Żelazo

Żelazo to substancja odpowiedzialna za prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu. Brak żelaza w naszym organizmie powoduje tworzenie się niedokrwistości, czyli znanej anemii. Nie może zabraknąć żelaza w naszym organizmie, jeżeli chcemy cieszyć się zdrowiem.
Żelazo i jego rola
Przede wszystkim musimy wiedzieć, że nasz organizm nie jest zdolny do samodzielnego tworzenia tego pierwiastka mineralnego. Żelazo musi być więc dostarczane każdego dnia razem z pożywieniem lub suplementami diety.

Żelazo wchłaniane przez dwunastnicę wiązane jest z transferyną, transportującą je do szpiku kostnego, śledziony i wątroby. To właśnie w wątrobie magazynowane są największe ilości żelaza. Kiedy dochodzi do znacznej utraty krwi w organizmie, wykorzystywane są zapasy gromadzone we wcześniej wspomnianych narządach.

Żelazo znajdujące się w hemoglobinie umożliwia pobieranie tlenu w płucach i oddawanie go w tkankach. W szpiku kostnym żelazo odpowiada za tworzenie się krwinek czerwonych.

Żelazo wchodzi w skład mioglobiny, która swoim składem chemicznym zbliżona jest do hemoglobiny. Występująca w mięśniach mioglobina umożliwia mięśniom pobieranie z krwi niezbędnego do ich pracy tlenu.

Żelazo odpowiedzialne jest także za

działanie enzymów tkankowych
detoksykację szkodliwych związków w wątrobie
metabolizm cholesterolu
 prawidłową pracę układu nerwowego
zwalczanie bakterii i wirusów przez system odpornościowy.

Żelazo – niedobór w organizmie
Najczęstszym skutkiem niedoboru jest anemia. Objawia się ona poprzez częste bóle i zawroty głowy. Pacjent może również odczuwać szybsze bicie serca.

Bardzo często niedokrwistość może występować u kobiet zmagających się ze zbyt obfitą miesiączką.
Żelazo – nadmiar w organizmie
Za nadmiar żelaza w organizmie odpowiedzialne może być zbyt mocne wchłanianie z przewodu pokarmowego. Również przetaczanie krwi może powodować nadmiar żelaza w organizmie.

Hemochromatoza jest chorobą polegająca na gromadzeniu się żelaza w organizmie.

Do klasycznych objawów nadmiaru żelaza zaliczyć można:

kardiomiopatię
marskość wątroby
cukrzycę
zaparcia i wzdęcia
ciemną pigmentację skóry
zaburzenia hormonalne
depresja
osteoporoza.

Żelazo – dzienne spożycie
Zalecane dzienne spożycie żelaza wynosi:

niemowlęta do 5. roku życia – 0,3 mg
 dzieci od 6. miesiąca do roku – 11 mg
dzieci – od 1 do 3 lat – 7 mg
od 4 do 12 lat – 10 mg
młodzież – chłopcy do 13. do 18. roku życia – 12 mg, dziewczęta do 13. do 18. roku życia – 15 mg;
kobiety – do 50 roku życia 18 mg
kobiety  powyżej 50 roku życia – 10 mg
mężczyźni – 10 mg
kobiety w ciąży – 27 mg
kobiety karmiące – 10 mg.

Warto wiedzieć, że suplementacja żelazem jest w szczególności potrzebna dziewczynom w okresie dojrzewania. W okresie ciąży również wzrasta zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Kobiety z obfitymi miesiączkami, osoby z nadwagą i otyłością, wegetarianie, osoby na restrykcyjnych dietach również powinny pomyśleć o dodatkowej suplementacji tym pierwiastkiem.
Żelazo – jego źródła
Żelaza nie znajdziemy w mięsie ryb, które nie zawiera w sobie tego pierwiastka.

Z kolei w wątrobie cielęcej i wołowej oraz w nerkach znajdziemy ogromne ilości tego pierwiastka.

Żelazo można znaleźć również w:

nasionach
produktach zbożowych
orzechach
mleku i produktach mlecznych
owocach
warzywach.

Przykładem produktów bogatych w żelazo są: kiszka krwista, wątroba z kurczaka, kaszanka z kurczaka, sardynka w pomidorach, świeży łosoś, otręby pszenne, płatki kukurydziane, z witaminami i żelazem, chleb chrupki, wiórki kokosowe, orzechy laskowe, żółtka jaja kurzego, soja, fasola biała, pietruszka, soczewica, szpinak.
Żelazo – wchłanianie
Wchłanianie żelaza do organizmu ułatwia witamina C zawarta chociażby w cytrusach, jabłkach, papryce. Spożywanie potraw z dużą dawką witaminy C zwiększa wchłanianie żelaza aż pięciokrotnie.

Fityniany, polifenole, wapń oraz fosforany utrudniają wchłanianie żelaza z pokarmu. Znaleźć je można w kawie, herbacie, czekoladzie. Warto na nie uważać, jeżeli zmagamy się z anemią.

Również środki farmakologiczne niekorzystnie wpływają na wchłanianie się żelaza z pokarmów.

Najnowsze