Przejdź do treści

Grupy krwi – rodzaje, dziedziczenie, badanie i dieta

Grupy krwi - rodzaje, dziedziczenie, badanie i dieta Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
Joanna Jaworska: jeśli po porodzie ciśniemy brzuszki, to tylko pogarszamy sytuacje
"Zwal*ć konia", "wyczochrać brochę"? "Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami" - apeluje seksuolożka
„Wyczochrać brochę”? Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami – apeluje seksuolożka
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu ws. szczepionek. "Szczepienia ratują życie"
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu w sprawie szczepionek. „Szczepienia ratują życie”
Czy koronawirus znajduje się w kurzu? „Byliśmy zaskoczeni” – mówią naukowcy o wynikach badań
Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

Grupa krwi to zestaw antygenów występujących na erytrocytach. Obecność antygenów A i B warunkuje przynależność do jednej z czterech podstawowych grup krwi: 0, A, B lub AB. Wyróżnia się również grupy Rh+ i Rh-, których występowanie uzależnione jest od obecności lub braku antygenu D. Dziecko dziedziczy grupę krwi po rodzicach, dlatego u kobiet w ciąży wykonuje się badanie grupy krwi, aby zapobiec wystąpieniu tzw. konfliktu serologicznego. Kiedy jeszcze warto sprawdzić grupę krwi i dlaczego jej znajomość jest taka ważna?

Rodzaje grup krwi i czynników Rh u człowieka

Krew to płynna tkanka łączna składająca się z osocza oraz elementów morfotycznych krwi: erytrocytów, leukocytów i trombocytów Każdy człowiek ma jedną z 4 podstawowych grup krwi: 0, A, B lub AB. Podział ten opiera się na obecności lub braku tzw. dziedzicznych erytrocytarnych antygenów powiechniowych, które mogą prowadzić do wystąpienia odpowiedzi ze strony układu odpornościowego. Grupy krwi odkrył w 1900 roku austriacki lekarz Karl Landsteiner. Chociaż istnieje 35 układów grupowych krwi, dla człowieka największe znaczenie ma układ AB0. W układzie tym wyróżnia następujące grupy krwi:

  • grupa krwi 0 – grupa ta nie posiada antygenu na krwinkach czerwonych; w surowicy krwi występują naturalne przeciwciała anty-A i anty-B skierowane przeciwko nieobecnym antygenom;
  • grupa krwi A – w grupie tej występuje antygen A oraz przeciwciała anty-B;
  • grupa krwi B – charakteryzuje się obecnością antygenu B oraz przeciwciał anty-A; 
  • grupa krwi AB – posiada antygeny A i B, nie posiada przeciwciał. 

Na powierzchni erytrocytów znajdują się również dodatkowe antygeny, z których najważniejszy jest antygen D z układu Rh. Oznaczenie Rh+ świadczy o obecności antygenu D. Oznaczeniem Rh- określa się brak antygenu D. Przykładowo grupa krwi A Rh+ zawiera antygen B oraz antygen D, a grupa krwi A Rh- zawiera tylko antygen B.

Najczęstszą grupą krwi w Polsce jest grupa 0 i A. Grupa krwi B występuje rzadziej, natomiast najrzadsza grupa krwi to grupa AB. W przypadku grup Rh dominuje grupa Rh+, która występuje u 85 proc. osób.

Krew jest cenna / istock

Dziedziczenie grupy krwi

Dziedziczenie grup krwi oparte jest na prawie Mendla – regule przekazywania cech dziedzicznych. Grupa krwi dziecka jest dziedziczona na podstawie rodzaju grupy krwi matki i ojca. Schemat dziedziczenia przedstawia poniższa tabelka. 

  GRUPA KRWI OJCA 
0  A  B  AB 
GRUPA KRWI MATKI  0  0  A, 0  B, 0  A, B 
A  A, 0  A, 0  0, A, B, AB  A, B, AB 
B  B, 0  0, A, B, AB  B, 0  A, B, AB 
AB  A, B  A, B, AB  A, B, AB  A, B AB 

Jak czytać tabelę grup krwi? Przykładowo: jeśli matka dziecka ma grupę 0, a ojciec grupę A, dziecko urodzi się z grupą A lub grupą 0. Z kolei jeśli matka ma grupę A, a ojciec grupę B, u dziecka może pojawić się grupa 0, A, B lub AB.

U zdrowych osób grupa krwi nie zmienia się w ciągu życia.  Do zmiany może natomiast dojść w przypadku przeszczepu szpiku kostnego od rodzeństwa lub dawcy niespokrewnionego, ponieważ szpik kostny wytwarza erytrocyty z antygenami dawcy. Zmiana grupy A, B lub AB na grupę O jest także możliwa w chorobach nowotworowych krwi, w których dochodzi do zaburzenia wytwarzania antygenów na krwinkach czerwonych. 

Kobieta w szpitalu

Badanie grupy krwi

Każdy powinien znać swoją grupę krwi. W nagłych sytuacjach, takich jak szybka utrata krwi spowodowana wypadkiem lub konieczność przeprowadzenia operacji, wiedza o grupie krwi może uratować życie. Aby sprawdzić grupę krwi, wystarczy udać się do laboratorium. Do badania nie trzeba się specjalnie przygotowywać ani przychodzić na nie na czczo.

Oznaczenie grupy krwi u osób zdrowych wykonuje się w celu wpisania do dokumentacji medycznej, m.in. w przypadku honorowych dawców krwi lub kobiet w ciąży. U kobiet w ciąży badanie grupy krwi pozwala wykryć możliwy konflikt serologiczny i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze. Do konfliktu serologicznego dochodzi w momencie, gdy matka dziecka ma grupę Rh-,  a dziecko odziedziczyło po ojcu grupę Rh+. Organizm kobiety zaczyna wytwarzać przeciwciała skierowane przeciwko antygenom, które są obecne na komórkach płodu. Konfliktowi matczyno-płodowemu zapobiega się podając domięśniowo preparat anty-RhD zawierający przeciwciała klasy IgG skierowane przeciw antygenowi D.

Z badania grupy krwi korzysta się również ustalając ojcostwo. Jednak w tym przypadku test pozwala jedynie wykluczyć ojcostwo, ale go nie potwierdza.

Badanie grupy krwi polega na pełnym oznaczeniu grupy krwi układu ABO i Rh(D) oraz pośrednim teście antyglobulinowym (odczyn Coombsa), czyli badaniu przeglądowym obecności przeciwciał odpornościowych w surowicy. Cena badania grupy krwi wynosi około 40-45 złotych, jeśli wykonane jest 1 oznaczenie lub około 80 zł, gdy wykonane zostały 2 oznaczenia. Dwa oznaczenia grupy krwi są konieczne w przypadku skierowania na zabieg chirurgiczny. Do badania dołączana jest karta identyfikacyjna grupy krwi. Na wynik czeka się zwykle kilka dni. 

Kto i komu może oddać krew?

Oddawanie krwi to szlachetny gest, który ratuje życie innym. Krwi nie da się wyprodukować, a jej niedobory magazynowe w Polsce są powszechne. Wszystkie grupy krwi są ważne, ponieważ istnieją biorcy o różnych grupach. Można uznać, że “najlepszą” grupą krwi z punktu widzenia użyteczności jest grupa krwi 0 RhD-, ponieważ w nagłych sytuacjach może być przeznaczona dla każdej osoby. Jest to jednak rzadka grupa krwi występująca u ok. 6 proc. Polaków. Zasady oddawania krwi przedstawia poniższa tabelka.

Grupa krwi   Możesz być dawcą dla   Możesz być biorcą od  
A Rh+    A Rh+, AB Rh+   A Rh+, A Rh-, 0 Rh+. 0 Rh+  
0 Rh+   0 Rh+, A Rh+, B Rh+, AB Rh+   0 Rh+, 0 Rh-  
B Rh+   B Rh+, AB Rh+   B Rh+, B Rh-, 0 Rh+, 0 Rh-  
AB Rh+    AB Rh+   Wszystkich grup krwi  
A Rh-   A Rh+, A Rh-, AB Rh+, AB Rh-   A Rh-, 0 Rh-  
0 Rh-   Wszystkich grup krwi   0 Rh-  
B Rh-   B Rh+, B Rh-, AB Rh+, AB Rh-   B Rh-, 0 Rh-  
AB Rh-   AB Rh+, AB Rh-   AB Rh-, A Rh-, B Rh-, 0 Rh- 

Grupa krwi a dieta

Dieta zgodna z grupą krwi została wymyślona przez naturopatę Petera J. D’Adamo. Według jej założyciela geny decydujące o grupie krwi determinują, jaka żywność jest najkorzystniejsza dla danej osoby, ponieważ poszczególne grupy krwi predysponują do trawienia określonych pokarmów. Koncepcja diety odnosi się do nawyków żywieniowych i trybu życia odległych przodków człowieka. Stosowanie diety wg grupy krwi ma wg jej twórcy poprawiać stan zdrowia i obniżać ryzyko wielu chorób. 

Założenia diety są następujące:  

  • osoby z grupą 0 to tzw. myśliwi, których dieta powinna składać się z dużej ilości mięsa (białka zwierzęcego), powinni natomiast zrezygnować z glutenu ,
  • osoby z grupą A, czyli pasterze lub rolnicy powinni postawić na dietę roślinną (wegetariańską) ,
  • osoby z grupą B – koczownicy – mogą jeść nabiał ,
  •  dla osób z grupą AB określanych mianem enigma poleca się dietę bogatą nabiał i produkty roślinne. 

Obecnie nie ma dowodów na potwierdzenie rzekomych korzyści zdrowotnych wynikających ze stosowania diety zgodnej z grupą krwi. W przeprowadzonym w 2013 roku przeglądzie systematycznym uwzględniającym 1415 artykułów naukowych, nie zidentyfikowano żadnych badań, które wykazywałyby wpływ diety zgodnej z grupami krwi na zdrowie. 

 W 2015 roku grupa badaczy z University of Toronto przeprowadziła badanie, którego celem było określenie, czy istnieje zależność między grupą krwi a możliwościami trawiennymi organizmu. U 1455 osób objętych badaniem nie stwierdzono żadnej korelacji między badanymi zmiennymi (wskaźnikiem masy ciała (BMI), obwodem w pasie (pozwalającym określić występowanie tzw. otyłości brzusznej), ciśnieniem krwi, aktywnością fizycznej, ogólną kalorycznością diety) a poszczególnymi grupami krwi.

Pomimo tego, iż dieta wg grup krwi nie ma naukowych podstaw, wiele źródeł powiela informacje o jej rzekomym korzystnym działaniu. Dziś wiadomo już, że teoria diety zgodnej z grupą krwi jest nieprawdziwa. 


Bibliografia:

  1. Wang, J., García-Bailo, B., Nielsen, D. E., & El-Sohemy, A. ” ABO genotype,‘blood-type’diet and cardiometabolic risk factors”, PloS one, vol.1, no. 9, 2014.
  2. “Honorowe krwiodawstwo i krwiolecznictwo” [Online]. Available: https://krwiodawcy.org/. [Accessed: 07-Oct-2020].
  3. “Dziedziczenie grup krwi – Narodowe Centrum Krwi – Portal Gov.pl.” [Online]. Available: https://www.gov.pl/web/nck/dziedziczenie-grup-krwi. [Accessed: 06-Oct-2020].
  4. Czerwiński M., “Grupy krwi – minusy i plusy*. Czy antygeny grupowe krwi chronią nas przed chorobami zakaźnymi?”, Postep. Hig. Med. Dosw. , vol. 69, pp. 703–722, 2015.
  5. Cusack L., De Buck E, Compernolle V., Vandekerckhove P., “Blood type diets lack supporting evidence: A systematic review”, Am. J. Clin. Nutr., vol. 98, no. 1, pp. 99–104, 2013.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Limfa (chłonka) – funkcje i choroby układu limfatycznego

Dr hab. med. Anna Wójcicka, genetyczka

Dr hab. med. Anna Wójcicka, genetyczka: wiedza o obciążeniu genetycznym to broń w naszych rękach

"Krew nas zalewa", manifestacja 8 marca 2021 w Warszawie/fot. materiały prasowe

Ewa Szymera: Krew kobiet i mężczyzn nigdy nie była traktowana równo. O krwi kobiecej – połogowej i menstruacyjnej – nie mówi się, każe się nam ją ukrywać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Nefron – budowa i funkcje, zaburzenia funkcjonowania

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Kobieta

Wciąż słyszymy o potrzebie suplementacji witaminy B12. Jak ocenić jej realny poziom we krwi?

Endarterektomia – co to jest, przebieg zabiegu, wskazania

Chlorki we krwi – badanie, norma, jak obniżyć chlorki

Zespół Fanconiego

Zespół Fanconiego – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Hepcydyna – co to jest, rola w organizmie, nadmiar i niedobór

łóżko para nóg

Jak wywabić plamy po seksie z pościeli? Poznaj kilka przydatnych trików

Tomografia komputerowa serca – jak wygląda? Wskazania, cena

Pletyzmografia – rodzaje, wskazania, przygotowanie do badania

USG stawów – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Tomografia komputerowa jamy brzusznej – ile trwa, kontrast

Glistnica – drogi zakażenia, objawy, leczenie i powikłania

USG trzustki – co wykrywa badanie i jak się przygotować?

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?