Przejdź do treści

Tężyczka – jakie są jej przyczyny i jak ją leczyć?

Tężyczka może nie być łatwa do rozpoznania.
Tężyczka - tajemnicze schorzenie. fot. Andrei Lazarev/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak pozbyć się drugiego podbródka?
Złamana kość / unsplash
Złamałaś kość, a teraz nie chce się zrastać? Ortopeda wyjaśnia, jak wygląda leczenie w takim przypadku
Jennifer Aniston
Jennifer Aniston: Jeśli zależy wam na ludzkim życiu, proszę, noście cholerne maseczki
Probówki w laboratorium
Ile będzie kosztować remdesivir – lek na COVID-19? Za kurację trzeba będzie zapłacić prawie 10 tysięcy złotych
Kąpiel w fontannie / unsplash
Podczas upałów pozwalasz dziecku beztrosko pluskać się w miejskiej fontannie? „Chłodzisz” je gronkowcem, salmonellą i bakteriami kałowymi

Tężyczka to objaw polegający na nadpobudliwości nerwów i mięśni, co często manifestuje się uczuciem mrowienia i bolesnymi skurczami. Bezpośrednią jej przyczynę stanowią zaburzenia stężenia jonów w organizmie. Jak każdy symptom, tężyczka może być wywołana całą gamą różnych chorób. Wykrycie, co spowodowało wystąpienie objawów często okazuje się kluczem do ich wyeliminowania.

Czym jest tężyczka?

Tężyczka jest schorzeniem, które charakteryzuje się zwiększoną szybkością przekazywania impulsów pomiędzy nerwami a mięśniami, co określa się jako wzmożoną pobudliwość nerwowo-mięśniową. Objawy spowodowane są obniżeniem stężenia jonów (najczęściej wapnia, magnezu lub wodoru) w płynie otaczającym komórki nerwowe.

Tężyczka – przyczyny

Wyróżnić możemy kilka podstawowych stanów odpowiedzialnych za wystąpienie tężyczki. Zaliczamy do nich:

  • hipokalcemię, czyli obniżone stężenie wapnia we krwi (może być spowodowana m.in. niedoborem witaminy D, niedoczynnością przytarczyc, ostrym zapaleniem trzustki, przyjmowaniem niektórych leków),
  • hipomagnezemię – obniżone stężenie magnezu we krwi (ten stan także może mieć wiele przyczyn, w tym wyróżnia się m.in. niedoczynność przytarczyc, terapię lekami diuretycznymi, hiperaldosteronizm, niedożywienie wywołane np. celiakią, przewlekłą biegunką, wymiotami),
  • hiperwentylację (często o przebiegu psychogennym).

Tężyczka jawna a tężyczka utajona

W zależności od tego, jak manifestuje się tężyczka, wyróżnia się jej dwa rodzaje:

  1. tężyczkę jawna– w tej postaci występują widoczne objawy nadmiernej pobudliwości nerwowo-mięśniowej, przez co diagnostyka problemu jest znacznie ułatwiona; przyczyną tężyczki jawnej często są nieprawidłowe zmiany hormonalne, które skutkują zaburzeniem regulacji gospodarki wapniowej lub magnezowej organizmu i prowadzą do obniżenia stężenia tych jonów we krwi,
  2. tężyczkę utajona– objawy kliniczne w tężyczce utajonej nie wskazują na bezpośrednio na jej występowanie, ale mogą zostać wywołane przez odpowiedni bodziec; do wystąpienia tego rodzaju tężyczki przyczynia się często hiperwentylacja (przyspieszenie i zwiększenie liczby oddechów), w wyniku której zwiększa się pH w organizmie (dochodzi do spadku stężenia jonów wodorowych we krwi, co może powodować tężyczkę).

Objawy tężyczki jawnej

Do pierwszych objawów tężyczki jawnej zalicza się drętwienie i mrowienie mięśni wokół ust i w opuszkach palców. Następnie dochodzić może do bolesnych skurczów mięśniowych. Początkowo obejmują one kończyny górne, stopniowo od palców do ramion. Charakterystycznym objawem tężyczki jest tzw. ręka położnika – zgięcie 4 i 5 palca przy jednoczesnym wyproście pozostałych. Na późniejszym etapie skurcze obejmują także twarz (w tym powieki), klatkę piersiową i kończyny dolne.

Inne objawy tężyczki jawnej to:

  • ogólne osłabienie,
  • zaburzenia koncentracji i pamięci,
  • rozdrażnienie emocjonalne,
  • podwójne widzenie,
  • światłowstręt,
  • ból w klatce piersiowej,
  • migrenowe bóle głowy,
  • uczucie kołatania serca.

W przebiegu tężyczki może dojść także do pojawienia się stanów niebezpiecznych dla zdrowia: utraty przytomności z drgawkami (co często jest mylone z atakiem padaczki) oraz do skurczu krtani mogącego skutkować problemami z oddychaniem.

Tężyczka utajona – objawy

Tężyczka utajona często wywołuje duże trudności w diagnostyce i nie jest prawidłowo rozpoznawana. Dzieje się tak, ponieważ symptomy są mało charakterystyczne, a osoby chore zwykle zgłaszają nietypowe dolegliwości z różnych układów ciała. Objawy mogące wskazywać na występowanie tężyczki utajonej to:

  • wzmożone napięcie nerwowe,
  • obniżenie nastroju,
  • bezsenność,
  • trudności z koncentracją,
  • stałe uczucie zmęczenia,
  • mrowienie kończyn dolnych i górnych,
  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego (bóle brzucha, wzdęcia),
  • kolki,
  • bóle w klatce piersiowej,
  • napady lęku.

Symptomy nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej w tężyczce utajonej są często zbyt niespecyficzne, by lekarz na ich podstawie wysnuł wniosek o występowaniu u pacjenta zaburzeń stężenia jonów. Na obecność tężyczki wskazywać mogą objawy, które będą widoczne w badaniu neurologicznym:

  • objaw Lusta – uderzenie młoteczkiem poniżej kolana powoduje skurcz i odwiedzenie stopy,
  • objaw Chvostka – uderzenie młoteczkiem w okolicę policzka powoduje nagły skurcz mięśni twarzy,
  • objaw Trousseau – przykurcz palców dłoni, np. po uciśnięciu ramienia mankietem do mierzenia ciśnienia.

Tężyczka u dzieci

W postaci jawnej tężyczki u dzieci obserwowane są:

  • skurcze stóp i nadgarstków,
  • skurcz głośni, który może skutkować zaburzeniami oddechu i czynności serca, sinicą, bezdechem, uogólnionymi drgawkami z utratą przytomności.

Postać utajoną tężyczki dużo trudniej zdiagnozować, ponieważ objawy (tak jak u dorosłych) są mało charakterystyczne. Symptomy tej postaci choroby u dziecka to:

  • płaczliwość, rozdrażnienie,
  • pojedyncze skurcze rąk i nóg.

Atak tężyczki – jak postępować?

Postępowanie w przypadku ataku tężyczki zależy od tego, jakie objawy jej towarzyszą.

Jeśli mamy do czynienia ze skurczem mięśni krtani, który powoduje zaburzenia oddychania, należy jak najszybciej wezwać pogotowie lub zgłosić się na Szpitalny Oddział Ratunkowy. Symptomy, takie jak: zaburzenia świadomości, utrata napięcia mięśniowego, napady drgawkowe, niedowład, zaburzenia mowy, nagła utrata pamięci, także powinny skłonić do jak najszybszego skonsultowania się z lekarzem.

Jeśli objawy nie mają u dużego nasilenia lub podejrzewasz, że może u Ciebie występować tężyczka utajona, zgłoś się na wizytę do lekarza rodzinnego. Leczenie suplementami wapnia czy magnezu na własną rękę często nie wystarcza, ponieważ nie uwzględnia podstawowej przyczyny pojawienia się symptomów. Tężyczka stanowi sygnał, że w organizmie występują pewne nieprawidłowości – nielekceważenie tych objawów może pozwolić na postawienie odpowiedniej diagnozy i wyeliminowanie ich źródła.

Leczenie tężyczki

Leczenie polega na wyrównaniu stężenia jonów (wapnia, magnezu, wodoru), których nieprawidłowy poziom stanowił przyczynę wystąpienia nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej. Suplementacja wapnia, magnezu, witaminy D i witaminy B6 jest najczęściej stosowanym sposobem postępowania.

Ze względu na to, że u podstawy pojawienia się tężyczki zazwyczaj leży pierwotna choroba wywołująca zaburzenia, jednorazowe uzyskanie równowagi jonów we krwi może nie wystarczyć. Najważniejsze w leczeniu tężyczki jest określenie, co doprowadziło do rozwoju nieprawidłowości i ukierunkowanie długofalowego postępowania na ograniczanie skutków tej pierwotnej przyczyny. W związku z tym bardzo trudno podać standardowy sposób leczenia nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej – będzie on zróżnicowany w zależności od choroby, która wywołała objawy. Dla przykładu: tężyczkę spowodowaną niedoczynnością przytarczyc leczy się farmakologiczne, tężyczka hiperwentylacyjna spowodowana czynnikami psychogennymi wymagać może natomiast leczenia psychologicznego lub psychiatrycznego.

Tężyczka – dieta

Krótkotrwały niedobór składników takich jak wapń czy magnez w diecie nie skutkuje rozwojem tężyczki. Jeśli jednak występuje przewlekle i przy jednoczesnym niedoborze witaminy D (lub obecności innych czynników zaburzających wchłanianie, np. przewlekłych biegunek), objaw może się pojawić.

Warto, by dieta w tężyczce wywołanej niedoborami wapnia uwzględniała produkty bogate w ten pierwiastek (największą jego zawartością charakteryzują się mleko i produkty mleczne oraz napoje roślinne wzbogacane w wapń). Należy także zadbać o suplementację witaminą D. Zalecane jest również unikanie żywności o wysokiej zawartości fosforanów, które w nadmiarze zaburzają wchłanianie wapnia. Zaliczamy do nich: sery topione, wędliny, pieczywo cukiernicze, napoje typu cola, sery (przede wszystkim parmezan, sery typu camembert, brie, rokpol, feta).

W diecie w tężyczce związanej z niedoborami magnezu warto natomiast uwzględnić produkty, takie jak:

  • orzechy, nasiona, pestki,
  • pełnoziarniste produkty zbożowe (m.in. mąki z pełnego przemiału, ryż brązowy, kasze, płatki owsiane)
  • nasiona roślin strączkowych,
  • zielone warzywa: szpinak, jarmuż, sałaty, natkę pietruszki,
  • owoce: banany, melony, owoce suszone.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

 

Źródła:

  1. Garfunkel L., Kaczorowski J., Christy C. (red.) (2007) Pediatric Clinical Advisor (Second Edition), Elsevier Health Sciences.
  2. Popławska K., Rychlik K., Omidi K. i wsp. (2018) Tężyczka jako przyczyna utraty świadomości, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 14(2): 213-221.
  3. Włodarek D., Lange E., Kozłowska L., Głąbska D. (red.) (2014) Dietoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Suplementacja magnezu - regularność to podstawa

Suplementujesz magnez? Sprawdź, o której porze dnia najlepiej to robić

Witaminę D3 znajdziemy m.in. w rybach

Te potrawy dostarczą twojemu organizmowi dawkę witaminy D. Po co sięgnąć?

Witamina D - jak przyjmować i czego unikać?

Jak zażywać witaminę D3? Z czym wiąże się niedobór i nadmiar witaminy D3?

Kanapki z awokado - źródło magnezu

5 naturalnych źródeł magnezu. Sprawdź, gdzie go znajdziesz najwięcej

dziewczynka

Dzieci też siedzą w domu. Czy w związku z pandemią koronawirusa powinny dostawać zwiększoną dawkę witaminy D?

jajka ugotowane

Witamina D w czasach zarazy. Jak uzupełnić jej poziom podczas kwarantanny?

Kobieta bierze leki

Jak prawidłowo brać witaminy? Z posiłkiem czy po? Których ze sobą nie łączyć? Tłumaczy farmaceutka

kobieta nad morzem w pochmurny dzień

Wpływ braku słońca na zdrowie kobiet

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

Kobieta patrzy na słońce. Ma zamknięte oczy i ręce na głowie

Witamina D – czy i kiedy można ją przedawkować? Jaka jej ilość jest bezpieczna? Tłumaczy farmaceutka

Co jeść, żeby nie zachorować zimą? Jak wesprzeć swoją dietę, tłumaczy dietetyczka Katarzyna Stachurska

kobieta trzymająca suplementy

Suplementujesz magnez lub żelazo? Poznaj nowe zalecenia GIS dotyczące dziennych dawek

6 chorób, które nie dają objawów. Sprawdź, czy któraś nie dotyczy właśnie ciebie

kobieta

6 witamin i minerałów, których organizm może potrzebować zimą

jesień słońce

Słońce w pigułce – witamina D w natarciu

Kobieta na szczycie / istockphoto.com

Witamina D – źródła występowania, suplementacja, wpływ na zdrowie, skutki niedoboru, skutki nadmiaru

10 produktów łagodzących objawy menopauzy

Marysia Kujawińska

„Patrzę w lustro i widzę dziewczynę, która mi się podoba”. Marysia Kujawińska o akceptacji siebie i suplementach WIMIN

Magnez i wapno – bierzesz je razem? Farmaceutka tłumaczy, dlaczego to niekoniecznie dobry pomysł!

Niedobór witaminy D – konsekwencje u dzieci i dorosłych

Witamina D3 - prawidłowy poziom, skutki niedoboru i przedawkowania

Witamina D3 – prawidłowy poziom, skutki niedoboru i przedawkowania

istockphoto.com

Miewasz skurcze łydek? Pij wodę! Położna Kasia wyjaśnia, dlaczego to takie ważne

Składniki dla aktywnych

uśmiechnięta dziewczyna

Co na zmarszczki, gdy masz 20, 30, 40, 50, 60 lat…?

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę