Przejdź do treści

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak się przygotować do seksu analnego? Podpowiada Intymistka
Jak się przygotować do seksu analnego? Podpowiada Marlena Jaszczak
Drogi żółciowe – budowa, rola w organizmie, choroby
Odwyk od alkoholu – objawy, jak zacząć, ile trwa, koszt
Kobieta
Wciąż słyszymy o potrzebie suplementacji witaminy B12. Jak ocenić jej realny poziom we krwi?
Nowa mutacja koronawirusa dotarła do Polski. KE szykuje ograniczenia w związku rozprzestrzenianiem się tego i innych nowych wariantów
Nowa mutacja koronawirusa dotarła do Polski. KE szykuje ograniczenia w związku rozprzestrzenianiem się tego i innych nowych wariantów

Wazopresyna (ADH) jest hormonem biorącym udział w regulowaniu gospodarki wodnej organizmu. Jej podstawowa funkcja to zmniejszanie objętości produkowanego moczu. Niedobór wazopresyny powoduje moczówkę prostą – schorzenie objawiające się nadmiernym pragnieniem i wydalaniem bardzo dużej ilości moczu. Lek często stosowany w tej chorobie to desmopresyna – syntetyczny preparat wazopresyny.

Wazopresyna – co to jest?

Wazopresyna (ADH, hormon antydiuretyczny, wazopresyna argininowa) to hormon, którego działanie polega na regulowaniu gospodarki wodnej organizmu. Odpowiada przede wszystkim za stymulowanie wchłaniania zwrotnego wody w nerkach – co skutkuje tym, że wydalamy mniej (bardziej skoncentrowanego) moczu, a więcej wody pozostaje w organizmie.

Gdzie jest produkowana wazopresyna? Synteza tego hormonu zachodzi w podwzgórzu. Stamtąd trafia on do przysadki mózgowej, gdzie jest magazynowany. Z tej części mózgu w miarę potrzeb następuje wydzielanie wazopresyny do krwi.

Funkcje wazopresyny w organizmie

Podstawową funkcją wazopresyny jest udział w utrzymywaniu prawidłowej osmolalności osocza (czyli określonego stężenia rozpuszczonych cząstek, takich jak sole mineralne i glukoza). Pozwala to na utrzymywanie prawidłowej objętości płynów ustrojowych w różnych przestrzeniach organizmu, m.in. w naczyniach krwionośnych. Oprócz tego wazopresyna wywiera wpływ na układ krążenia – działanie hormonu antydiuretycznego powoduje wzrost ciśnienia krwi.

Ciśnienie krwi - czym jest i jakie są jego normy? Kiedy występuje niedociśnienie, a kiedy nadciśnienie?

Badanie wazopresyny – kiedy należy je wykonać?

Badanie wazopresyny we krwi wykorzystuje się w diagnostyce zaburzeń gospodarki wodnej organizmu. Wskazaniami do oznaczenia stężenia wazopresyny mogą być m.in.:

  • podejrzenie niedoboru wazopresyny (wywołującego chorobę nazywaną moczówką prostą),
  • podejrzenie nadmiernego wydzielania wazopresyny (zespołu Schwartza-Barttera),
  • nieprawidłowe stężenie sodu we krwi.

Badanie stężenia wazopresyny wykonuje się z próbki krwi żylnej. Do punktu pobrań należy zgłosić się na czczo.

Niedobór wazopresyny

Z niedoborem wazopresyny mamy do czynienia w przypadku moczówki prostej – choroby objawiającej się przede wszystkim bardzo silnym pragnieniem oraz oddawaniem dużej ilości moczu, także w nocy. Pacjenci z tym schorzeniem mogą wydalać dziennie od 3 do nawet 20 l rozcieńczonego moczu.

Wyróżniamy dwa główne rodzaje moczówki prostej:

  1. moczówkę prostą ośrodkową,
  2. moczówkę prostą nerkową.

Moczówka prosta ośrodkowa występuje, gdy organizm nie produkuje wystarczającej ilości wazopresyny. Najczęstszymi przyczynami takiego stanu są nieprawidłowości w obrębie mózgu, wynikające np. z obecności guza mózgu, urazu czaszki powodującego uszkodzenie podwzgórza lub przysadki, powikłań po operacji mózgu.

Moczówka prosta nerkowa jest diagnozowana, gdy organizm produkuje odpowiednią ilość wazopresyny, ale nerki nie reagują na jej obecność w prawidłowy sposób. Ten rodzaj schorzenia może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Przyczyną rozwoju postaci nabytej moczówki prostej jest najczęściej stosowanie leków na bazie litu, wykorzystywanych w terapii choroby afektywnej dwubiegunowej.

Wazopresyna – lek stosowany przy niedoborze hormonu

W leczeniu niedoboru wazopresyny wywołanego zbyt niską produkcją tego hormonu (jak w przebiegu moczówki prostej ośrodkowej) zastosowanie znajdują preparaty wazopresyny, przede wszystkim desmopresyna. Jest to syntetyczna, silniejsza wersja wazopresyny argininowej, bardziej odporna na rozkład przez organizm. Lek można przyjmować w postaci tabletek lub sprayu do nosa.

Nadmiar wazopresyny

Przyczyną zbyt dużego stężenia wazopresyny we krwi jest choroba nazywana zespołem Schwartza-Barttera lub zespołem niewłaściwego uwalniania wazopresyny (SIADH). U pacjentów z tym schorzeniem nadmiar wazopresyny powoduje, że nerki nie mogą pozbyć się nadmiaru wody, która zaczyna kumulować się w organizmie. Płyny ustrojowe są „rozwodnione”, więc stężenie elektrolitów, w tym sodu, staje się zbyt niskie. To może powodować objawy, takie jak nudności i wymioty, bóle głowy, zmęczenie, osłabienie mięśni, drgawki. Te symptomy nie występują jednak zawsze, czasami zespół Schwartza-Barttera ma charakter całkowicie bezobjawowy.

Wśród przyczyn nadmiaru uwalnianej wazopresyny wymienia się:

  • stosowane leki (niektóre wykorzystywane w terapii cukrzycy, nadciśnienia, drgawek, nowotworów),
  • przebyte operacje,
  • udar mózgu,
  • infekcje mózgu lub innej części ciała, np. zapalenie płuc,
  • nowotwory (m.in. płuc, żołądka, trzustki, mózgu).

Leczenie nadmiaru produkowanej wazopresyny

Zespół niewłaściwego uwalniania wazopresyny można leczyć przyczynowo (np. zwalczając drobnoustroje wywołujące infekcję lub zastępując leki, które wywołały problem innymi preparatami). Poza tym pacjentom zaleca się również znaczne ograniczenie ilości spożywanych płynów. W leczeniu nadmiaru wazopresyny wykorzystuje się także sól. Podaje się w ją postaci tabletek lub dożylnie.

 

Bibliografia:

  1. Cuzzo B., Pandala S., Lappin S. (2020) Physiology, Vasopressin (Antidiuretic Hormone, ADH), StatPearls [Internet], StatPearls Publishing.
  2. National Health Service (2019) Diabetes insipidus.
  3. Sterns R. (2019) Pathophysiology and etiology of the syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion (SIADH), UpToDate.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Młodzi z nadciśnieniem

Zmagasz się z wypadającymi włosami, gromadzeniem wody i workami pod oczami? To mogą być objawy chorych nerek

Masz Hashimoto, leczysz się od lat, a i tak czujesz się źle? Przyczyną tego stanu mogą być niedobory, o których nawet byś nie pomyślała

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Choroby nadnerczy – rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

Polip szyjki macicy – przyczyny, objawy, leczenie i usuwanie

Chlorki we krwi – badanie, norma, jak obniżyć chlorki

Zespół Fanconiego

Zespół Fanconiego – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Hepcydyna – co to jest, rola w organizmie, nadmiar i niedobór

Pielografia – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Tabletka dzień po – jak działa, ile kosztuje, gdzie kupić?

usg nerek

Dializa otrzewnowa – rodzaje, wskazania, powikłania, dieta

kobieta trzymająca rękę na dekolcie

USG grasicy – co wykrywa, wskazania, przygotowanie do badania

Tomografia komputerowa serca – jak wygląda? Wskazania, cena

Zespół dziadka do orzechów – przyczyny, objawy, leczenie

USG stawów – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Wnętrostwo u dzieci i dorosłych – przyczyny i leczenie

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę. To jak depresja – nie „widać” jej po tobie, więc trudno uwierzyć, że coś ci dolega

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?