Przejdź do treści

Choroby jamy ustnej – kategoryzacja, spis schorzeń i objawów

kobieta zakrywająca usta
Choroby jamy ustnej / unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
pandemia koronawirusa, kobieta w masce
Wystarczy jedna dawka szczepionki przeciw COVID-19? „To poruszanie się na ślepo” – oceniają naukowcy
koronawirus na Węgrzech
Na Węgrzech szczepią pięcioma preparatami przeciw COVID-19. Właśnie padł rekord zakażeń
Koncert Mary Komasa
Mary Komasa choruje na endometriozę. „Poziom bólu, z jakim się zmagamy, jest nie do opisania”
covid-19, szpital, leczenie
Europejska Agencja Leków zatwierdziła do użytku nowy lek na COVID-19. „Przynosi nadzieję”
Dlaczego szczytujemy? I czy orgazmy mają znaczenie? Mamy fragment książki „Dużo orgazmów proszę”

Jama ustna to początkowy odcinek układu oddechowego, jak i układu pokarmowego. Jama ustna zapewnia nam wstępną obróbkę pokarmu, odczuwanie smaku oraz prawidłową artykulację. Schorzenia tej części naszego organizmu są szczególnie dokuczliwe, między innymi ze względu na problemy z przyjmowaniem płynów i pokarmu. Schorzenia jamy ustnej są naprawdę powszechne i różnorodne, dlatego też warto dowiedzieć się więcej o ich objawach oraz możliwych przyczynach.

Kandydoza jamy ustnej

Kandydoza może dotyczyć nie tylko skóry, ale również błon śluzowych, w tym błony śluzowej jamy ustnej. Zakażenie grzybicze nazywane kandydozą jamy ustnej spowodowane jest przede wszystkim przez gatunek grzyba Candida albicans oraz Pityrosporum furfur.

Podstawowym objawem tego schorzenia są białawe plamy znajdujące się na błonie śluzowej jamy ustnej. Przypominają one swoim wyglądem ścięte mleko. Zazwyczaj tego rodzaju zmianom towarzyszy ból i pieczenie.

Czynniki sprzyjające kandydozie jamy ustnej, to przede wszystkim:

  • cukrzyca;
  • leczenie antybiotykami o szerokim spektrum;
  • niedobory witamin, niedożywienie;
  • leczenie sterydami;
  • niedobory odporności, w tym zakażenie wirusem HIV.

Leczenie kandydozy jamy ustnej wymaga zastosowania leków przeciwgrzybiczych oraz odpowiedniej higieny jamy ustnej. Gdy zaobserwujemy u siebie niepokojące objawy, które mogą wskazywać na kandydozę jamy ustnej, to warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub dermatologiem.

Afty jamy ustnej

Afty to nadżerki lub owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej. Mogą być pojedyncze lub mnogie, najczęściej kształtu owalnego. Pokryte są białawym, włóknikowym nalotem i mogą być otoczone czerwonym rąbkiem zapalnym. Każdy, kto choć raz posiadał w swojej jamie ustnej aftę wie, jak bolesna potrafi być ta przypadłość. Pojawienie się aft może być związane z następującymi przyczynami:

  • mechaniczne uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej – np. przygryzanie;
  • stres;
  • niedobory odporności;
  • zaburzenia hormonalne;
  • niedobory substancji odżywczych, w tym: witaminy B12, kwasu foliowego lub cynku;
  • nieswoiste zapalenia jelit, w tym choroba Leśniowskiego-Crohna;
  • zakażenie Helicobacter pylori.

W leczeniu miejscowym aft stosuje się preparaty przeciwzapalne, przeciwbólowe lub przyśpieszające gojenie. Przykładem jest benzydamina i chlorheksydyna. Standardowo afty goją się w przeciągu 7 dni. Jeśli afty powracają lub są liczne i duże, to zdecydowanie warto skonsultować się z lekarzem, gdyż przyczyną tego schorzenia mogą być poważne jednostki chorobowe, takie jak zapalenia jelit, czy niedobory odpornościowe.

Uśmiechnięta kobieta

Halitoza – czyli dokuczliwy, nieświeży oddech

Czym jest halitoza? To nic innego, niż nieprzyjemny zapach z ust wyczuwany przez osobę dotkniętą tym problemem i/lub osoby z jej bezpośredniego otoczenia. Należy mieć świadomość, że nieprzyjemny zapach z ust występujący po nocnym spoczynku, który ustępuje po umyciu zębów jest czymś fizjologicznym i nie powinniśmy się tym martwić.

Z czego wynika dokuczliwy problem nieświeżego oddechu? W 90% zapach pochodzi z jamy ustnej, a odpowiadają za niego lotne związki siarki, które są produktami metabolizmu bakterii beztlenowych. Rozkład substancji białkowych zawartych w ślinie i zalegających resztkach pokarmowych przyczynia się do powstawania lotnych związków siarki.

Do przyczyn halitozy należy przede wszystkim:

  • niedostateczna higiena jamy ustnej;
  • zapalenie dziąseł;
  • zmiany nowotworowe w jamie ustnej;
  • nalot na tylnej części języka;
  • zmniejszone wydzielanie śliny;
  • zapalenie migdałków;
  • kamienie migdałkowe w kryptach migdałkowych.

Halitoza może być także związana ze schorzeniami zlokalizowanymi poza jamą ustną. Do tych przyczyn należy:

  • zapalenie zatok;
  • ropień płuca;
  • zaawansowany rak płuca;
  • uchyłki przełyku;
  • choroba refluksowa przełyku;
  • niewydolność wątroby;
  • mocznica;
  • kwasica ketonowa.

Jak radzić sobie z halitozą na co dzień? Warto przestrzegać kilku ważnych zasad:

  • higiena jamy ustnej – dokładne czyszczenie zębów to nie wszystko. Należy pamiętać o oczyszczaniu języka, co zapobiega tworzeniu się nalotów;
  • zaprzestanie palenia tytoniu – palenie istotnie wysusza śluzówkę jamy ustnej;
  • płukanie jamy ustnej płynem z chlorheksydyną – jest to działanie objawowe, ale pomaga niwelować powstawanie lotnych związków siarki;
  • picie odpowiedniej ilości płynów;
  • żucie bezcukrowej gumy miętowej – to również działanie objawowe, które zwiększa produkcję śliny, co chroni błonę śluzową jamy ustnej przed wysuszeniem.

Nie należy bagatelizować halitozy, gdyż może być ona związana z poważnymi schorzeniami. Warto skonsultować ten problem z lekarzem, w tym także z lekarzem stomatologiem, ponieważ większość przypadków nieświeżego oddechu wynika z niedostatecznej higieny jamy ustnej oraz schorzeń zębów.

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i dziąseł

Jest to schorzenie wirusowe, wywołane przez wirusa opryszczki zwykłej (HSV). Najczęściej chorują dzieci do 3 roku życia. Na błonach śluzowych pojawiają się pęcherzyki z czerwoną obwódką, które mogą ulegać pękaniu – wówczas płyn pęcherzykowy wycieka, a same pęcherzyki zapadają się i tworzą szarą błonę, przechodząc w bolesne owrzodzenia. Zapaleniu opryszczkowemu jamy ustnej może towarzyszyć wysoka gorączka, dochodząca nawet do 40 stopni. Dziąsła są zazwyczaj zaczerwienione i obrzęknięte, a węzły chłonne szyjne i podżuchwowe mogą być powiększone i tkliwe.

Leczenie przyczynowe polega na stosowaniu doustnie leków przeciwwirusowych. Warto wiedzieć, że leczenie rozpoczęte w ciągu 72 godzin od początku objawów ogranicza istotnie liczbę wykwitów oraz skraca czas choroby. Zmiany w jamie ustnej goją się zazwyczaj w przeciągu tygodnia i nie pozostawiają blizn. Warto pamiętać także o obniżaniu gorączki i odpowiednim nawodnieniu. Należy pamiętać, że przechorowanie opryszczkowego zapalenia jamy ustnej i dziąseł nie daje trwałej odporności, możliwe są więc kolejne zachorowania.

Liszaj płaski

Choć kojarzony jest przede wszystkim ze skórą, liszaj płaski może dotyczyć także błony śluzowej jamy ustnej. Liszaj płaski to przewlekła choroba dermatologiczna o nie do końca poznanej etiologii. Choroba ta może mieć związek z zapaleniem i uszkodzeniem wątroby oraz z przyjmowaniem niektórych leków (sole złota, neuroleptyki, leki przeciwmalaryczne). Błony śluzowe są zajęte nawet u połowy pacjentów chorujących na liszaja płaskiego. Zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej mają postać linijnych bądź drzewkowatych zbieleń nabłonka wzdłuz linii zgryzu zębów, zbielenia te mogą także dotyczyć języka. Podstawowe leczenie polega na stosowaniu leków sterydowych – miejscowo i doustnie. Leczeniem liszaja płaskiego zajmuje się lekarz dermatolog.

Kobieta słucha muzyki i żuję gumę, robiąc z niej balona

Leukoplakia – czyli rogowacenie białe

Leukoplakia ma postać białawych plam umiejscowionych na błonie śluzowej jamy ustnej. Tego typu zmiany mogą dotyczyć również błony śluzowej narządów płciowych. Białe plamy podczas badania palpacyjnego mogą wykazywać niewielkie stwardnienie. Leukoplakia typowo jest niebolesna i dotyczy przede wszystkim mężczyzn po 49 roku życia. Przyczyny sprzyjające powstaniu leukoplakii, to przede wszystkim:

  • palenie i żucie tytoniu;
  • stałe drażnienie, np. spowodowane niedopasowanie protez zębowych;
  • próchnica zębów;
  • zaniedbania higieniczne.

Warto wiedzieć, że tego rodzaju zmiany mogą być punktem wyjścia nowotworów, w tym raka kolczystokomórkowego, dlatego jeśli zauważymy niepokojące zmiany w obrębie błon śluzowych, mogące świadczyć o leukoplakii, to warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej – czyli Herpangina

Herpangina to typowo pediatryczna jednostka chorobowa. Chorobę wywołują szczepy enterowirusa typu A, najczęściej jest to wirus Coxsackie A16 oraz enterowirus 71. Zakażenie najczęściej dotyczy dzieci do 10 roku życia. Do objawów tej choroby należy przede wszystkim:

  • gorączka;
  • obecnością bolesnych owrzodzeń w jamie ustnej;
  • pęcherzykowa osutka na dłoniach i stopach;
  • utrata apetytu.

Na początku na błonie śluzowej jamy ustnej pojawiają się rumieniowe plamki, które przekształcają się w pęcherzyki, które to następnie pękają i przyjmują postać bolesnych owrzodzeń. Zmianom skórnym nie towarzyszy świąd, ale są one bolesne, podobnie jak zmiany w jamie ustnej. Leczenie tego schorzenia jest typowo objawowe i przeciwbólowe. Warto pamiętać o utrzymaniu odpowiedniego nawodnienia i odżywienia, gdyż zmiany w jamie ustnej sprawiają, że przyjmowanie pokarmu i płynów jest trudne. Aby uniknąć choroby należy pamiętać o częstym myciu rąk oraz dezynfekcji zabawek.

Unsplash

Język geograficzny

Ta intrygująca nazwa to nic innego, niż zapalenie języka (więcej w artykule: język geograficzny), nazywane także brzeżnym złuszczającym zapaleniem języka. To schorzenie objawia się występowaniem na grzbiecie języka i jego brzegach dobrze odgraniczonych, rumieniowych, gładkich i niebolesnych plam przypominających mapę. Ich cechą charakterystyczną jest zmienna lokalizacja, zanikają w jednym miejscu języka i pojawiają się w kolejnym. Przyczyny choroby ciągle są słabo poznane i niejasne. Zauważono, że język geograficzny towarzyszy częściej niektórym schorzeniom, a jest to:

Zauważono również, że język geograficzny może występować rodzinnie. To schorzenie nie wymaga leczenia, wskazana jest jedynie odpowiednia higiena jamy ustnej.

 

Bibliografia:

dr n. med. Barbara Lorkowska-Zawicka, Grzybicze zapalenie jamy ustnej

Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski. „Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową”. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010, wyd 1.

Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, wydanie 2019/2020, Medycyna Praktyczna, Kraków.

Regina Antoniv, Weronika Lipska, Barbara Kęsek, Marcin Lipski, Dagmara Gałecka-Wanatowicz, Maria Chomyszyn-Gajewska, Afty nawracające – przegląd piśmiennictwa, NOWA STOMATOLOGIA 3/2014, s. 142-146.

Christopher Nassef, Carolyn Ziemer, Dean S. Morrell, Hand-foot-and-mouth disease: a new look at a classic viral rash, Current Opinion in Pediatrics, 2015; 27 (4): 486–491.

dr n. med. Dagmara Darczuk, dr n. med. Dagmara Gałecka-Wanatowicz, Katedra i Zakład Periodontologii i Klinicznej Patologii Jamy Ustnej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie, Problemy stomatologiczne w POZ. Przewlekle utrzymujące się plamy na języku o zmiennym wyglądzie i lokalizacji

 

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jama ustna – budowa i funkcje. Choroby jamy ustnej

Nowotwory jamy ustnej – przyczyny, objawy, leczenie

Odynofagia – objawy towarzyszące, przyczyny, badania, leczenie

USG ślinianek – co wykrywa, wskazania, jak wygląda?

Ojciec podnosi na rękach syna

Dentystka o karmieniu dziecka w nocy: najmocniejsze zęby tego nie wytrzymają

Mały chłopiec stoi na krzesełku przy umywalce, patrzy w lustro i myje zęby

Ksylitol dla dzieci. Pasta do zębów z ksylitolem czy z fluorem?

Ropień na dziąśle - jak leczyć, objawy.

Ropień na dziąśle u dziecka i dorosłego – objawy, leczenie

Aplikacja balsamu na skórę

Balsam Szostakowskiego – zastosowanie na rany, na wrzody

Pasta do zębów – z fluorem czy bez? Jak zrobić pastę?

Pasta do zębów – bez fluoru czy z fluorem? Wybierz mądrze

Czym różnią się pleśniawki od aft?

Pleśniawki u dzieci i dorosłych – jak je rozpoznać? Zapobieganie, leczenie

Ból żuchwy - przyczyny zależą od jego miejsca

Ból żuchwy – przyczyny bólu zależą od jego miejsca

Afty u dzieci - przyczyny i leczenie

Afty u dzieci – przyczyny i leczenie

Kobieta stoi z kubkiem i wykrzywiaa twarz

Metaliczny posmak w ustach – przyczyny, leczenie i sposoby na pozbycie się dolegliwości

Afty w jamie ustnej / rawpixel

Afty w jamie ustnej? Periodontolożka tłumaczy, dlaczego lepiej nie leczyć ich „na własną rękę”

kubki smakowe

Kubki smakowe na języku – rozłożenie i rola

śmiejąca się kobieta

W zdrowym ciele zdrowy ząb. Oto, co może cię spotkać, jeśli w porę nie zadbasz o swój uśmiech

Periodontolog — kim jest ten lekarz i czym się zajmuje? Dowiedz się, w jakich sytuacjach możemy zwrócić się do periodontologa

Periodontolog — kim jest ten lekarz i czym się zajmuje?

kobieta z dłońmi na policzkach

Dlaczego afty wracają i jak sobie poradzić z tym problemem?

Dieta dla zębów. Co jeść a czego nie, aby cieszyć się zdrowymi zębami? Tłumaczy dietetyczka, Paulina Jamrozik

Unsplash

5 zaskakujących sposobów na zdrowe zęby

baketrie candida w 3D

Drożdżyca – przyczyny, objawy, leczenie. Jakie są rodzaje zakażeń wywołanych grzybami z rodziny Candida?

kobieta dotyka palcem dziąsła przy dolnych zębach

Choroby dziąseł – skąd się biorą? Rodzaje, objawy i leczenie dolegliwości

Kobieta cierpiąca na zapalenie dziąseł podczas wizyty u dentysty.

Jak rozpoznać zapalenie dziąseł i jakie domowe sposoby można zastosować w leczeniu?

Uśmiechnięta kobieta

„Sukces czystych zębów to w 70 proc. odpowiednia technika szczotkowania”. Dentysta Tomasz Kupryś mówi o profilaktyce jamy ustnej

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?