Przejdź do treści

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka
Zdjęcie: Andrew Leu / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
https://www.istockphoto.com/
Od 8 do 17 tysięcy sztuk. Tyle każda z nas zużywa średnio w ciągu całego życia podpasek i tamponów. Warto więc zwracać uwagę na ich skład
Bodymaps SS19 fot. Zuza Krajewska
Ukłon w stronę naturalności i możliwości kobiecego ciała. Zobaczcie fantastyczną kampanię polskiej marki Bodymaps
Istockphoto.com
Nieoczywiste momenty, w których może nam spaść cukier. Nie chodzi tylko o alkohol
kobieta je na ulicy w pośpiechu
Czy wiesz, jakie badania powinnaś wykonać na czczo? Skorzystaj ze ściągi!
https://www.istockphoto.com/
Niebezpieczne związki. Warzywa i zioła, których nie należy łączyć ze słońcem. Wyjaśnia dietetyczka

Zakrzepica rozwija się w ukryciu, bywa śmiertelnie niebezpieczna, a lekarze mają trudności z jej rozpoznaniem. To jednak nie oznacza, że z zakrzepicą nie da się wygrać.

Kiedy z powodu zatoru tętnicy płucnej, czyli najpoważniejszego powikłania zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zmarła w 2009 r. Kamila Skolimowska, polska mistrzyni olimpijska w rzucie młotem, wszyscy byli w szoku. Przecież miała dopiero 26 lat, wyczynowo uprawiała sport – jak to możliwe, że zabił ją skrzep krwi? Tymczasem ZŻG, choć na ogół dotyczy starszych osób, może wystąpić u każdego.

To, że w pewnych okolicznościach krew krzepnie, jest normalnym i pożądanym zjawiskiem. Czasami jednak skrzepy pojawiają się w miejscach, w których nie powinno ich być, np. w żyłach, co utrudnia lub uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi. Mówimy wtedy o zakrzepicy żył głębokich (problem w 90 proc. dotyczy nóg). Sytuacja staje się niebezpieczna, gdy oderwane od ściany żyły skrzepy zawędrują do płuc – grozi to zatorem tętnicy płucnej. Kamila Skolimowska, u której zator był przyczyną śmierci, skarżyła się wcześniej na ból w łydce, ale lekarz nie rozpoznał choroby zakrzepowej. Niestety, to typowy scenariusz, bo wiedza o symptomach ZŻG jest ciągle mała i nawet specjaliści miewają problemy z diagnozą.

dziewczyna leży w łóżku

Dodatkowo ani nam, ani lekarzom nie pomaga to, że ZŻG często rozwija się po cichu, długo nie dając żadnych objawów. Tym bardziej należy reagować, jeśli zaobserwujemy na swoich nogach obrzęki, zaczerwienienia, zasinienia, pojawi się w tej okolicy uczucie ciepła czy ból pozornie bez powodu. Gdy dołączą do tego duszności, pomocy trzeba szukać natychmiast! Wyłapywanie niepokojących sygnałów to jedno. Jeszcze większą szansę na pokonanie zakrzepicy mają ci, którzy wiedzą, że należą do grupy podwyższonego ryzyka. Sprawdź więc, co bywa powodem szczególnego zagrożenia ZŻG, i oceń, czy cię to dotyczy.

Palenie

Według duńskich danych ryzyko rozwinięcia się zakrzepicy u palących kobiet jest większe o 52 proc., a u mężczyzn o 32 proc. w porównaniu z osobami wolnymi od nałogu. Co ciekawe, Duńczycy stwierdzili też, że byli palacze są narażeni na ZŻG tak samo jak ci, którzy nigdy nie wzięli papierosa do ust.

Zabiegi operacyjne

Co prawda w placówkach medycznych za profilaktykę przeciwzakrzepową chorego odpowiada lekarz, ale niektórzy specjaliści radzą, by sprawdzić, czy faktycznie ktoś o niej pomyślał. – Chcemy, żeby pacjent sam miał świadomość ryzyka wystąpienia zakrzepicy i przed zabiegiem zapytał o to chirurga. U mnie w szpitalu każdy pacjent poddany jest – przy użyciu odpowiednich skal – ocenie wystąpienia u niego zakrzepicy. To jest u nas obowiązkowa procedura. Niestety, w większości szpitali tak się nie robi – mówi prof. dr hab. n. med. Witold Tomkowski z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

Złamania

Złamanie kończyny dolnej zawsze grozi rozwinięciem się ZŻG. Dzieje się tak na skutek samego urazu (uciśnięcie żyły przez odłamki kości, krwiaki) oraz unieruchomienia, gdy noga znajduje się w gipsie. Dlatego tak ważne jest możliwie wczesne – jeszcze na etapie noszenia gipsu – rozpoczęcie fizjoterapii według wskazówek i pod kontrolą specjalisty.

dojrzała smutna kobieta

‏Doustna antykoncepcja hormonalna

Środki antykoncepcyjne kilkukrotnie zwiększają ryzyko tworzenia się skrzepów, ale pod tym względem pigułka pigułce nierówna. „W wielu badaniach wykazano zależność częstości występowania zakrzepicy od dawki estrogenów zawartych w doustnych lekach antykoncepcyjnych. Ryzyko tej choroby jest mniejsze, gdy środek zawiera niewielką dawkę estrogenów i znika 2-4 tygodnie po odstawieniu leku” – czytamy w pracy Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa W. Noszczyka i P. Cioska.

Długa podróż

Podczas gdy ty spokojnie siedzisz sobie w samolocie lub aucie, twoja krew dokonuje cudów, by w miarę normalnie krążyć. Dla własnego dobra wesprzyj ją w tych wysiłkach: napinaj mięśnie łydek, rób przerwy na spacery i pij dużo wody. Mogą się też przydać specjalne podkolanówki uciskowe. O indywidualnej profilaktyce więcej powie ci lekarz, którego warto odwiedzić przed wyjazdem (być może przepisze ci zastrzyki z heparyną).

Wcześniejsze epizody ZŻG

Zakrzepica ma skłonności do recydywy, więc ci, którzy w przeszłości chorowali na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, muszą się liczyć z jej nawrotem. Dlaczego? Ściany żył, w których znajdował się kiedyś skrzep, nie są już u nich tak równe jak wcześniej, poza tym uszkodzone mogą być zastawki. Zwiększa to prawdopodobieństwo ponownego tworzenia się skrzepów.

Wiek powyżej 40 lat

Moment zdmuchnięcia na torcie czterdziestu świeczek to umowna granica, po której przekroczeniu należy baczniej wsłuchiwać się w to, co mają nam do przekazania żyły. Naukowcy nie ustalili jak dotąd ostatecznie, dlaczego ryzyko wystąpienia ZŻG wzrasta po czterdziestce. Większość z nich uważa, że decydującym czynnikiem są choroby związane z wiekiem oraz zmiana trybu życia.

Obciążenie genetyczne

Jeśli stwierdzono u ciebie kłopoty z krzepliwością krwi, a trudno znaleźć ich przyczynę, sprawdź, czy ktoś w twojej rodzinie nie wykazywał podobnych skłonności. Gdy okaże się, że owszem, powiedz o tym lekarzowi. Pozwoli to skrócić potrzebny do postawienia diagnozy czas, a ten w przypadku ZŻG bywa bezcenny.

Żylaki

Zakrzepy powstające w żyłach powierzchownych, czyli po prostu żylaki, mogą rozprzestrzenić się także na żyły głębokie. I choć nie zdarza się to często, na wszelki wypadek dobrze mieć tę informację z tyłu głowy.

Inne problemy

Skrzepy bywają pierwszym objawem nowotworu, niekiedy towarzyszą także cukrzycy, stanom zapalnym jelit, niewydolności serca lub nerek. Jeśli zmagasz się z którymś z tych schorzeń, zwróć uwagę na sygnały świadczące o rozwijającej się równolegle ZŻG.

Nie zawsze jesteśmy w stanie zapobiec zakrzepicy albo odkryć ją na czas, ale wiedza o tej chorobie daje nam na to większą szansę. Istotna jest również profilaktyka. Pamiętaj o aktywności fizycznej, rób przerwy na „rozprostowanie kości”, gdy dużo siedzisz (np. w pracy), jedz warzywa i owoce. Ogranicz słodycze, tłuszcz zwierzęcy, alkohol i kawę, pożegnaj papierosy. Być może dzięki temu krew nie natrafi na niespodziewane przeszkody w twoich żyłach.  

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Małgorzata Andrzejewska

„To sama natura! PRF otrzymujemy z krwi własnej pacjenta”. To ona pomaga w gojeniu się ran. Czym jest PRF, wyjaśnia dentystka Małgorzata Andrzejewska

Kobieta przegląda się w lustrze

„Skóra jest bezpośrednim odbiorcą stresu. Stres może też pogorszyć łuszczycę, trądzik różowaty i wypryski”. Dermatolożka o wpływie stresu na skórę

Gluten w zdrowej diecie – może być czy lepiej sobie darować?

„Gluten w zdrowej diecie – może być czy lepiej sobie darować? – pyta (i odpowiada!) Monika Ciesielska, dietetyczka

Instagram: https://www.instagram.com/pani_fizjotrener/

Kolor krwi menstruacyjnej może dużo powiedzieć o stanie twojego zdrowia. Wyjaśnia fizjoterapeutka

Liść damiany łagodnie uspokaja, poprawia nastrój, działa przeciwlękowo

„Liść damiany łagodnie uspokaja, poprawia nastrój, działa przeciwlękowo, a to się przekłada również na wzmocnienie popędu seksualnego”

kobieta przemawia do publiczności

Stres popijasz kawą? Uważaj na serce. O tym, czy przyspieszone bicie serca jest dla nas groźne, mówi kardiolog

Dwie dziewczyny trzymają arbuzy przy twarzy

Wiesz, czego nie powinnaś jeść, jeśli jesteś uczulona na trawy? O alergiach krzyżowych pisze lekarka Joanna Jamroz-Brzeska

Jak dbać o nogi w podróży?

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

Treningi podczas upałów. O tym nie możesz zapomnieć!

10 nietypowych sygnałów problemu z jelitami

Kawa i cukrzyca – przyjaciele czy wrogowie?

Upały? Myj ręce! Okazuje się, że wiele z nas robi to niepoprawnie

https://www.istockphoto.com

Ciągle ci zimno? A może nieustannie prosisz koleżanki o włączenie klimatyzacji w pracy? Przyczyną mogą być hormony!

Sezon pylenia traw w pełni. Co zrobić, by objawy alergii były mniejsze?

https://www.istockphoto.com

Złapałaś kleszcza? Sprawdź, jakie niebezpieczne choroby może przenosić

kobieta w ciąży pije kawę

„Poproszę kawę dla ciężarnej”, czyli kofeinowy dylemat kobiety w ciąży

seniorzy siedzą na ławce

Demencja dotyczy tylko seniorów? Zadbaj o swój mózg już teraz. Sprawdź, co radzi lekarka Magdalena Jutrzenka

Jak ekstrakt z zielonej herbaty wpływa na metabolizm?

Shinrin yoku. Japońska kąpiel, która koi człowieka

Dieta Dukana. Zdrowa czy nie?

Dieta Dukana. Zdrowa? Niekoniecznie. Co o niej mówi dietetyczka?

Czy stres ma wpływ na alergię?

Freepik.com

Dzielisz albo kruszysz tabletki? Nie wszystkie wolno! Farmaceutka Anna Wyrwas tłumaczy, dlaczego to takie ważne

www.istockphoto.com

Twoje dziecko lubi bawić się nad wodą? Uważaj! „Utopić się można w talerzu zupy!” – przypomina lekarka Marta Bik-Tavares