Przejdź do treści

Ketony w moczu – co oznaczają? Przyczyny, objawy i leczenie ketonurii

Ketony w moczu — przyczyny, objawy, leczenie
Ketony w moczu — przyczyny, objawy, leczenie/ iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Nie jestem nikomu winna wyglądu” – mówi Maja Staśko, wyjaśniając zjawisko przemocy psychicznej w sieci
Zdjęcie rentgenowskie mózgu
Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami
Test dla ciężarnych wskaże, czy urodzą wcześniaka. To nowatorska metoda naukowców z USA
Wczesne objawy COVID-19 różnią się w zależności od wieku i płci – mówią naukowcy
GIS wycofuje kilkanaście serii popularnych lodowych batonów. Są szkodliwe dla zdrowia

Obecność ketonów w moczu, czyli ketonuria, jest sytuacją odbiegającą od normy – u zdrowego człowieka nie powinna mieć miejsca. O ile chwilowe dostarczanie energii dla mózgu za pomocą ciał ketonowych jest dozwolone, o tyle ich długotrwała nadprodukcja świadczy o problemach zdrowotnych. Czym są ciała ketonowe? Za co odpowiadają? Czy ketony w moczu są niebezpieczne dla zdrowia? Jakie dają objawy i kiedy należy skonsultować się z lekarzem? 

Czym są ciała ketonowe?

Ciała ketonowe to związki chemiczne, które są produktem procesu spalania obecnych we krwi wolnych kwasów tłuszczowych. Pobierana jest z nich energia dla mózgu w sytuacji, gdy organizm nie posiada wystarczającej ilości glukozy do prawidłowego funkcjonowania.

U zdrowego człowieka ciała ketonowe wytwarzane są w bardzo małej ilości. Proces powstawania ketonów zachodzi w wątrobie oraz korze nerkowej i nazywa się fachowo ketogenezą.  U zdrowych osób poziom ciał ketonowych w surowicy nie przekracza 0,2 mmol/l (jest to norma ciał ketonowych we krwi), natomiast w fizjologicznym moczu ketony nie powinny występować w ogóle. Jeżeli się pojawią, stan ten określany jest mianem ketonurii. Nadmiar ketonów w moczu i we krwi jest zazwyczaj skutkiem skutkiem zaburzenia równowagi energetycznej organizmu.

Ketony w moczu – przyczyny

Ketony w moczu zazwyczaj są sygnałem, że organizm rozpoczął pobieranie energii z tłuszczów. Istnieje wiele przyczyn, które mogą wywołać tę sytuację. Zalicza się do nich m.in.:

  • niewyrównana cukrzyca typu 1 – niewłaściwy metabolizm węglowodanów, spowodowany np. niedoborem insuliny, powoduje , że organizm próbuje czerpać energię z innych źródeł,
  • zaburzenia pracy trzustki,
  • alkoholizm lub częste spożywanie alkoholu w większych ilościach,
  • zaburzenia żywieniowe, np. częste głodówki, anoreksja, bulimia,
  • źle zbilansowana dieta pozbawiona węglowodanów i zawierająca dużo białka,
  • wyczerpujący wysiłek fizyczny,
  • choroby tarczycy,
  • częste biegunki lub wymioty,
  • przyjmowanie niektórych leków,
  • ciąża.

Do produkcji ciał ketonowych dochodzi też w przypadku stosowania diety wysokotłuszczowej (modna ostatnio i kontrowersyjna dieta ketogeniczna) lub wysokobiałkowej (np. dieta Dukana).

Ketony w moczu – objawy

Podwyższone stężenie ketonów wywołuje niecharakterystyczne objawy, które początkowo ciężko powiązać z konkretnym schorzeniem. Osoby, u których pojawiła się ketonuria, mogą uskarżać się na:

  • uczucie ciągłego zmęczenia,
  • brak apetytu,
  • senność,
  • częste oddawanie moczu,
  • suchość w ustach,
  • ciągłe pragnienie,
  • zaparcia,
  • bóle brzucha,
  • charakterystyczny owocowy zapach z ust,
  • wymioty,

Nie należy bagatelizować tych objawów. Brak reakcji w związku z pojawieniem się ketonów w moczu może prowadzić m.in. do odkładania się kwasu moczowego w płynie stawowym. Efektem tego jest tworzenie się kamieni w nerkach oraz dna moczanowa.

Ketony w moczu – badanie

W momencie zauważenia niepokojących objawów należy zgłosić się na konsultację do lekarza. Po wywiadzie zleci on badanie moczu, które pozwoli określić zawartość ketonów w moczu. Polega ono na pobraniu próbki płynu do analizy w laboratorium. Prawidłowy skład moczu to:

  • 96% wody,
  • 2,5% mocznika,
  • 1,5% soli mineralnych,
  • śladowe ilości innych substancji.

Innymi słowy prawidłowy wynik badania powinien wykazać brak ciał ketonowych w moczu. Poziom ciał ketonowych dzieli się na trzy kategorie, dla których normy są następujące:

  • niski: <20 mg/dl
  • średni: 20-40 mg/dl,
  • wysoki: > 40 mg/dl.

Przed wykonaniem badania lekarz powinien poinstruować pacjenta o podstawowych zasadach przygotowania się do poboru próbki. Chodzi tu m.in. o:

  • niespożywanie alkoholu,
  • przyjmowanie leków,
  • wykluczenie niektórych produktów spożywczych
  • wstrzymanie się od wysiłku fizycznego.

Przed pobraniem próbki należy dokładnie umyć ręce i okolice intymne. Mocz powinien być oddany na czczo, najlepiej z samego rana, do specjalnego plastikowego pojemniczka. Można go kupić w każdej aptece. Do badania potrzebny jest mocz ze strumienia środkowego w ilości przynajmniej połowy pojemniczka. Pobraną próbkę należy jak najszybciej dostarczyć do przychodni lub punktu poboru.

Ketony w moczu u dziecka

Ciała ketonowe w moczu dziecka mogą się pojawić w odpowiedzi na:

  • nadmierne wymioty,
  • biegunkę ,
  • długotrwałą gorączki, która często wiąże się z utrata apetytu.

Poza tym w przypadku dzieci już kilkugodzinna przerwa w jedzeniu (np. w czasie nocy) może prowadzić do zwiększenia produkcji, a tym samym obecności ketonów w moczu dziecka. O ile niewielkie wahania mogą świadczyć o chwilowych zaburzeniach, o tyle wyniki badań wskazujące poziom ketonów w moczu dziecka na poziomie 50 mg/dl czy 150 mg/dl powinny być sygnałem alarmowym. Należy skonsultować się z lekarzem, który zaleci powtórne badanie i/ lub dalszą diagnostykę.

Ketony w moczu w ciąży

Prawidłowe wyniki badań moczu w ciąży nie wykazują obecności bakterii, białka, bilirubiny i ciał ketonowych.  Jeśli ketony w moczu w ciąży występują wraz z wysokim poziomem glukozy – jest tak najczęściej przy cukrzycy ciążowej, która może wiązać się z powikłaniami dla płodu. Chorobę można wykryć za pomocą badań (krzywej cukrowej) i badania moczu na obecność ciał ketonowych.

Nie zawsze jednak ketony w moczu w ciąży świadczą o chorobie, czasami wystarczy zadbać o stały dopływ węglowodanów jako źródła energii, by sytuacja wróciła do normy. Podwyższony poziom ketonów może wynikać z nudności i wymiotów i spadków na wadze w ciąży.

Ketony w moczu – leczenie

Z racji tego, że obecność ketonów w moczu może być objawem choroby, konieczne w pierwszej kolejności jest jej zdiagnozowanie. Tylko na tej podstawie można przywrócić prawidłowy poziom ketonów w moczu. Służy temu wywiad z pacjentem i zlecenie szczegółowych badań.

W zależności od czynnika, który doprowadził do nadmiernej produkcji ciał ketonowych, stawiana jest diagnoza i dopiero wówczas można rozpocząć proces przywracania pożądanego stanu. Może to być przykładowo ustabilizowanie poziomu glukozy i insuliny we krwi w przypadku cukrzycy lub opracowanie zbilansowanej diety w przypadku nieprawidłowego odżywiania.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Załatwiasz się na zapas? Uważaj, przez to czekają cię częstsze wizyty w toalecie

Kobieta

Endorfiny – co to za hormony i co je wytwarza?

Top 5 produktów na dobry nastrój. Co poprawia nam samopoczucie?

Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

Cewka moczowa – budowa i schorzenia układu moczowego

Pęcherz moczowy – budowa i choroby układu moczowego

Jak wybrać dobre kwasy tłuszczowe omega? Radzi dietetyczka Zofia Pomes

Jak wybrać dobre kwasy tłuszczowe omega? Radzi dietetyczka Zofia Pomes

Kobieta z kwiatem

Co powinno zaniepokoić w trakcie oddawania moczu? Wyjaśnia fizjoterapeutka uroginekologiczna

pączki

Tłusty czwartek. Jak zjeść pączka i nie przytyć? Ile pączek ma kalorii?

olej z wiesiołka

„Cudowny” olej z wiesiołka – prawdziwe remedium na kobiece dolegliwości?

Nefron – budowa i funkcje, zaburzenia funkcjonowania

Soki owocowe

Zdarza ci się zjeść banana na śniadanie? Sprawdź, czy to dobry wybór. Tłumaczy dietetyczka Paulina Roziewska

Zespół Fanconiego

Zespół Fanconiego – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Lipidy – podział, funkcje, zaburzenia przemian lipidów

Gdy jelita stają się leniwe. Jak je rozruszać, by poczuć się dobrze?

Zbyt długie trzymanie moczu. Urolog ostrzega: prowadzi to do licznych infekcji i schorzeń

Źle śpisz? Przyczyna może być prozaiczna

Mocznik we krwi i moczu – badanie, normy, interpretacja

Amoniak w moczu i we krwi – badanie, norma, zatrucie amoniakiem

Margaryna czy masło na cholesterol? Skład margaryny

Płukanie ust olejem – opinie, efekty. Czy jest szkodliwe?

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Psychodietetyczka Małgorzata Akkus wyjaśnia, dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne i dlaczego warto zacząć jeść intuicyjnie

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Małgorzata Akkus tłumaczy, jak jeść intuicyjnie i dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne

Kobieta siedzi na skale

Nietrzymanie moczu i obniżenie narządów miednicy – czy można je odziedziczyć? Tłumaczy Pani Fizjotrener

szczupła dziewczyna

Chudnięcie – ile można zdrowo chudnąć? Jem i chudnę – przyczyny