Przejdź do treści

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka
Zdjęcie: Andrew Leu / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Niskie ciśnienie rozkurczowe - przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania
Niskie ciśnienie rozkurczowe – przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania
Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?
Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?
Kobalt - występowanie, właściwości i działanie niezbędnego składnika witaminy B12
Kobalt – występowanie, właściwości i działanie niezbędnego składnika witaminy B12
Kobieta na plaży w swetrze i kapeluszu
„Kryzys psychiczny może spotkać mnie, ciebie, twoją matkę, brata, przyjaciółkę… każdego” – pisze lekarka z okazji Marszu Żółtej Wstążki
Czego nie powinien zawierać szampon? Sprawdź, zanim pójdziesz do sklepu
Czego nie powinien zawierać szampon? Sprawdź, zanim pójdziesz do sklepu

Zakrzepica rozwija się w ukryciu, bywa śmiertelnie niebezpieczna, a lekarze mają trudności z jej rozpoznaniem. To jednak nie oznacza, że z zakrzepicą nie da się wygrać.

Kiedy z powodu zatoru tętnicy płucnej, czyli najpoważniejszego powikłania zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zmarła w 2009 r. Kamila Skolimowska, polska mistrzyni olimpijska w rzucie młotem, wszyscy byli w szoku. Przecież miała dopiero 26 lat, wyczynowo uprawiała sport – jak to możliwe, że zabił ją skrzep krwi? Tymczasem ZŻG, choć na ogół dotyczy starszych osób, może wystąpić u każdego.

To, że w pewnych okolicznościach krew krzepnie, jest normalnym i pożądanym zjawiskiem. Czasami jednak skrzepy pojawiają się w miejscach, w których nie powinno ich być, np. w żyłach, co utrudnia lub uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi. Mówimy wtedy o zakrzepicy żył głębokich (problem w 90 proc. dotyczy nóg). Sytuacja staje się niebezpieczna, gdy oderwane od ściany żyły skrzepy zawędrują do płuc – grozi to zatorem tętnicy płucnej. Kamila Skolimowska, u której zator był przyczyną śmierci, skarżyła się wcześniej na ból w łydce, ale lekarz nie rozpoznał choroby zakrzepowej. Niestety, to typowy scenariusz, bo wiedza o symptomach ZŻG jest ciągle mała i nawet specjaliści miewają problemy z diagnozą.

dziewczyna leży w łóżku

Dodatkowo ani nam, ani lekarzom nie pomaga to, że ZŻG często rozwija się po cichu, długo nie dając żadnych objawów. Tym bardziej należy reagować, jeśli zaobserwujemy na swoich nogach obrzęki, zaczerwienienia, zasinienia, pojawi się w tej okolicy uczucie ciepła czy ból pozornie bez powodu. Gdy dołączą do tego duszności, pomocy trzeba szukać natychmiast! Wyłapywanie niepokojących sygnałów to jedno. Jeszcze większą szansę na pokonanie zakrzepicy mają ci, którzy wiedzą, że należą do grupy podwyższonego ryzyka. Sprawdź więc, co bywa powodem szczególnego zagrożenia ZŻG, i oceń, czy cię to dotyczy.

Palenie

Według duńskich danych ryzyko rozwinięcia się zakrzepicy u palących kobiet jest większe o 52 proc., a u mężczyzn o 32 proc. w porównaniu z osobami wolnymi od nałogu. Co ciekawe, Duńczycy stwierdzili też, że byli palacze są narażeni na ZŻG tak samo jak ci, którzy nigdy nie wzięli papierosa do ust.

Zabiegi operacyjne

Co prawda w placówkach medycznych za profilaktykę przeciwzakrzepową chorego odpowiada lekarz, ale niektórzy specjaliści radzą, by sprawdzić, czy faktycznie ktoś o niej pomyślał. – Chcemy, żeby pacjent sam miał świadomość ryzyka wystąpienia zakrzepicy i przed zabiegiem zapytał o to chirurga. U mnie w szpitalu każdy pacjent poddany jest – przy użyciu odpowiednich skal – ocenie wystąpienia u niego zakrzepicy. To jest u nas obowiązkowa procedura. Niestety, w większości szpitali tak się nie robi – mówi prof. dr hab. n. med. Witold Tomkowski z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

Złamania

Złamanie kończyny dolnej zawsze grozi rozwinięciem się ZŻG. Dzieje się tak na skutek samego urazu (uciśnięcie żyły przez odłamki kości, krwiaki) oraz unieruchomienia, gdy noga znajduje się w gipsie. Dlatego tak ważne jest możliwie wczesne – jeszcze na etapie noszenia gipsu – rozpoczęcie fizjoterapii według wskazówek i pod kontrolą specjalisty.

dojrzała smutna kobieta

‏Doustna antykoncepcja hormonalna

Środki antykoncepcyjne kilkukrotnie zwiększają ryzyko tworzenia się skrzepów, ale pod tym względem pigułka pigułce nierówna. „W wielu badaniach wykazano zależność częstości występowania zakrzepicy od dawki estrogenów zawartych w doustnych lekach antykoncepcyjnych. Ryzyko tej choroby jest mniejsze, gdy środek zawiera niewielką dawkę estrogenów i znika 2-4 tygodnie po odstawieniu leku” – czytamy w pracy Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa W. Noszczyka i P. Cioska.

Długa podróż

Podczas gdy ty spokojnie siedzisz sobie w samolocie lub aucie, twoja krew dokonuje cudów, by w miarę normalnie krążyć. Dla własnego dobra wesprzyj ją w tych wysiłkach: napinaj mięśnie łydek, rób przerwy na spacery i pij dużo wody. Mogą się też przydać specjalne podkolanówki uciskowe. O indywidualnej profilaktyce więcej powie ci lekarz, którego warto odwiedzić przed wyjazdem (być może przepisze ci zastrzyki z heparyną).

Wcześniejsze epizody ZŻG

Zakrzepica ma skłonności do recydywy, więc ci, którzy w przeszłości chorowali na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, muszą się liczyć z jej nawrotem. Dlaczego? Ściany żył, w których znajdował się kiedyś skrzep, nie są już u nich tak równe jak wcześniej, poza tym uszkodzone mogą być zastawki. Zwiększa to prawdopodobieństwo ponownego tworzenia się skrzepów.

Wiek powyżej 40 lat

Moment zdmuchnięcia na torcie czterdziestu świeczek to umowna granica, po której przekroczeniu należy baczniej wsłuchiwać się w to, co mają nam do przekazania żyły. Naukowcy nie ustalili jak dotąd ostatecznie, dlaczego ryzyko wystąpienia ZŻG wzrasta po czterdziestce. Większość z nich uważa, że decydującym czynnikiem są choroby związane z wiekiem oraz zmiana trybu życia.

Obciążenie genetyczne

Jeśli stwierdzono u ciebie kłopoty z krzepliwością krwi, a trudno znaleźć ich przyczynę, sprawdź, czy ktoś w twojej rodzinie nie wykazywał podobnych skłonności. Gdy okaże się, że owszem, powiedz o tym lekarzowi. Pozwoli to skrócić potrzebny do postawienia diagnozy czas, a ten w przypadku ZŻG bywa bezcenny.

Żylaki

Zakrzepy powstające w żyłach powierzchownych, czyli po prostu żylaki, mogą rozprzestrzenić się także na żyły głębokie. I choć nie zdarza się to często, na wszelki wypadek dobrze mieć tę informację z tyłu głowy.

Inne problemy

Skrzepy bywają pierwszym objawem nowotworu, niekiedy towarzyszą także cukrzycy, stanom zapalnym jelit, niewydolności serca lub nerek. Jeśli zmagasz się z którymś z tych schorzeń, zwróć uwagę na sygnały świadczące o rozwijającej się równolegle ZŻG.

Nie zawsze jesteśmy w stanie zapobiec zakrzepicy albo odkryć ją na czas, ale wiedza o tej chorobie daje nam na to większą szansę. Istotna jest również profilaktyka. Pamiętaj o aktywności fizycznej, rób przerwy na „rozprostowanie kości”, gdy dużo siedzisz (np. w pracy), jedz warzywa i owoce. Ogranicz słodycze, tłuszcz zwierzęcy, alkohol i kawę, pożegnaj papierosy. Być może dzięki temu krew nie natrafi na niespodziewane przeszkody w twoich żyłach.  

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Anatomia zdrowia

Nasz wzrost, a nawet wielkość stopy pozwalają ze sporym prawdopodobieństwem stwierdzić, jakie choroby grożą nam w przyszłości

Maseczki chroniące przed koronawirusem / istock

Jak w prosty sposób zrobić maseczkę chroniącą usta i nos? Ministerstwo Zdrowia ma kilka propozycji

Wielkanoc w wersji fit. Podpowiadamy, jak nie stracić zdrowych nawyków w święta

Wielkanoc w wersji fit. Podpowiadamy, jak nie stracić zdrowych nawyków w święta

Sprawdź, czy masz objawy koronawirusa / rawpixel

Na rządowym serwisie sprawdzisz, czy twoje objawy mogą świadczyć o zarażeniu COVID-19

Red flag: ból pleców

Ból pleców. Kiedy niegroźna dolegliwość zamienia się w poważną chorobę?

Fakty i mity: Przeziębienie pęcherza

„Nie siadaj na betonie, bo złapiesz wilka”, czyli przeziębienie pęcherza. Czy to prawda?

Pieczywo / istock

Czy koronawirusem można się zarazić, kupując pieczywo luzem? Główny Inspektor Sanitarny wyjaśnia

Kasia Kowalska / Instagram

Córka Kasi Kowalskiej jest w szpitalu. „Wiele godzin przepłakałam. Zostańcie w domu!” – apeluje piosenkarka

Akcja #zostań ze mną / Facebook

Lek. Małgorzata Stefańska: nie jestem w stanie wyobrazić sobie, co może czuć hospitalizowane dziecko odizolowane od rodziców. Powstała akcja #zostańzemną

Chatbox Ministerstwa Zdrowia / freepik

Wirtualny chatbot MZ odpowiadający na pytania o koronawirusa już dostępny. Właśnie go przetestowałyśmy

Lek. Łukasz Durajski - Doktorek Radzi / fot. Łukasz Durajski

Jak mieszkać z osobą chorą na koronawirusa lub w trakcie kwarantanny? Lek. Łukasz Durajski ma dla nas wszystkich kilka rad

Ratownicy medyczni / istock

Nie kłam, gdy pytają cię o koronawirusa. Ratownicy i lekarze mają do wszystkich prośbę

Pusty szpital / istock

W Polsce mamy pierwszego pacjenta całkowicie wyleczonego z koronawirusa. To „pacjent zero” z Zielonej Góry

Test na koronawirusa / istock

Test na koronawirusa – na czym polega?

Jedzenie na wynos / istock

Czy koronawirusem można zarazić się przez żywność? PZH odpowiada

Szpitalny korytarz / freepik

W Polsce nikt z chorujących na koronawirusa jeszcze nie wyzdrowiał. Szef GIS mówił o „ozdrowieńcach”. Wyjaśniamy różnicę

Mycie włosów a koronawirus / istock

Myjesz ręce, bo boisz się zakażenia koronawirusem? To bardzo dobrze. Ale co z codziennym myciem włosów?

Praca zdalna / unsplash

Jak pracować zdalnie i nie oszaleć? Psycholożka ma kilka rad dla nas wszystkich

lekarka z maseczką ochronną

Pielęgniarka apeluje, by nie kupować maseczek jednorazowych. Brakuje ich na salach operacyjnych, gdzie są niezbędne

Aspartam w dżemach / istock

Aspartam – czego jeszcze o nim nie wiesz? O jego wadach i zaletach rozmawiamy z dietetyczką Zofią Suszką

Męska grypa / istock

„Męska grypa” to nie mit. Oto dlaczego kobiety lepiej znoszą infekcje

Koronawirus - dezynfekcja / istock

Koronawirus – jak się przed nim chronić? Dr n. med. Sebastian Lijewski podał przepis na odkażający płyn do rąk

Podwyższenie ciśnienie od temperatury w domu. Jak to się dzieje?

Noga z butem i rumiankiemm za butem

Czy na ból stawów pomagają ciepłe okłady?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?