Przejdź do treści

Objaw Babińskiego – co to jest, jakie są jego przyczyny? Na czym polega odruch Babińskiego?

Mężczyzna próbuje chwycić szklankę - objaw Babińskiego
Objaw Babińskiego - na czym polega? Fot. Astrid Gast/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
szczepionka przeciw COVID-19
Polska zamówiła od Pfizera i BioNTechu dodatkowo 25 milionów dawek szczepionki przeciwko COVID-19
Pożar w największej na świecie fabryce szczepionek w Indiach. Co ze szczepionkami przeciwko COVID-19?
Schadenfreude – co to jest, co jest przyczyną
Kobieta
„Polska pod względem zachorowalności na raka szyjki macicy znajduje się na 1. miejscu w Europie” – alarmuje położna Natalia Korzeniowska
8 osób z Małopolski trafiło do szpitala po przyjęciu szczepionki. Najprawdopodobniej już wcześniej byli zakażeni koronawirusem

Objaw Babińskiego (odruch Babińskiego) wskazuje na wiele, czasem poważnych, chorób. Dlatego warto wiedzieć, czym jest i jakie są jego przyczyny. Wyjaśniamy też, na czym polega leczenie tego objawu i czym różnią się dodatni i ujemny objaw Babińskiego.

Objaw Babińskiego – co to jest?

Objaw Babińskiego (odruch Babińskiego) to odruch skórny, który polega na izolowanym ruchu prostownika (zgięcia grzbietowego) palucha lub na równoczesnym odwiedzeniu innych palców („objaw wachlarza”) przy drażnieniu zewnętrznej krawędzi podeszwy stopy (co powoduje skurcz mięśnia, który prostuje duży palec u nogi). Zwykle taka stymulacja powoduje odruch podeszwowy w postaci mimowolnego zgięcia palucha, a często wszystkich pięciu palców. Drażnienie powinno być lekkie, nie powodować bólu, w przeciwnym razie następuje aktywacja receptorów bólowych, co powoduje wycofanie stopy, zaś zjawisko jest znane jako jeden ze składników ochronnego odruchu Bechterew-Marie-Foix.

Objaw ten jednym z najwcześniejszych i najbardziej subtelnych odruchów górnego (centralnego) zespołu neuronów ruchowych i jest jednym z najczęściej weryfikowanych objawów patologicznych w praktyce neurologicznej.

Historia objawu Babińskiego

Objaw Babińskiego nazwany został na cześć francuskiego neurologa polskiego pochodzenia, Józefa Babińskiego, który przedstawił to patologiczne zjawisko w 1896 roku, a dwa lata później opublikował jego szczegółowy opis. Co ciekawe, publikacje na temat tego zjawiska pojawiały się już wcześniej, ale ostatecznie objaw zyskał miano Babińskiego, ponieważ to właśnie ten naukowiec przedstawił jego szczegółową interpretację patofizjologiczną i wskazał na związek z porażeniem ścieżek piramidowych. 

Mężczyzna w niebieskiej bluzce siedzi i trzyma się za kolano

Dodatni i ujemny objaw Babińskiego

Wyróżniamy dodatki i ujemny objawy Babińskiego. Ujemny, czyli nieobecny obustronnie odruch Babińskiego uznawany jest za normę. Niepokój wzbudza objaw dodatni, który może świadczyć o poważnej chorobie neurologicznej.

Dodatni objaw Babińskiego to stan, w którym po podrażnieniu podeszwy stopy paluch odgina się w stronę grzbietową stopy (do góry). Może temu również towarzyszyć chwilowe wachlarzowe ustawienie pozostałych palców (unoszą się one lekko ku górze i rozsuwają na boki tak, że między nimi pojawiają się wolne przestrzenie). Objaw występuje jednostronnie lub dwustronnie. Analizując obserwowaną reakcję w połączeniu z innymi objawami i odruchami, lekarz zwykle może zorientować się, gdzie konkretnie doszło do uszkodzenia mózgu i jak rozległe są zmiany.

Układ nerwowy małych dzieci nie jest w pełni rozwinięty, więc pojawienie się dodatniego objawu Babińskiego nie jest powodem do niepokoju rodziców.

Odruch Babińskiego u dorosłych powinien być ujemny. Oznacza to, że odpowiedzią na wywołanie odruchu powinno być szybkie zgięcie podeszwowe (w dół) wszystkich palców drażnionej stopy. Reakcja ta jest chwilowa i nie powinna przerodzić się w kurczowe, utrzymujące się, zgięcie palców.

U niektórych osób w odpowiedzi na podrażnienie nie obserwuje się żadnych ruchów. Mówi się wtedy, że objaw Babińskiego jest zniesiony. Stan ten nie sugeruje bezpośrednio choroby mózgu. Może mieć inną przyczynę, na przykład zniesienie czucia w obrębie stopy (choćby w przebiegu polineuropatii), przerwanie ciągłości nerwu w efekcie urazu albo różnego typu dysfunkcje ruchowe, niepozwalające choremu na wykonywanie ruchów palcami. Zniesienie odruchu może być również spowodowane porażeniem danej kończyny (na przykład przy udarze).

Przyczyny dodatniego objawu Babińskiego

Obecność dodatniego objawu Babińskiego wskazuje na uszkodzenie centralnego układu nerwu ruchowego i upośledzonej kontroli nardzeniowej oraz zaburzenia funkcji neuronów hamujących. 

Zespół tych zmian określa się też jako uszkodzenie drogi korowo-rdzeniowej albo ośrodkowego neuronu ruchowego.

Patofizjologiczną podstawą powstawania odruchu Babińskiego jest wyraźne spowolnienie przewodzenia pobudzenia wzdłuż dróg motorycznych i zaburzenie procesów pobudzenia na poziomie drogi korowo-rdzeniowej, co wynika z niedostatku wpływów aktywujących górny układ nerwowo-motoryczny.

Jednocześnie niedobór zstępujących wpływów korowo-rdzeniowych i siatkowatych, aktywujących interneurony w rdzeniu kręgowym jest najczęściej obserwowany w przypadku wyizolowanych zmian w rdzeniu kręgowym. Może to być spowodowane zwartym umiejscowieniem zstępujących szybko przewodzących włókien na poziomie kręgosłupa i zaangażowaniem dużej liczby tych ścieżek motorycznych w obecności ogniska patologicznego w odcinku piersiowym rdzenia kręgowego.

Przyczyny dodatniego odruchu Babińskiego to między innymi:

abrazja - kobieta i lekarz w szpitalu

Objaw Babińskiego – rozpoznanie i leczenie

Objaw Babińskiego jest sprawdzany w ramach standardowego badania neurologicznego. Wykonanie testu nie wymaga żadnego sprzętu, więc wykorzystują go również lekarze innych specjalności, którzy chcą określić ogólny stan chorego i uszczegółowić rozpoznanie. Odruch Babińskiego bada się na obu stopach chorego.

W celu wywołania objawu po odsłoniętej podeszwowej części stopy należy przeciągnąć zdecydowanie jakimś przedmiotem w kierunku od pięty ku podstawie małego palca. Przedmiot i siła ucisku powinny być tak dobrane, aby nie powodować bólu i uszkodzeń skóry, ale by działanie badającego było wyraźnie odczuwane przez badanego. U małych dzieci do wywołania reakcji wystarczy użyć palca.

Najważniejsze jest ustalenie przyczyny dodatniego objawu Babińskiego. Dokładna diagnostyka jest niezbędna, aby rozpocząć skuteczne leczenie. Jeśli pierwotna przyczyna tkwi w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, wskazaniem jest leczenie antybiotykami. Przy diagnozie nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, często wskazaniem jest podjęcie leczenia chirurgicznego wspomaganego radio – lub chemioterapią.

Jakie badania, kiedy objaw Babińskiego jest dodatni?

Dokładne ocenienie odruchu podeszwowego jest kluczowe, ponieważ umożliwia to wstępne oszacowanie tego, w której części układu nerwowego doszło do wystąpienia patologii. Samo stwierdzenie dodatniego objawu Babińskiego nie umożliwia postawienia rozpoznania określonej choroby u pacjenta – potrzebne do tego jest wykonywanie dodatkowych badań. Wykonywane są między innymi:

  • badania obrazowe, np. tomografia komputerowa głowy czy rezonans magnetyczny głowy),
  • badania laboratoryjne – zarówno podstawowe, jak i bardziej specjalistyczne, np. analiza płynu mózgowo-rdzeniowego po wcześniejszym uzyskaniu go drogą punkcji lędźwiowej).
Drętwienie kończyn a miażdżyca, cukrzyca lub zespół cieśni nadgarstka.

Odruch Babińskiego u dzieci

W związku z tym, że układ nerwowy małych dzieci nie jest w pełni rozwinięty, to pojawienie się dodatniego objawu Babińskiego nie jest powodem do niepokoju. U niemowląt jest to zjawisko całkowicie normalne i fizjologiczne. Zwykle zanika ono w pierwszych kilku miesiącach życia dziecka, co ma związek z rozwinięciem się osłonek mielinowych w układzie nerwowym.

Niektórzy badacze uważają, że występowanie tego odruchu u dzieci powyżej pierwszego roku życia świadczy o chorobie, inni przesuwają tę granicę nawet do 3 lat.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

ADD – co to jest, objawy, rozpoznanie, leczenie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Krwiak podtwardówkowy – przyczyny, objawy i leczenie

Lek w kroplach

Główny Inspektorat Farmaceutyczny wycofał popularny lek przeciwbólowy

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

dziewczyna, ból

„Czy wiesz, czym jest ból?”. Dr Paweł Kabata w mocnych słowach o tym, że nikt nie ma prawa do decydowania o cierpieniu innych

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

Okład zimny czy ciepły – jak stosować? Jak działa okład?

Nerw kulszowy – przebieg, funkcje i przyczyny bólu

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

Kaya Szulczewska pokazuje, jak wygląda jej aura migrenowa

Kaya Szulczewska pokazuje, jak wygląda jej aura migrenowa. „Bardzo mi przykro, gdy ludzie wyśmiewają migrenę, zrównują ją ze zwykłym bólem głowy”

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”