Alergia pokarmowa

Alergia pokarmowa to jednostka chorobowa obejmująca uczulenie na produkty spożywcze i ich składniki. Może pojawić się w każdym wieku. Objawy dotyczą wielu układów i narządów organizmu i mogą mieć różne nasilenie. Celem podjęcia właściwego leczenia jest identyfikacja czynnika uczulającego.

W obecnych czasach coraz częściej diagnozuje się alergię pokarmową. Ma to najprawdopodobniej związek z rozwojem cywilizacyjnym, coraz większymi modyfikacjami produktów spożywczych oraz wzrostem liczby czynników środowiskowych, z którymi się stykamy. Alergia pokarmowa może pojawić się w każdym wieku, jej objawy i ich nasilenie również są bardzo różnorodne. Gdy podejrzewana jest alergia pokarmowa, testy z krwi oraz skórne są podstawową metodą diagnostyczną. Aby możliwe było rozpoczęcie prawidłowego leczenia, konieczne jest wykrycie substancji, na które organizm reaguje nadwrażliwie.

Co to jest alergia pokarmowa?

O alergii pokarmowej mówimy w przypadku, gdy występuje nadwrażliwa reakcja organizmu po spożyciu pokarmu. Taka reakcja związana jest z nieprawidłową odpowiedzią układu odpornościowego na składnik pokarmowy, który staje się alergenem. Komórki układu immunologicznego uważają go za wrogą cząsteczkę i uruchamiają kaskadę mechanizmów, która ma unieszkodliwić alergen. Ta sytuacja powoduje powstawanie dolegliwości, które mogą dotyczyć wielu układów w organizmie. Alergia pokarmowa może być wrodzona i stąd nierzadko występuje alergia pokarmowa u dzieci, ale możemy ją również “nabyć” w późniejszym wieku.

Alergia pokarmowa ‒ objawy

Istnieje bardzo dużo objawów związanych z uczuleniem na pokarmy. Wydawałoby się, że skoro dany pokarm dostaje się do przewodu pokarmowego, objawy powinny dotyczyć głównie niego. Często tak się właśnie dzieje. Mogą pojawić się nudności, odbijania, wymioty, biegunki, zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia. Alergia pokarmowa u niemowląt karmionych sztucznie może być przyczyną kolek i gazów o nieprzyjemnym zapachu. Podobne dolegliwości mogą pojawić się u dzieci karmionych naturalnie, jeżeli mamy do czynienia z alergią pokarmową na mleko. Jak wiadomo, niemowląt nigdy nie powinno się karmić mlekiem krowim, gdyż zawarte w nim białka mają właściwości wyjątkowo silnie alergizujące i są przyczyną rozwijania się alergii pokarmowej na mleko krowie. Ta postać uczulenia może się też pojawić u dorosłych, nawet jeżeli wcześniej mleko było zupełnie dobrze tolerowane.

Jak się objawia alergia pokarmowa poza dolegliwościami układu trawiennego? Może towarzyszyć jej alergiczny nieżyt nosa i objawy przypominające astmę oskrzelową. Ponadto występują dolegliwości związane z osłabieniem, przewlekłym zmęczeniem, rozdrażnieniem, zaburzeniami snu. Dużą grupę objawów stanowią te ze strony skóry.

Alergia pokarmowa ‒ objawy skórne

Najczęściej spotykanym objawem skórnym jest wysypka. Przy alergii pokarmowej wysypka może mieć postać drobnych swędzących grudek lub krostek. Skóra może być zaczerwieniona, często towarzyszy jej obrzęk. Mogą pojawiać się pęcherze wypełnione treścią surowiczą, które po pęknięciu tworzą bolesne nadżerki. W stanie przewlekłym sucha skóra może ulegać złuszczaniu, mogą pojawiać się plamy przypominające liszaj lub blizny.

Alergia pokarmowa u niemowlaka ‒ objawy

Do 4-6 miesiąca życia niemowlę jest karmione mlekiem matki lub modyfikowanym. Dopiero później wprowadzane są inne pokarmy. W związku z tym, jeśli przed rozszerzaniem diety pojawiają się dolegliwości mogące sugerować alergię pokarmową, może to być wyłącznie alergia na białka mleka. Nowe produkty w diecie dziecka powinny być wprowadzane pojedynczo, aby w przypadku pojawienia się objawów alergii łatwo było określić składnik, który je wywołał. U niemowląt objawy alergii to głównie kolki, biegunki i nasilone gazy. Poza tym bardzo często występują u nich objawy skórne w postaci wysypki lub tzw. atopowego zapalenia skóry.

Zobacz także: Alergia pokarmowa u niemowląt

Jak wykryć alergię pokarmową?

Podstawowe znaczenie w diagnostyce mają testy alergiczne. Przy podejrzeniu alergii pokarmowej testy mogą być wykonywane z krwi lub mogą to być tzw. testy skórne. Testy z krwi (jedyna metoda stosowana u dzieci do 3 roku życia) polegają na oznaczaniu ogólnego lub swoistego miana IgE, czyli immunoglobuliny biorącej udział w alergicznej reakcji organizmu. Testy skórne wykonuje się z konkretnymi alergenami. Najczęściej jest to pakiet najpopularniejszych alergenów pokarmowych, który może być rozszerzany, jeśli istnieje taka potrzeba. Na skórę przedramienia nakłada się roztwór z alergenem i wykonuje drobne nakłucie. Następnie ocenia się wielkość powstałego na skórze odczynu, który jest miarą siły reakcji uczuleniowej.

Alergia pokarmowa ‒ leczenie

Podstawowym i najskuteczniejszym rodzajem leczenia jest dieta eliminacyjna z wykluczeniem produktów, na które zostało zdiagnozowane uczulenie. Należy pamiętać, iż np. w razie alergii na mleko należy unikać nie tylko samego mleka, ale również wszystkich produktów, które w składzie mają białka mleka. Jeżeli objawy alergii są nasilone, można stosować doustne leki antyhistaminowe. W przypadku objawów skórnych zalecane jest stosowanie miejscowo maści natłuszczających, sterydowych lub antybiotykowych ‒ w zależności od wskazań lekarza specjalisty.

Najnowsze