowiem, że zwiększenie masy ciała o 10 kg (liczonego od prawidłowego dla nas BMI) powoduje podwyższenie ciśnienia tętniczego średnio o 3/2 mm Hg, co może skutkować zwiększeniem ryzyka choroby wieńcowej o 12 proc., a udaru mózgu o 24 proc. I na odwrót – nawet umiarkowany spadek wagi może cofnąć nas z granicy nadciśnienia do wysokiego prawidłowego bez konieczności wprowadzenia farmakoterapii.

Mierzenie ciśnienia to jednak nie wszystko. Aktualne zalecenia kardiologów mówią jasno: trzeba też wykonywać EKG i echo serca, bowiem pomimo prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego, może np. dochodzić do przerostu lewej komory serca. Kiedyś lekarze skupiali się wyłącznie na diagnozowaniu nadciśnienia, teraz badają też, jak choroba wpływa na pracę innych narządów. I dlatego raz do roku trzeba wykonać inne badania: stężenie glukozy we krwi, kwasu moczowego, kreatyniny, lipidogram oraz morfologię.

Nadciśnienie a cukrzyca

Dobrym przykładem na to, że to, co u jednych jeszcze nie jest chorobą, u innych już jest, będzie ocena nadciśnienia u diabetyków. Jeśli mamy cukrzycę i ciśnienie 135/85 mmHg, a więc wedle definicji nie mamy jeszcze nadciśnienia, lekarz zaleci pewnie obserwację, modyfikację diety, monitorowanie wartości ciśnienia, ale leków prawdopodobnie jeszcze nie zapisze. Jeśli jednak mamy cukrzycę z powikłaniami (np. stopę cukrzycową), otrzymamy już propozycję terapii farmakologicznej. Czyli to, co u jednego diabetyka nie jest jeszcze chorobą, u innego już będzie.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

akcja jestem, badam się

Cukrzyca

Ideałem byłoby uchwycenie stanu, kiedy poziom cukru jest już za wysoki, ale jeszcze nie doprowadził do spustoszenia organizmu. Bo kiedy pojawiają się typowe objawy cukrzycy – chudnięcie, wzmożone pragnienie i jednocześnie wzmożone oddawanie moczu, kłopoty z erekcją u mężczyzn, osłabienie – wtedy na skuteczne leczenie powikłań jest już trochę za późno. Cukrzyca zaczyna wywoływać kolejne choroby, pojawia się kilkakrotnie wyższe ryzyko zawału serca i udaru mózgu, retinopatii, stopy cukrzycowej.

Niestety, co drugi chory wykonuje pierwsze badania, a więc dowiaduje się o problemie, w momencie gdy choroba jest już zaawansowana. Stąd nawoływania lekarzy do profilaktycznej diagnostyki stanu przedcukrzycowego, czyli takiego, w którym organizm ma już obniżoną zdolność do metabolizowania glukozy.

W tej chwili mamy dwie metody wykrywające to zagrożenie. Pierwsza – pomiar poziomu glukozy na czczo – wtedy o stanie przedcukrzycowym mówimy, gdy parametr ten plasuje się między 100 a 125 mg na 100 ml krwi (norma wynosi 70–110). I druga – podanie na czczo 75 mg glukozy rozpuszczonej w 300 ml wody. Jeśli jesteśmy zagrożeni chorobą nasze stężenie glukozy we krwi w dwie godziny po podaniu tej cukrowej mieszanki będzie wynosić od 140 do 199 mg glukozy na 100 ml krwi.

Wychwycenie w porę stanu przedcukrzycowego nie oznacza od razu konieczności przyjmowania leków. Pierwszym działaniem powinna być modyfikacja stylu życia: zwiększenie aktywności fizycznej (korzystnie działają choćby umiarkowane w tempie, ale codzienne spacery), zmiana diety (więcej warzyw i ryb, mniej mięs), porzucenie nałogu palenia, ograniczenie ilości spożywanego alkoholu.

Cukrzyca – badania kontrolne

Jeśli skończyliśmy 45 lat, powinniśmy badać cukier raz na rok. Ale uwaga! Częściej musimy to robić, jeśli jesteśmy w grupie podwyższonego ryzyka – mamy nadwagę, nadciśnienie tętnicze, wysoki cholesterol, chorobę wieńcową, przeszliśmy zawał lub udar, jesteśmy mało aktywni fizycznie, jako kobiety mamy zespół policystycznych jajników, przebyłyśmy cukrzycę ciążową, także jeśli urodziłyśmy dziecko ważące więcej niż 4 kg. Pamiętajmy, że poza czujnością diabetologiczną w tej chorobie wiele zależy od nas. Na cukrzycę typu 2 zapracowujemy sami – stylem życia, a więc otyłością, paleniem, nadużywaniem alkoholu. Podobnie jest z nadciśnieniem i chorobą niedokrwienną serca.

Drętwienie kończyn a miażdżyca, cukrzyca lub zespół cieśni nadgarstka.

Cholesterol – jak uchwycić granicę?

Zapytani o cholesterol umiemy powiedzieć, że istnieją dwa jego rodzaje – dobry i zły. Warto jednak wiedzieć, że nie są to jego odmiany, lecz rodzaje cholesterolowych cząstek zbudowanych z białek i tłuszczu, które różnią się między sobą gęstością oraz wielkością. Te o małej gęstości i wielkości zawierają więcej lipidów i oznaczamy je symbolem LDL. Te o dużej gęstości i wielkości – z większą ilością białka – oznaczamy symbolem HDL. Zadaniem cząsteczek HDL jest dostarczanie cholesterolu do komórek, które pobierają go tyle, ile potrzebują – stąd nazywa się go potocznie „dobrym cholesterolem”. Z kolei LDL dostarcza do komórek czasem na tyle dużo cholesterolu, że jego część odkłada się w ścianach tętnic, dlatego popularnie mówi się o nim, że jest „zły”.

Wielu z nas, badając cholesterol, wykonuje jedynie pomiar cholesterolu całkowitego, który powinien się utrzymywać na poziomie poniżej 190–200 mg/dl (uwaga: nawet umiarkowane przekroczenie tej normy jest ryzykowne; gdy wynosi ok. 240 mg/dl, to zagrożenie chorobą Alzheimera rośnie aż o 60 proc,!). Jednak na sumę całkowitą cholesterolu składa się ilość obu typów – zarówno HDL, jak i LDL. I tak: norma dla LDL określana jest jako nie więcej niż 100–130mg/dl”, dla HDL „nie mniej niż 4045mg/dl”. Jeżeli mamy za dużo dobrego cholesterolu HDL, ale stężenie tego ogólnego oraz frakcji LDL jest w normie, nie ma powodów do obaw (bo organizm sam ureguluje intensywność produkcji). Problem powstaje wtedy, gdy zaburzeniu ulegają proporcje między „dobrym” a „złym” cholesterolem.

Tak więc nawet jeśli mamy ogólny cholesterol na prawidłowym poziomie, ale HDL na niskim, musimy już postawić na profilaktykę kardioprotekcyjną – wyeliminować z diety niekorzystne tłuszcze zwierzęce, zwiększyć ilość błonnika i nienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym wielonienasyconych omega-3 pochodzących z tłustych ryb morskich. I przeciwnie: wysoki poziom HDL przy prawidłowym poziomie cholesterolu całkowitego świadczy o dobrym stylu życia i stosunkowo niskim ryzyku rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego.

Pamiętajmy, że zbyt niski poziom cholesterolu całkowitego też może być niebezpieczny, bo stwarza podwyższone ryzyko zachorowania na raka żołądka. Wniosek? Mając takie wyniki, powinniśmy regularnie przechodzić badania gastrologiczne.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Cholesterol w jajkach / istock

10 mitów na temat cholesterolu, w które nie powinnaś wierzyć

Jak długo trzeba jeść awokado, żeby obniżyć poziom cholesterolu? Zaskakujące wyniki nowego badania

Jak długo trzeba jeść awokado, żeby obniżyć poziom cholesterolu?

Ryan Reynolds

Ryan Reynolds sfilmował swoją pierwszą w życiu kolonoskopię. „Przegrałem zakład, ale opłacało się”

Mudry – 10 układów dłoni, dzięki którym poprawisz swoje zdrowie fizyczne i psychiczne 

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad

Klątwa MONW, czyli otyłość, której nie widać. Jak ją rozpoznać i jak z nią walczyć, mówi Klaudia Wiśniewska, dietetyczka

Fitosterole – źródła, właściwości, zastosowanie w diecie i kosmetyce

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Badanie fizykalne – co to jest i na czym polega?

Lek na nadciśnienie zniknął z aptek. Kolejne dostawy nie są planowane

Lek na nadciśnienie zniknął z aptek. Kolejne dostawy nie są planowane

Kobieta trzyma pęsetą tatuaż grafenowy

Ciśnieniomierze odejdą w zapomnienie? Grafenowy tatuaż sam zmierzy ciśnienie krwi

Skan mózgu pozwoli na wykrycie alzheimera / istock

Chorobę Alzheimera można zdiagnozować za pomocą pojedynczego skanu mózgu. Nowe odkrycie naukowców

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Dr Maciej Mazurec: Cytologia powoli przechodzi do lamusa, staje się metodą historyczną. Mamy znacznie skuteczniejszy test, który zwiększa bezpieczeństwo pacjentek nawet o 60-70 proc.

Dr Maciej Mazurec: Cytologia powoli przechodzi do lamusa. Mamy znacznie skuteczniejszy test, który zwiększa bezpieczeństwo pacjentek nawet do 70 proc.

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Zdrowie trzeba sobie wychodzić

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

Lek na nadciśnienie tętnicze wycofany z obrotu. Pracowników apteki zaniepokoił jeden istotny szczegół

Lek na nadciśnienie tętnicze wycofany z obrotu. Pracowników apteki zaniepokoił jeden istotny szczegół

Kilkadziesiąt serii leku na ciśnienie tętnicze wycofane z obrotu. "Stwierdzono obecność zanieczyszczenia powyżej dopuszczalnego limitu"

Kilkadziesiąt serii leku na ciśnienie tętnicze wycofane z obrotu. „Stwierdzono obecność zanieczyszczenia powyżej dopuszczalnego limitu”

Naukowcy przebadali płytkę nazębną kobiet i odkryli.... nietypową przyczynę nadciśnienia

Naukowcy przebadali płytkę nazębną kobiet i odkryli…. nietypową przyczynę nadciśnienia

„Ciało bez wątpienia lubi aktywność. Ale sport trzeba przyjąć z całym dobrodziejstwem inwentarza”. Jak nie zaczynać aktywności, mówi Andrzej Pyda

Choroby cywilizacyjne – przykłady, przyczyny. Jak im zapobiegać?

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Permanentne zmęczenie - z czego wynika? / istock

Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×