Przejdź do treści

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka

Zakrzepica. Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka
Zdjęcie: Andrew Leu / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Nasz organizm nie przeżyje bez tkanki tłuszczowej”. Nie przejmuj się wystającym brzuchem! Fizjoterapeutka tłumaczy, dlaczego to jest zdrowe
istockphoto.com
Chcesz schudnąć? Poznaj 6 zaskakujących trików
Adidas
Adidas Originals wraz z Pharrellem Williamsem i znanymi w środowisku feministycznym działaczkami walczą o prawa kobiet
pexels.com
Często kłócisz się z partnerem? Sprawdź 6 sposobów na to, by wymiana zdań wyszła wam na dobre
Fitness dla oczu. Wypróbuj tych ćwiczeń i ciesz się dobrym wzrokiem przez lata

Zakrzepica rozwija się w ukryciu, bywa śmiertelnie niebezpieczna, a lekarze mają trudności z jej rozpoznaniem. To jednak nie oznacza, że z zakrzepicą nie da się wygrać.

Kiedy z powodu zatoru tętnicy płucnej, czyli najpoważniejszego powikłania zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zmarła w 2009 r. Kamila Skolimowska, polska mistrzyni olimpijska w rzucie młotem, wszyscy byli w szoku. Przecież miała dopiero 26 lat, wyczynowo uprawiała sport – jak to możliwe, że zabił ją skrzep krwi? Tymczasem ZŻG, choć na ogół dotyczy starszych osób, może wystąpić u każdego.

To, że w pewnych okolicznościach krew krzepnie, jest normalnym i pożądanym zjawiskiem. Czasami jednak skrzepy pojawiają się w miejscach, w których nie powinno ich być, np. w żyłach, co utrudnia lub uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi. Mówimy wtedy o zakrzepicy żył głębokich (problem w 90 proc. dotyczy nóg). Sytuacja staje się niebezpieczna, gdy oderwane od ściany żyły skrzepy zawędrują do płuc – grozi to zatorem tętnicy płucnej. Kamila Skolimowska, u której zator był przyczyną śmierci, skarżyła się wcześniej na ból w łydce, ale lekarz nie rozpoznał choroby zakrzepowej. Niestety, to typowy scenariusz, bo wiedza o symptomach ZŻG jest ciągle mała i nawet specjaliści miewają problemy z diagnozą.

dziewczyna leży w łóżku

Dodatkowo ani nam, ani lekarzom nie pomaga to, że ZŻG często rozwija się po cichu, długo nie dając żadnych objawów. Tym bardziej należy reagować, jeśli zaobserwujemy na swoich nogach obrzęki, zaczerwienienia, zasinienia, pojawi się w tej okolicy uczucie ciepła czy ból pozornie bez powodu. Gdy dołączą do tego duszności, pomocy trzeba szukać natychmiast! Wyłapywanie niepokojących sygnałów to jedno. Jeszcze większą szansę na pokonanie zakrzepicy mają ci, którzy wiedzą, że należą do grupy podwyższonego ryzyka. Sprawdź więc, co bywa powodem szczególnego zagrożenia ZŻG, i oceń, czy cię to dotyczy.

Palenie

Według duńskich danych ryzyko rozwinięcia się zakrzepicy u palących kobiet jest większe o 52 proc., a u mężczyzn o 32 proc. w porównaniu z osobami wolnymi od nałogu. Co ciekawe, Duńczycy stwierdzili też, że byli palacze są narażeni na ZŻG tak samo jak ci, którzy nigdy nie wzięli papierosa do ust.

Zabiegi operacyjne

Co prawda w placówkach medycznych za profilaktykę przeciwzakrzepową chorego odpowiada lekarz, ale niektórzy specjaliści radzą, by sprawdzić, czy faktycznie ktoś o niej pomyślał. – Chcemy, żeby pacjent sam miał świadomość ryzyka wystąpienia zakrzepicy i przed zabiegiem zapytał o to chirurga. U mnie w szpitalu każdy pacjent poddany jest – przy użyciu odpowiednich skal – ocenie wystąpienia u niego zakrzepicy. To jest u nas obowiązkowa procedura. Niestety, w większości szpitali tak się nie robi – mówi prof. dr hab. n. med. Witold Tomkowski z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

Złamania

Złamanie kończyny dolnej zawsze grozi rozwinięciem się ZŻG. Dzieje się tak na skutek samego urazu (uciśnięcie żyły przez odłamki kości, krwiaki) oraz unieruchomienia, gdy noga znajduje się w gipsie. Dlatego tak ważne jest możliwie wczesne – jeszcze na etapie noszenia gipsu – rozpoczęcie fizjoterapii według wskazówek i pod kontrolą specjalisty.

dojrzała smutna kobieta

‏Doustna antykoncepcja hormonalna

Środki antykoncepcyjne kilkukrotnie zwiększają ryzyko tworzenia się skrzepów, ale pod tym względem pigułka pigułce nierówna. „W wielu badaniach wykazano zależność częstości występowania zakrzepicy od dawki estrogenów zawartych w doustnych lekach antykoncepcyjnych. Ryzyko tej choroby jest mniejsze, gdy środek zawiera niewielką dawkę estrogenów i znika 2-4 tygodnie po odstawieniu leku” – czytamy w pracy Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa W. Noszczyka i P. Cioska.

Długa podróż

Podczas gdy ty spokojnie siedzisz sobie w samolocie lub aucie, twoja krew dokonuje cudów, by w miarę normalnie krążyć. Dla własnego dobra wesprzyj ją w tych wysiłkach: napinaj mięśnie łydek, rób przerwy na spacery i pij dużo wody. Mogą się też przydać specjalne podkolanówki uciskowe. O indywidualnej profilaktyce więcej powie ci lekarz, którego warto odwiedzić przed wyjazdem (być może przepisze ci zastrzyki z heparyną).

Wcześniejsze epizody ZŻG

Zakrzepica ma skłonności do recydywy, więc ci, którzy w przeszłości chorowali na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, muszą się liczyć z jej nawrotem. Dlaczego? Ściany żył, w których znajdował się kiedyś skrzep, nie są już u nich tak równe jak wcześniej, poza tym uszkodzone mogą być zastawki. Zwiększa to prawdopodobieństwo ponownego tworzenia się skrzepów.

Wiek powyżej 40 lat

Moment zdmuchnięcia na torcie czterdziestu świeczek to umowna granica, po której przekroczeniu należy baczniej wsłuchiwać się w to, co mają nam do przekazania żyły. Naukowcy nie ustalili jak dotąd ostatecznie, dlaczego ryzyko wystąpienia ZŻG wzrasta po czterdziestce. Większość z nich uważa, że decydującym czynnikiem są choroby związane z wiekiem oraz zmiana trybu życia.

Obciążenie genetyczne

Jeśli stwierdzono u ciebie kłopoty z krzepliwością krwi, a trudno znaleźć ich przyczynę, sprawdź, czy ktoś w twojej rodzinie nie wykazywał podobnych skłonności. Gdy okaże się, że owszem, powiedz o tym lekarzowi. Pozwoli to skrócić potrzebny do postawienia diagnozy czas, a ten w przypadku ZŻG bywa bezcenny.

Żylaki

Zakrzepy powstające w żyłach powierzchownych, czyli po prostu żylaki, mogą rozprzestrzenić się także na żyły głębokie. I choć nie zdarza się to często, na wszelki wypadek dobrze mieć tę informację z tyłu głowy.

Inne problemy

Skrzepy bywają pierwszym objawem nowotworu, niekiedy towarzyszą także cukrzycy, stanom zapalnym jelit, niewydolności serca lub nerek. Jeśli zmagasz się z którymś z tych schorzeń, zwróć uwagę na sygnały świadczące o rozwijającej się równolegle ZŻG.

Nie zawsze jesteśmy w stanie zapobiec zakrzepicy albo odkryć ją na czas, ale wiedza o tej chorobie daje nam na to większą szansę. Istotna jest również profilaktyka. Pamiętaj o aktywności fizycznej, rób przerwy na „rozprostowanie kości”, gdy dużo siedzisz (np. w pracy), jedz warzywa i owoce. Ogranicz słodycze, tłuszcz zwierzęcy, alkohol i kawę, pożegnaj papierosy. Być może dzięki temu krew nie natrafi na niespodziewane przeszkody w twoich żyłach.  

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Aparat na zęby – zakładać najpierw górę czy dół? A może oba łuki na raz? Podpowiada ortodontka

istockphoto.com

Zakażenie wirusem HPV może dotyczyć nawet co drugiej aktywnej seksualnie osoby. Jak się przed nim chronić?

pexels.com

5 faktów o odczulaniu

Masz niedobór żelaza? Nie zapomnij o najważniejszych zasadach jego suplementacji

Letni problem z gardłem

Nie uciekaj od smutku

5 sygnałów, których nie wolno lekceważyć

Katar sienny czy przeziębienie

Katar sienny czy przeziębienie – jak je odróżnić i jak leczyć?

rzucenie palenia

Jak rzucenie palenia naprawdę wpływa na wagę?

7 mitów o alkoholu

Ból głowy – od miejsca do przyczyny

Zrób detoks mieszkania

Zrób detoks mieszkania i żyj bez toksyn

istockphoto.com

Dr n. farm. M. Stolarczyk: „uwaga na paracetamol!”. Nieodpowiednie stosowanie grozi zatruciem

Natalia Rogińska

„Matek-lekarek jest w Polsce tysiące. Z bobasem przy piersi czytają literaturę fachową, a prosto ze szpitala gnają do piaskownicy lepić baby z piachu” – mówi Natalia Rogińska, pediatra

istockphoto.com

Jesteś po porodzie? Postaw na rehabilitację połogową! Fizjoterapeutka wyjaśnia, dlaczego to takie ważne

Zaskakujące choroby, które mogą ci się przytrafić na urlopie

5 sposobów na oszczędzanie wątroby latem

istockphoto.com

Top 5 leków bez recepty, których lepiej nie łączyć z alkoholem

dezodorant

Bez potu, bez kłopotu. Dezodorant czy antyperspirant – co lepiej wybrać?

tatuaż

Tatuaż – co powinnaś wiedzieć, zanim się na niego zdecydujesz? Dermatolożka o przeciwwskazaniach i ewentualnym ryzyku

„Nieleczona próchnica może prowadzić do zawału serca” – mówi lek. dent. Joanna Jaklińska

Wygoń papierosy biegiem!

stopy na plaży

9 sposobów na to, jak zapobiec grzybicy paznokci

Dieta dla zębów. Co jeść a czego nie, aby cieszyć się zdrowymi zębami? Tłumaczy dietetyczka, Paulina Jamrozik