Przejdź do treści

Tracheotomia – czym jest ten zabieg? Wskazania i możliwe powikłania

szyja kobiety
Tracheotomia – czym jest ten zabieg? Wskazania i możliwe powikłania / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Ze względu na pamięć o osobach zmarłych na COVID-19, cierpieniu ich oraz ich bliskich, negowanie pandemii jest nieetyczne i niegodziwe”. Polska Akademia Nauk apeluje
Magdalena Lamparska
Magdalena Lamparska: Starą panną nazwano przy mnie świadomą, niezależną finansowo kobietę. Miała 34 lata
Zaszczep psa z myślą o bezpieczeństwie ludzi! Mama i stetoskop apeluje o rozsądek
Zaszczep psa z myślą o bezpieczeństwie ludzi! Lekarka apeluje o rozsądek
Skutkiem koronawirusa może być wypadanie włosów? Aktorka pokazała nagranie, na którym widać, jak to może wyglądać
Puchnięcie nóg latem - jak sobie radzić?
Puchnięcie nóg latem i obrzęki – jak sobie pomóc i jak zapobiegać?

Tracheotomia jest inwazyjnym zabiegiem otolaryngologicznym, podczas którego dochodzi do rozcięcia części środkowo-przedniej ściany tchawicy. Jak wygląda zabieg i kiedy się go wykonuje? Jak pielęgnować chorego, by uniknąć powikłań? Kiedy można usunąć rurkę tracheostomijną, a o czym należy pamiętać, gdy istnieje konieczność umieszczenia rurki na stałe?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Co to jest tracheotomia?

Tracheotomia jest to zabieg zapewniający drożność dróg oddechowych poprzez dokonanie rozcięcia tchawicy w jej środkowo-przedniej części. Podczas tej procedury wprowadza się rurkę doprowadzającą powietrza z zewnątrz do płuc poza obszarami krtani, gardła i nosa. Usprawnia to wentylację płuc w przypadku nagłych i poważnych urazów bądź obrzękow dróg oddechowych

Co ciekawe, nie jest to nowo odkryta metoda. Lekarze i uzdrowiciele udoskonalają ją od II i I wieku p.n.e. 

Tracheotomia – wskazania

Zabieg tracheotomii może być przeprowadzany w dwóch różnych sytuacjach. Pierwsza z nich jest nagła i wynika z konieczności szybkiego ratowania życia poszkodowanego, np. w wyniku zablokowania dróg oddechowych ciałem obcym; część operacji przeprowadzana jest też u osób po zatruciach środkami nasennymi. Druga związana jest z planowanym zabiegiem przeprowadzonym w spokojniejszych warunkach, np. nowotworem krtani. Aby przeprowadzić tracheotomię przezskórną, zazwyczaj musi być spełniony jeden z poniższych warunków:

  • poważne urazy czaszki,
  • nowotwory krtani,
  • duszność, obrzęk krtani,
  • przedłużona intubacja,
  • poparzenia w obszarze górnych dróg oddechowych,
  • urazy doprowadzające do zwężenia światła krtani,
  • zaleganie nadmiernej wydzieliny oskrzelowej.

Warto dodać, że stanach nagłych tracheotomia wykonywana jest dziś dość rzadko, gdyż jako zabieg ratunkowy przy niemożliwej intubacji preferowana jest konikotomia. Ta ostatnia polega na poprzecznym nacięciu skalpelem więzadła pierścienno-tarczowego i wprowadzeniu przez powstałe nacięcie niewielkiej rurki intubacyjnej (u dorosłych średnica ok. 6 mm).  Tracheotomię przezskórną wykonuje się zazwyczaj na oddziałach intensywnej opieki, gdy niezbędne jest wielodniowe prowadzenie wentylacji mechanicznej. Jednym ze wskazań do wykonania zabiegu tracheotomii może być przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – poważne nieuleczalne schorzenie układu oddechowego, które w bardzo ciężkiej postaci może doprowadzić do ostrej niewydolności oddechowej .

Dziewczyna biegnie i słucha muzyki

Jak wygląda zabieg tracheotomii?

Aby umożliwić odpowiednią wentylację, podczas zabiegu tracheotomii lekarze otwierają przednią ścianę tchawicy (specjalista wytwarza tzw. przetokę między powłokami szyi a tchawicą; nacięć można dokonywać zarówno powyżej, jak i poniżej cieśni tarczycy). Na skutek tej operacji powstaje otwór w tchawicytracheostomia. Przez niego wprowadza się rurkę tracheostomijną. Zadaniem tego przyrządu jest umożliwienie oddychania bez udziału górnych dróg oddechowych.

Każdy zabieg musi być wykonywany w warunkach szpitalnych w znieczuleniu ogólnym. Tracheotomia, poza przywróceniem drożności górnych dróg oddechowych, zabezpiecza przed krwawieniem do dolnych odcinków oddechowych.

Rodzaje rurek tracheostomijnych

Rurka tracheostomijna ma wygięty kształt, a z jednej strony posiada kołnierz, który można przymocować do opatrunku lub skóry, dzięki czemu nie wsunie się całkowicie do tchawicy. Dolna część rurki jest zaopatrzona w balonik, który po nadmuchaniu pozwala na lepsze jej przyleganie w tchawicy. Dzięki temu choremu łatwiej oddychać, a wydzielina nie spływa do płuc czy oskrzeli. Rurka tracheostomijna może także mieć specjalny balonik pozwalający na kontrolowanie ciśnienia wewnątrz przyrządu.

Rurki mają różne zakrzywienia, średnice i długości. Odpowiednie dobranie rurki tracheostomijnej jest niezwykle istotne dla chorego – pozwala zapobiec ocieraniu się przyrządu o tchawicę, co może doprowadzić do odleżyn lub perforacji narządu.

Po założeniu rurki tracheostomijnej przechodzenie powietrza z płuc do krtani jest uniemożliwione, stąd też chory nie może wydawać dźwięków. Istnieje jednak specjalna foniatryczna rurka tracheostomijna, która pozwala pacjentowi mówić. Posiada ona specjalne, dzięki którym podczas wydechu powietrze wędruje w górę tchawicy, co umożliwia normalną lub uproszczoną komunikację głosową. Chory może mówić, choć jego głos nie jest tak dźwięczny i barwny jak wcześniej.

Chorzy, którzy mają założoną rurkę tracheostomijną z balonikiem, mogą spożywać posiłki drogą doustną. Przed posiłkiem należy napełnić balonik powietrzem, dzięki czemu pokarm nie będzie dostawać się do dróg oddechowych. Po jedzeniu trzeba odessać powietrze z balonika – pozwoli to uniknąć powstawania odleżyn w tchawicy.

Na czym polega nebulizacja?

Możliwe powikłania po tracheotomii

Tracheotomia ratuje życie setek tysięcy osób rocznie, jednak nadal pozostaje zabiegiem związanym z pewnym ryzykiem. Dokonano nawet klasyfikacji powikłań ze względu na moment ich pojawienia się po zabiegu.

Pierwsza grupa to powikłania natychmiastowe, które wystąpić mogą już w trakcie operacji, należą do nich m.in.:

  • odma śródpiersiowa i opłucnowa,
  • silne krwawienie,
  • uszkodzenie struktury naczyń.

Do powikłań wczesnych z kolei zalicza się m.in.:

  • obrzęki płuc,
  • wysunięcie się rurki tracheotomicznej (bądź jej zatkanie wydzieliną),
  • zatrzymanie oddychania.

Powikłania późne to:

  • zwężenia tchawicy,
  • przetoki tchawiczo-skórne i tchawiczo-przełykowa.

Pewne ryzyko jest także związane z infekcjami po nacięciu powłok skórnych, powstawaniem blizn i innych defektów kosmetycznych (np. ziarniniaków), problemami z mową i przełykaniem.

Tracheotomia i co dalej?

Tuż po zabiegu mogą wystąpić problemy z samodzielnym oddychaniem. Dopiero gdy operowany na nowo nauczy się oddychać, możliwe jest usunięcie rurki tracheostomijnej. Odbywa się to na sali opatrunkowej. Przed wyciągnięciem rurki pacjent powinien dobrze znieść jej zatkanie trwające co najmniej 24 godz. –   tym celu zakładana jest specjalna rurka tracheostomijna z okienkiem.  Po usunięciu rurki chory pozostaje pod kontrolą przez dobę. Po zabiegu zazwyczaj zmienia się mowa operowanej osoby – jest to jedną z największych niedogodności związanych z tracheotomią.

Jeśli przyczyny powodujące niedrożność dróg oddechowych utrzymują się, rurki tracheostomijnej się nie wyciąga. Kiedy istnieje konieczność umieszczenia rurki na stałe, pacjent musi nauczyć się oddychać razem z nią. Bardzo istotne jest zachowanie szczególnej higieny, pielęgnacji samej rurki, jak i skóry wokół niej. Po operacji pacjenci są bardziej podatni na różnego rodzaju infekcje (głównie wirusowe i bakteryjne). Ma to związek, z tym że powietrze dostaje się od razu do płuc i nie zostanie oczyszczone w nosie czy gardle. Nie ma również możliwość ogrzania powietrza, które wędruje bezpośrednio do płuc.

Odpowiednia higiena rurki tracheotomijnej jest niezbędna, ponieważ zapobiega takim problemom, jak niedrożność rurki czy odleżyny w tchawicy. Istotne jest nawilżanie powietrza, aby unikać wysychania błon śluzowych (w tym celu warto pacjentom po tracheotomii warto wykonywać inhalacje –  do inhalatora lub naczynia z wodą albo pokojowego nawilżacza wystarczy dodać parę kropli specyfiku do inhalacji).

Kolejny kluczowy element właściwej toalety rurki tracheostomijnej to odsysanie wydzieliny zalegającej w drzewie oskrzelowym. Częstość odsysania ustala się indywidualnie dla każdego pacjenta. Nierzadko jest to dla niego procedura nieprzyjemna.

Niezbędna jest też higiena skóry wokół otworu oraz częsta zmiana opatrunków pod rurką – aby zawsze były czyste i suche. Skórę trzeba przemywać przemywać gazikami zwilżonymi wodą lub solą fizjologiczną. Nie zalecane jest stosowanie maści czy kremów.

Ważnym aspektem pielęgnacyjnym jest wymiana rurki tracheostomijnej – należy jej dokonywać według zaleceń lekarza.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Nie możesz się zrelaksować? Spróbuj tych ćwiczeń oddechowych

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Stara toaleta, sławojka

Wróciłaś z urlopu? Pierwsze, co musisz zrobić, to spuścić wodę w toalecie

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

ćwiczenia na plecy

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Szczepienie na grypę

Grypa – jak są jej objawy? Jak wygląda leczenie i jakie są powikłania?

Lekarz pokazuje na rentgen i tłumaczy pacjentce przyczyny zapalenia płuc

Zapalenie płuc – czym jest, jakie są jego objawy i sposoby leczenia?

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?