Przejdź do treści

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka
Zdjęcie: Andrew Leu / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Adam Lewanowicz
Jak rozpoznać toksyczną relację? Adam Lewanowicz: „To się zaczyna od małych kroków”
Sekretyna – co to jest, funkcje, badanie. Sekretyna a autyzm
Jerzy Owsiak
„Wszystkie ręce na pokład”. Owsiak deklaruje, że WOŚP kupi nowe łóżka dla oddziałów „covidowych”
Lekarz z Przemyśla promuje metodę leczenia COVID-19, która inaktywuje wirusa w ciągu 48 godzin. Mamy komentarz specjalistki chorób zakaźnych
Lekarz z Przemyśla promuje metodę leczenia COVID-19, która ma inaktywować wirusa w 48 godzin. Mamy komentarz specjalistki chorób zakaźnych
Chrissy Teigen i John Legend
Chrissy Teigen wyjaśnia, dlaczego opublikowała zdjęcia po poronieniu: wiedziałam, że muszę zapamiętać i utrwalić ten moment

Zakrzepica rozwija się w ukryciu, bywa śmiertelnie niebezpieczna, a lekarze mają trudności z jej rozpoznaniem. To jednak nie oznacza, że z zakrzepicą nie da się wygrać.

Kiedy z powodu zatoru tętnicy płucnej, czyli najpoważniejszego powikłania zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zmarła w 2009 r. Kamila Skolimowska, polska mistrzyni olimpijska w rzucie młotem, wszyscy byli w szoku. Przecież miała dopiero 26 lat, wyczynowo uprawiała sport – jak to możliwe, że zabił ją skrzep krwi? Tymczasem ZŻG, choć na ogół dotyczy starszych osób, może wystąpić u każdego.

To, że w pewnych okolicznościach krew krzepnie, jest normalnym i pożądanym zjawiskiem. Czasami jednak skrzepy pojawiają się w miejscach, w których nie powinno ich być, np. w żyłach, co utrudnia lub uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi. Mówimy wtedy o zakrzepicy żył głębokich (problem w 90 proc. dotyczy nóg). Sytuacja staje się niebezpieczna, gdy oderwane od ściany żyły skrzepy zawędrują do płuc – grozi to zatorem tętnicy płucnej. Kamila Skolimowska, u której zator był przyczyną śmierci, skarżyła się wcześniej na ból w łydce, ale lekarz nie rozpoznał choroby zakrzepowej. Niestety, to typowy scenariusz, bo wiedza o symptomach ZŻG jest ciągle mała i nawet specjaliści miewają problemy z diagnozą.

dziewczyna leży w łóżku

Dodatkowo ani nam, ani lekarzom nie pomaga to, że ZŻG często rozwija się po cichu, długo nie dając żadnych objawów. Tym bardziej należy reagować, jeśli zaobserwujemy na swoich nogach obrzęki, zaczerwienienia, zasinienia, pojawi się w tej okolicy uczucie ciepła czy ból pozornie bez powodu. Gdy dołączą do tego duszności, pomocy trzeba szukać natychmiast! Wyłapywanie niepokojących sygnałów to jedno. Jeszcze większą szansę na pokonanie zakrzepicy mają ci, którzy wiedzą, że należą do grupy podwyższonego ryzyka. Sprawdź więc, co bywa powodem szczególnego zagrożenia ZŻG, i oceń, czy cię to dotyczy.

Palenie

Według duńskich danych ryzyko rozwinięcia się zakrzepicy u palących kobiet jest większe o 52 proc., a u mężczyzn o 32 proc. w porównaniu z osobami wolnymi od nałogu. Co ciekawe, Duńczycy stwierdzili też, że byli palacze są narażeni na ZŻG tak samo jak ci, którzy nigdy nie wzięli papierosa do ust.

Zabiegi operacyjne

Co prawda w placówkach medycznych za profilaktykę przeciwzakrzepową chorego odpowiada lekarz, ale niektórzy specjaliści radzą, by sprawdzić, czy faktycznie ktoś o niej pomyślał. – Chcemy, żeby pacjent sam miał świadomość ryzyka wystąpienia zakrzepicy i przed zabiegiem zapytał o to chirurga. U mnie w szpitalu każdy pacjent poddany jest – przy użyciu odpowiednich skal – ocenie wystąpienia u niego zakrzepicy. To jest u nas obowiązkowa procedura. Niestety, w większości szpitali tak się nie robi – mówi prof. dr hab. n. med. Witold Tomkowski z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

Złamania

Złamanie kończyny dolnej zawsze grozi rozwinięciem się ZŻG. Dzieje się tak na skutek samego urazu (uciśnięcie żyły przez odłamki kości, krwiaki) oraz unieruchomienia, gdy noga znajduje się w gipsie. Dlatego tak ważne jest możliwie wczesne – jeszcze na etapie noszenia gipsu – rozpoczęcie fizjoterapii według wskazówek i pod kontrolą specjalisty.

dojrzała smutna kobieta

‏Doustna antykoncepcja hormonalna

Środki antykoncepcyjne kilkukrotnie zwiększają ryzyko tworzenia się skrzepów, ale pod tym względem pigułka pigułce nierówna. „W wielu badaniach wykazano zależność częstości występowania zakrzepicy od dawki estrogenów zawartych w doustnych lekach antykoncepcyjnych. Ryzyko tej choroby jest mniejsze, gdy środek zawiera niewielką dawkę estrogenów i znika 2-4 tygodnie po odstawieniu leku” – czytamy w pracy Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa W. Noszczyka i P. Cioska.

Długa podróż

Podczas gdy ty spokojnie siedzisz sobie w samolocie lub aucie, twoja krew dokonuje cudów, by w miarę normalnie krążyć. Dla własnego dobra wesprzyj ją w tych wysiłkach: napinaj mięśnie łydek, rób przerwy na spacery i pij dużo wody. Mogą się też przydać specjalne podkolanówki uciskowe. O indywidualnej profilaktyce więcej powie ci lekarz, którego warto odwiedzić przed wyjazdem (być może przepisze ci zastrzyki z heparyną).

Wcześniejsze epizody ZŻG

Zakrzepica ma skłonności do recydywy, więc ci, którzy w przeszłości chorowali na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, muszą się liczyć z jej nawrotem. Dlaczego? Ściany żył, w których znajdował się kiedyś skrzep, nie są już u nich tak równe jak wcześniej, poza tym uszkodzone mogą być zastawki. Zwiększa to prawdopodobieństwo ponownego tworzenia się skrzepów.

Wiek powyżej 40 lat

Moment zdmuchnięcia na torcie czterdziestu świeczek to umowna granica, po której przekroczeniu należy baczniej wsłuchiwać się w to, co mają nam do przekazania żyły. Naukowcy nie ustalili jak dotąd ostatecznie, dlaczego ryzyko wystąpienia ZŻG wzrasta po czterdziestce. Większość z nich uważa, że decydującym czynnikiem są choroby związane z wiekiem oraz zmiana trybu życia.

Obciążenie genetyczne

Jeśli stwierdzono u ciebie kłopoty z krzepliwością krwi, a trudno znaleźć ich przyczynę, sprawdź, czy ktoś w twojej rodzinie nie wykazywał podobnych skłonności. Gdy okaże się, że owszem, powiedz o tym lekarzowi. Pozwoli to skrócić potrzebny do postawienia diagnozy czas, a ten w przypadku ZŻG bywa bezcenny.

Żylaki

Zakrzepy powstające w żyłach powierzchownych, czyli po prostu żylaki, mogą rozprzestrzenić się także na żyły głębokie. I choć nie zdarza się to często, na wszelki wypadek dobrze mieć tę informację z tyłu głowy.

Inne problemy

Skrzepy bywają pierwszym objawem nowotworu, niekiedy towarzyszą także cukrzycy, stanom zapalnym jelit, niewydolności serca lub nerek. Jeśli zmagasz się z którymś z tych schorzeń, zwróć uwagę na sygnały świadczące o rozwijającej się równolegle ZŻG.

Nie zawsze jesteśmy w stanie zapobiec zakrzepicy albo odkryć ją na czas, ale wiedza o tej chorobie daje nam na to większą szansę. Istotna jest również profilaktyka. Pamiętaj o aktywności fizycznej, rób przerwy na „rozprostowanie kości”, gdy dużo siedzisz (np. w pracy), jedz warzywa i owoce. Ogranicz słodycze, tłuszcz zwierzęcy, alkohol i kawę, pożegnaj papierosy. Być może dzięki temu krew nie natrafi na niespodziewane przeszkody w twoich żyłach.  

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Hemoglobina glikowana (HbA1c) – normy, badanie i wyniki

Kalcytonina – norma, badanie i działanie w organizmie

ECPW – badanie. Przebieg, powikłania i koszt zabiegu ECPW

koronawirus w Polsce

Padł kolejny rekord zarażeń koronawirusem. MZ potwierdziło ponad 20 tys. przypadków

Koronawirus. Niemcy i Francja wprowadzają lockdown, by zapobiec szerzeniu się pandemii

Noradrenalina – działanie, objawy niedoboru i nadmiaru, lek

„Ta decyzja zaprzecza dorobkowi ostatnich 40 lat polskiej medycyny rozrodu, neonatologii i pediatrii”. NIL i PTP o wyroku Trybunału Konstytucyjnego

dziewczyna, ból

„Czy wiesz, czym jest ból?”. Dr Paweł Kabata w mocnych słowach o tym, że nikt nie ma prawa do decydowania o cierpieniu innych

Przeziębienie w ciąży? Lekarka radzi, jak sobie z nim poradzić

Przeziębienie w ciąży? Lekarka podpowiada, jak sobie z nim poradzić

Ceruloplazmina – badanie, norma, zbyt wysoki poziom

Badanie błędnika (ENG, VNG) – jak wygląda i ile kosztuje?

Badanie ginekologiczne – jak wygląda, wskazania, przygotowanie

Personel medyczny z własnych środków stworzył „śluzę antycovidową”. Folia szklarniowa i czarne worki na śmieci mają chronić przed wirusem

https://www.hellozdrowie.pl/alarmujace-dane-polska-na-5-miejscu-pod-wzgledem-liczby-zgonow-na-covid-19-w-unii-europejskiej/

Alarmujące dane. Polska na 5. miejscu pod względem liczby zgonów na COVID-19 w Unii Europejskiej

Chcesz wzmocnić odporność? Wypróbuj antygrypinę z przepisu dietetyczki Justyny Mizery

USG szyi – co wykrywa i jakie są wskazania do badania

Kobieta w ciąży

Jak od strony medycznej wygląda decyzja o terminacji ciąży z powodu nieuleczalnych wad płodu? Co się zmieni?

Większość Polaków popiera bezwzględne karanie za brak maseczki. Sprawdź wyniki nowego sondażu

Większość Polaków popiera bezwzględne karanie za brak maseczki – wynika z najnowszego sondażu

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg opowiada, jak wygląda procedura przeszczepiania

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Powiększone węzły chłonne - jakie mogą być przyczyny?

Powiększone węzły chłonne – objawy, przyczyny, leczenie

Dziewczyna stoi przy krze lodowej

Krioterapia – co to jest, przeciwwskazania, przygotowanie

Kawa wypłukuje magnez? Fakty i mity dotyczące kawy

Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny, zapobieganie

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.