Przejdź do treści

Ucho – budowa, funkcje, choroby i higiena

Ucho - budowa, anatomia, funkcje / unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
pandemia koronawirusa, kobieta w masce
Wystarczy jedna dawka szczepionki przeciw COVID-19? „To poruszanie się na ślepo” – oceniają naukowcy
koronawirus na Węgrzech
Na Węgrzech szczepią pięcioma preparatami przeciw COVID-19. Właśnie padł rekord zakażeń
Koncert Mary Komasa
Mary Komasa choruje na endometriozę. „Poziom bólu, z jakim się zmagamy, jest nie do opisania”
covid-19, szpital, leczenie
Europejska Agencja Leków zatwierdziła do użytku nowy lek na COVID-19. „Przynosi nadzieję”
Dlaczego szczytujemy? I czy orgazmy mają znaczenie? Mamy fragment książki „Dużo orgazmów proszę”

Ucho to parzysty narząd słuchu i równowagi. Dzięki obecności licznych struktur, w tym błony bębenkowej i kosteczek słuchowych, ucho zdolne jest do odbierania fal dźwiękowych, które następnie przetwarzane są na impulsy nerwowe i przekazywane do mózgu. Tak powstają wrażenia słuchowe. Z kolei za utrzymanie równowagi ciała odpowiada obecny w uchu wewnętrznym ślimak. Uszkodzenie jednej ze struktur ucha może wiązać się z powstaniem niedosłuchu lub głuchoty. Z tego względu warto dbać o prawidłową higienę uszu.

Budowa i funkcje ucha

Uszy to narządy niezwykle ważne dla człowieka. Ich budowa jest dość skomplikowana. System słuchowy określany jest jako drugi najbardziej złożony system w organizmie ludzkim, tuż po układzie wzrokowym. Każde ucho dzieli się na trzy części: ucho zewnętrzne, ucho środkowe oraz ucho wewnętrzne. Funkcją ucha zewnętrznego i środkowego jest udział w zbieraniu i przesyłaniu fal dźwiękowych. Z kolei ucho wewnętrzne to właściwy narząd słuchu, a także narząd umożliwiający zachowanie równowagi.

Budowa ucha zewnętrznego

Ucho zewnętrzne tworzy zbudowana ze skóry małżowina uszna, cienka warstwa elastycznej chrząstki oraz utworzony z tkanki tłuszczowej płatek uszny znajdujący się w dolnej części ucha. Małżowinę uszną łączą z głową liczne więzadła i mięśnie. Ucho zewnętrzne unerwiane jest przez włókna nerwów czaszkowych.

W uchu zewnętrznym znajduje się przewód słuchowy zewnętrzny, który rozciąga się od płatka usznego aż do błony bębenkowej, osiągając u osoby dorosłej długość ok. 2,5 cm. Zewnętrzna jedna trzecia przewodu utworzona jest z chrząstki, pozostała część zbudowana jest z kości. Skóra wewnętrznej części przewodu posiada gruczoły woszczynowe produkujące woskowinę. Wraz z porastającymi skórę włosami, woskowina chroni przed wnikaniem do ucha ciał obcych oraz zanieczyszczeń. Jeśli jednak zgromadzi się zbyt wiele tej substancji, może prowadzić to do zaburzeń słuchu. Granicę między uchem zewnętrznym i uchem środkowym tworzy błona bębenkowa.

otolaryngolog

Budowa ucha środkowego

Ucho środkowe to jama wypełniona powietrzem. Znajduje się w nim błona bębenkowa oraz trzy kosteczki słuchowe: mosteczek, kowadełko i strzemiączko. Dzięki tym strukturom dźwięki przenoszone są do ucha wewnętrznego. Za ich ruchy odpowiadają dwa mięśnie – mięsień napinający błonę bębenkową, który jest połączony z młoteczkiem oraz najmniejszy mięsień szkieletowy organizmu, czyli mięsień strzemiączkowy, połączony z najdalszą kostką słuchową – strzemiączkiem.

W uchu środkowym obecna jest jeszcze jedna struktura – trąbka słuchowa, nazywana też trąbką Eustachiusza. Jest to przewód łączący jamę ucha środkowego z gardłem. Jego funkcją jest regulacja ciśnienia powietrza w uchu środkowym. Ujście trąbki otwiera się w trakcie mówienia, ziewania czy połykania pokarmu. Niestety drogą tą mogą przenosić się do jamy bębenkowej drobnoustroje, które wywołują zapalenie trąbki Eustachiusza. Ucho środkowe od ucha wewnętrznego oddziela  ściana przyśrodkowa.

hałas

Budowa ucha wewnętrznego

Ucho wewnętrzne zawiera narządy odpowiedzialne za słuch (ślimak) i równowagę (błędnik). Błędnik składa się woreczka oraz łagiewki połączonej z trzema kanałami półkolistymi. Bańka utworzona w miejscu styku łagiewki i kanałów zawiera nabłonek zmysłowy. Ruch znajdującej się w przewodach endolimfy pobudza receptory równowagi, dzięki czemu do organizmu docierają informacje na temat ruchów głowy.

Budowa ślimaka jest prosta – to spiralny kanał kostny wypełniony płynem. Znajdujący się w nim nabłonek zmysłowy narządu słuchu odbiera drgania śródchłonki. Za słyszenie odpowiada tzw. narząd Cortiego, który zamienia pobudzenia rzęsek na impulsy nerwowe.

Jak działa słuch?

Fala akustyczna dociera przez ucho zewnętrzne do błony bębenkowej i wprawia ją w drgania, które przenoszone są na kosteczki słuchowe znajdujące się w uchu środkowym. Najdalej położona kosteczka – strzemiączko przekazuje je na tzw. okienko owalne. Wibracje powodują ruch płynu, który z kolei prowadzi do uginania się rzęsek słuchowych. Dzięki temu wytwarzane są impulsy nerwowe. Wędrują one nerwem przedsionkowo-ślimakowym do ośrodków słuchowych zlokalizowanych w korze mózgowej płatów skroniowych.

kobieta i dziewczynka siedzą przy stoliku i ćwiczą mowę

Choroby uszu

Jeśli któraś struktura ucha zostanie uszkodzona, dochodzi do upośledzenia słuchu. Może to nastąpić na skutek:

  • wad wrodzonych,
  • urazów czaszki,
  • wirusowego lub bakteryjnego zapalenia ucha wewnętrznego,
  • nieprawidłowego ukrwienia ucha wewnętrznego,
  • występowania choroby Meniere’a, cukrzycy, niewydolności nerek, niedoczynności tarczycy, schorzeń błędnika kostnego, miażdżycy, stwardnienia rozsianego,
  • narażenia na hałas,
  • stosowania niektórych leków i zatrucia toksycznymi substancjami,
  • starzenia się organizmu.

Uszkodzenie narządu słuchu może prowadzić do upośledzenia słyszenia o różnym nasileniu, od lekkiego niedosłuchu aż do całkowitej głuchoty. W zależności od przyczyny i rodzaju niedosłuchu chory może mieć problemy ze zrozumieniem mowy, odczuwać zawroty głowy oraz słyszeć szumy uszne.

ucho kobiety

Badanie uszu

W przypadku podejrzenia pogorszenia słuchu należy udać się do otolaryngologa. Podstawowym narzędziem do oceny słuchu jest badanie audiometryczne. Audiometria impedancyjna polega na ocenie ucha środkowego poprzez pobudzenie błony bębenkowej i kosteczek słuchowych do drgań rezonansowych. W czasie badania mierzone jest ciśnienie w uchu środkowym (tympanometria), a także sprawdzany jest odruch z mięśnia strzemiączkowego. Ponadto wykonuje się test trąbki słuchowej w celu kontroli jej drożności. Do sprawdzenia stanu ślimaka konieczne jest wykonanie tzw. otoemisji akustycznej.

Słuch można zbadać także metodami subiektywnymi. Jedną z nich jest audiometria tonalna, której celem jest ocena przewodnictwa powietrznego i kostnego. Pacjent proszony jest o udanie się wyciszonego pomieszczenia i założenie słuchawek. Audiometr generuje dźwięki, których usłyszenie należy każdorazowo potwierdzać.  Innym rodzajem badania jest audiometria mowy. Ją również przeprowadza się w tzw. kabinie ciszy, ale badany nie sygnalizuje jedynie usłyszanych dźwięków, lecz powtarza za lektorem całe słowa.

kobieta czyszcząca uszy

Jak prawidłowo dbać o higienę uszu?

Choć powstająca w uszach woskowina jest substancją działającą na przewód słuchowy ochronnie, jej nadmiar może powodować powstawanie czopów woskowinowych. Tzw. korki woskowinowe prowadzą do rozwoju stanu zapalnego ucha oraz upośledzają słuch. Z tego względu nadmiar woskowiny powinien być usuwany w bezpieczny sposób.

Podczas higieny uszu najlepiej jest stosować specjalne preparaty, które można nabyć w aptece. Zawarte w nich substancje rozpuszczają zalegającą woskowinę oraz pomagają w jej usunięciu. Używanie do oczyszczania uszu patyczków kosmetycznych grozi uszkodzeniem błony bębenkowej, wepchnięciem czopa woskowinowego w głąb przewodu bądź usunięciem zbyt dużej ilości woskowiny, co spowoduje zwiększenie jej produkcji.

Bibliografia:

  1. Bochenek A., Reicher M.: „Anatomia człowieka. Tom I. Anatomia ogólna, kości, stawy i więzadła, mięśnie”. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2006
  2. „Podstawy fizjologii i patologii słuchu”, online: https://sound.eti.pg.gda.pl/student/pp/roz2.pdf
  3. Magdalena Lachowska, „Diagnostyka różnicowa zaburzeń słyszenia”, Tom 7 Nr 6 2012 • Neurologia po Dyplomie.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rzeczy, na których jest najwięcej brudu

6 najbrudniejszych rzeczy w twoim domu

Kobieta wyciera szklankę ścierką

Mama Chemik: bakterie, grzyby i wirusy kolonizują nasze gąbki w zastraszającym tempie, a my często nie jesteśmy tego nawet świadomi

7 powodów, dla których potrzebna jest higiena. Nie chodzi tylko o zdrową skórę i mniej zakażeń

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Czego nie robić podczas infekcji intymnej?

Co słychać? O dziwnych odgłosach organizmu

Głuchota starcza

Głuchota starcza – przyczyny, objawy, zapobieganie i leczenie

Kobieta podaje drugiej podpaskę

Szkocja pierwszym krajem, w którym środki higieniczne używane podczas okresu będą bezpłatne

Nagła głuchota – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Badanie błędnika (ENG, VNG) – jak wygląda i ile kosztuje?

„Krwawy problem. Ubóstwo menstruacyjne: dlaczego i jak musimy je zakończyć”. Pierwszy na świecie raport dotyczący higieny menstruacyjnej

„Krwawy problem. Ubóstwo menstruacyjne: dlaczego i jak musimy je zakończyć”. Pierwszy na świecie raport dotyczący higieny menstruacyjnej

czesanie włosów

Wszy – jak im przeciwdziałać, jak zwalczyć?

Odkażasz ciągle dłonie? Sprawdź, czy na pewno robisz to dobrze

Jak pozbyć się much z domu? 5 sprawdzonych sposobów

Czym myć lodówkę? Czyszczenie lodówki sodą lub octem

Jak często prać stanik? Robimy to zbyt rzadko

Dlaczego niektórzy nie myją rąk? Specjaliści mają wytłumaczenie

Mycie się to banalna czynność? Okazuje się, że pod prysznicem też popełniamy błędy

bąblowica choroba przenosi się ze zwierząt na ludzi

Ostrzeżenie GIS-u przed bąblowicą. Choroba może przenosić się ze zwierząt na ludzi

dziewczyna nad morzem, sinice

Kąpiel z dreszczykiem, czyli co na nas czeka na publicznych kąpieliskach?

Od czego żółkną zęby? Oto 10 rzeczy, które niszczą twój uśmiech

Masz dość much w domu? Zawieś na oknie torebkę z wodą

Jak czyścić drewnianą deskę do krojenia? Sprawdź, czy nie robisz tego źle

Nie opuszczasz deski, gdy spuszczasz wodę? To naprawdę duży błąd

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?