Przejdź do treści

Wszystko, co trzeba wiedzieć o folianach

Wszystko, co trzeba wiedzieć o folianach /fot. Pexels
Wszystko, co trzeba wiedzieć o folianach /fot. Pexels
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?
„Dlaczego te kobiety są grube?” – pyta trenerka personalna Marta Stoberska. Jej odpowiedź może cię zaskoczyć
Rachel Zegler o profilaktyce raka piersi: „Dwa lata temu znalazłam guzek w piersi i przeżyłam najstraszniejszy tydzień mojego życia”
Rejestr ciąż wchodzi w życie. Nowe prawo będzie obowiązywać od 1 października

Ich rola w organizmie jest trudna do przecenienia, a niedobór tych związków, zwłaszcza najważniejszego z nich – kwasu foliowego – grozi ciężkimi wadami rozwojowymi płodu, natomiast u osób dorosłych zwiększa ryzyko niedokrwistości, depresji i chorób układu krążenia. Czym są foliany?

 

Od drożdzy do szpinaku – czym są foliany?

Foliany to liczna grupa związków chemicznych, wśród których najwyższą aktywność  biologiczną wykazuje kwas foliowy odkryty na przełomie lat 30. i 40. XX wieku przez Lucy Wills. Brytyjska lekarka prowadziła badania wśród mieszkanek Indii i zaobserwowała, że występującą u nich anemię można leczyć za pomocą wyciągu z drożdży. Jego skuteczność potwierdziły eksperymenty przeprowadzone na małpach, a czynnik zwalczający niedokrwistość nazwano „Wills’ factor”.

Doświadczenia z folianami kontynuowano; w 1941 roku po raz pierwszy wyizolowano kwas foliowy z liści szpinaku (nieprzypadkowo nazwa tych związków pochodzi od łacińskiego określenia folium, czyli liść). Pięć lat później grupa amerykańskich chemików otrzymała jego formę syntetyczną.

W kolejnych dekadach odkryto, jak ważną rolę foliany pełnią w organizmie człowieka. Wiadomo, że są to związki niezbędne do prawidłowego wzrostu oraz rozwoju komórek (w tym krwinek czerwonych), zapobiegające uszkodzeniom DNA i będące także silnymi przeciwutleniaczami.

 

Szukasz skutecznego suplementu z folianami? Wybierz Naturell Folian Forte, który znajdziesz w sklepie Hello Zdrowie!

Mama
Naturell Folian Forte, 30 tabletek
14,25 zł

Czym grozi niedobór folianów?

Szczególne zapotrzebowanie na foliany występuje u kobiet w okresie przedkoncepcyjnym (w okresie starań o dziecko), podczas ciąży oraz karmienia piersią, kiedy właściwa podaż tych związków, zwłaszcza kwasu foliowego, w dużej mierze warunkuje prawidłowy rozwój oraz wzrastanie płodu i narodzonego już dziecka. Niedobór folianów wiąże się z wyższym ryzykiem powstawania wad cewy nerwowej, rozszczepu wargi i podniebienia czy zespołu Downa. Może też prowadzić do hiperhomocysteinemii i częstszego występowania innych powikłań ciąży: poronienia nawracającego, zahamowania wzrastania wewnątrzmacicznego płodu albo stanu przedrzucawkowego.

Foliany potrzebne są nie tylko kobietom. Ich odpowiednia dawka pomaga zapobiegać niedokrwistości, zaburzeniom pracy układu nerwowego (nadpobudliwości, trudnościom w zasypianiu, kłopotom z pamięcią, stanom depresyjnym) czy dolegliwościom trawiennym.

Kwas foliowy reguluje też poziom homocysteiny, aminokwasu powstającego w procesie trawienia białek. Jego nadmiar jest jedną z przyczyn powstawania zmian miażdżycowych w układzie sercowo-naczyniowych. Uszkodzenie naczyń spowodowane podwyższonym stężeniem homocysteiny może pośrednio wpływać na rozwój schorzeń neurozwyrodnieniowych, w tym choroby Alzheimera.

Badania naukowe wykazały związek pomiędzy niskim stężeniem kwasu foliowego w organizmie a ryzykiem rozwoju nowotworów: jelita grubego, żołądka, trzustki, płuc, szyjki macicy i jajników.

Tymczasem przeprowadzane w naszym kraju badania wykazują, iż niedobór folianów jest jedną z najczęściej spotykanych awitaminoz. Dorośli spożywają ich dziennie średnio ok. 200 mg (powinni 400 mg), kobiety w ciąży – 300 mg (zapotrzebowanie to 600 mg), zaś dzieci mniej niż 100 mg (norma to 200 mg).

Zbyt niska podaż tych związków to nie tylko skutek niewłaściwej diety, ale również konsekwencja zaburzeń wchłaniania, chorób trzustki i wątroby, zażywania niektórych leków (przeciwzapalnych, przeciwpadaczkowych, środków antykoncepcyjnych). Na niedobór folianów narażeni są również palacze oraz osoby spożywające nadmierne ilości alkoholu.

Dwie tabletki wyłożone na dłoni/ Pexels

Gdzie ich szukać?

Najbogatszymi naturalnymi źródłami tych cennych związków są zielone warzywa liściaste: brokuły, brukselka, szpinak, kapusta włoska, szparagi, sałata. Dużą ich dawkę zawierają też nasiona roślin strączkowych: groch, soja czy fasola oraz drożdże, ziarna zbóż oraz kiełki pszenicy. Sporo folianów dostarczają warzywa i owoce bogate w witaminę C lub beta-karoten (pietruszka, jarmuż, papryka, kiwi, maliny, pomarańcze) oraz orzechy, np. włoskie, arachidowe.

Wśród produktów pochodzenia zwierzęcego wysoką zawartością tych związków charakteryzują się podroby (przede wszystkim wątroba), jajka (szczególnie żółtko) i miękkie sery dojrzewające. Warto też sięgać po ryby, zwłaszcza łososia.

Jednak w żywności na ogół nie występuje stabilny kwas foliowy, a jego zredukowane, bardziej wrażliwe na zniszczenie formy. Większość folianów jest mało odporna na działanie wysokiej temperatury, promieni słonecznych, tlenu, jonów metali (miedzi i żelaza) oraz na kwasowość środowiska. Dlatego w czasie przechowywania produktów spożywczych cenne związki często utleniają się do gorzej przyswajalnych pochodnych. Duże ich straty zachodzą także podczas obróbki termicznej, szczególnie gotowania – np. w szpinaku ich zawartość obniża się wówczas o połowę.

Ograniczone jest także wchłanianie folianów z żywności w przewodzie pokarmowym, które zazwyczaj nie przekracza 50 proc. Znacznie większą przyswajalność ma syntetyczny kwas foliowy zawarty w preparatach farmaceutycznych oraz suplementach, które mogą być bardzo wartościowym uzupełnieniem diety. Podobnie jak wzbogacane nim produkty spożywcze (mąki, płatki śniadaniowe, napoje).

 


Źródła:

  1. http://www.phie.pl/pdf/phe-2012/phe-2012-1-001.pdf,
  2. https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2020/12/Normy_zywienia_2020web-1.pdf
  3. http://perinatologia.umed.pl/wp-content/uploads/2018/02/56597-143992-2-PB.pdf.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

3 powody, dla których jesienią warto zacząć się suplementować

7 skutecznych sposobów na przetrwanie kryzysu

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Co suplementować przy endometriozie? Radzi dietetyczka Iwona Pasieczna

Co suplementować przy endometriozie? Radzi dietetyczka Iwona Pasieczna

Glutation – co to jest? Gdzie znajdziesz go najwięcej? Skutki uboczne niedoboru

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? "Promowanie ich jest szkodliwe społecznie" - podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? „Promowanie ich jest szkodliwe społecznie” – podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

86-latek przedawkował witaminę B6 / istock

Mężczyzna przyjmował 70-krotnie wyższą dawkę witaminy B6 niż zakładają zalecenia. 86-latek utracił zdolność chodzenia

Witamina B6 pomoże w walce z depresją? Zaskakujące odkrycie naukowców

Kilka schorzeń i 36 tabletek dziennie. „Problem polega na tym, że powyżej pięciu leków tracimy kontrolę nad ich działaniem ubocznym” – mówi dr Michał Chudzik

Przedawkowanie witaminy C – przyczyny, objawy, postępowanie

Kobieta łykała preparat dla koni / istock

Kobieta przyjmowała witaminę D w formie preparatu dla koni. „Jesteś koniem – bierzesz dawki dla konia. Nie jesteś koniem – nie bierzesz końskich dawek” – apeluje ekspert

Ile ważna jest recepta? Czym różni się recepta papierowa od e-recepty?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Co robić wieczorem, by budzić się rano rześką i wyspaną? 5 nawyków, które zmieniają wszystko

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

Witamina E a płodność - jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Witamina E a płodność – jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Kroplówki witaminowe – na czym polegają i ile kosztują? Czy to bezpieczne?

Białko S – rola w organizmie, badanie, interpretacja wyniku

Witamina w kroplach

Popularna witamina D3 wycofana. To kolejna wadliwa seria w ciągu ostatnich tygodni

Alicja Binkowska

Alicja Binkowska: „Rezygnowanie z psychoterapii na rzecz przyjmowania olejków CBD to bardzo niepokojący kierunek”

Białko C – co to jest, konsekwencje niedoboru i metody diagnozy

Przyczyny i sposoby na suche usta. Jak leczyć zajady i kserostomię?

Moda na kawę z grzybami ma sens? Sprawdziłyśmy, czy grzyby funkcjonalne to dobry sposób na lepsze zdrowie i nastrój

Jak długo trzeba brać suplementy, żeby zauważyć rezultaty?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×