Niniejszy serwis korzysta z plików cookies celem realizacji usług zgodnie z Polityką Plików Cookies.
Informujemy, iż istnieje możliwość określenia warunków przechowywania lub dostępu do plików cookies za pomocą przeglądarki. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w plikach cookies wybierz opcję Zamknij. W przypadku, gdy nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Zamknij Polityka plików cookies
HelloZdrowie HelloZdrowie HelloZdrowie

Indeks chorób

Cukrzyca

Cukrzyca jest zespołem różnych zaburzeń metabolicznych uwarunkowanych genetycznie lub nabytych, które charakteryzują się nietolerancją glukozy, podwyższonym poziomem cukru we krwi i pojawieniem się cukru w moczu. Cukrzycy towarzyszą różne objawy kliniczne wynikające z zaburzeń w przemianach glukozy, a z czasem rozwijają się późne (przewlekłe) powikłania: zmiany w układzie krążenia, układzie nerwowym i innych narządach.

Szacuje się, że na cukrzycę cierpi 5 proc. populacji ludzkiej – w grupie wiekowej 14–60 lat chorzy stanowią 1–3 proc., powyżej 60. roku życia – 7–9proc. Dzieci poniżej 15. roku życia stanowią 1–5 proc. wszystkich chorych na tę chorobę.

Cukrzycę dzieli się na idiopatyczną (o niejasnym pochodzeniu), wtórną (o znanym pochodzeniu) i skojarzoną (związaną z innymi chorobami).

Cukrzyca idopatyczna to najczęściej występująca postać tej choroby i stanowi 95 proc. wszystkich jej przypadków. Wyróżnia się dwa typy tego rodzaju cukrzycy.

Cukrzyca typu 1, czyli insulinozależna, stanowi 10 proc. wszystkich przypadków cukrzycy idopatycznej. Najczęściej występuje u osób poniżej 30. roku życia i obejmuje większość przypadków cukrzycy dziecięcej. U jej podstaw leżą najczęściej procesy autoimmunologiczne prowadzące do zniszczenia jedynych komórek zdolnych do produkowania insuliny – komórek B tworzących miąższ wysp Langerhansa w trzustce. W tej postaci cukrzycy występuje bezwzględny niedobór insuliny. Typowe objawy obejmują: wysychanie w ustach, pragnienie i jednoczesne nasilone oddawanie moczu, znaczny apetyt przy jednoczesnej utracie masy ciała, osłabienie, utratę sił, suchość skóry i jej świąd. Objawy pojawiają się zwykle dość nagle i gwałtownie się nasilają. Mogą także pojawić się zaburzenia czucia, zniesienie prawidłowych odruchów nerwowych i powiększenie wątroby. Nierozpoczęcie w porę leczenia prowadzi do szybkiego pogorszenia stanu chorego, a w końcu do zaburzeń świadomości i śpiączki na tle kwasicy ketonowej (stan organizmu, w którym produkcja energii odbywa się na drodze spalania tłuszczów zamiast glukozy, w wyniku czego dochodzi do produkcji ciał ketonowych wywołujących kwasicę metaboliczną), która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Leczenie odbywa się poprzez podawanie insuliny, jednak jest to działanie nieusuwające przyczyny choroby, jedynie niwelujące jej skutki i poprawiające stan chorego. Cukrzyca typu 1 jest nieuleczalna. Przy prawidłowym leczeniu dopiero z upływem lat mogą ujawniać się przewlekłe powikłania, w tym zaburzenia widzenia, pracy nerek i ze strony układu krążenia.

Cukrzyca typu 2, insulinoniezależna, stanowi 90 proc. przypadków cukrzycy idopatycznej i dotyka przede wszystkim osób dorosłych, na ogół powyżej 40. roku życia. Przyczynami tej postaci cukrzycy prawdopodobnie są uwarunkowania genetycznie – niewłaściwe działanie komórek B wysp Langerhansa trzustki w określonych warunkach prowadzi do niedoborów insuliny. Istotne znaczenie ma w tym przypadku zmniejszenie wrażliwości tkanek na działanie insuliny. W powstawaniu cukrzycy typu 2 ważną rolę przypisuje się czynnikom środowiskowym, do których zalicza się złą dietę, utrzymującą się otyłość (80 proc. mężczyzn i 90 proc. kobiet chorych na cukrzycę typu 2 jest otyłych), jej typ, a także przestrojenie hormonalne (ciąża, pokwitanie, starość), zakażenia, choroby wątroby, przyjmowanie niektórych leków. Objawy cukrzycy typu 2 są zwykle podobne do objawów cukrzycy typu 1, ale najczęściej są dużo mniej nasilone, co powoduje, że prawidłowa diagnoza zostaje postawiona zwykle dopiero po upływie kilku lat od początku choroby. Objawami odróżniającymi obie postacie cukrzycy są zapalenie żołędzi u mężczyzn i świąd sromu u kobiet, które mogą towarzyszyć cukrzycy typu 2. Dość często pojawiają się też nadciśnienie i wynikające z niego zmiany w układzie krążenia. Ostre powikłania w postaci śpiączki ketonowej są bardzo rzadkie.

W początkowym okresie cukrzycy typu 2 często stosuje się z powodzeniem leczenie dietą, ruchem i doustnymi lekami. Leczenie insuliną niezbędne jest w cukrzycy długotrwającej, która wywołuje chorobę niedokrwienną serca, zwiększa ryzyko zawału i udaru. U ludzi starszych „cukrzycowe” zaburzenia krążenia często objawiają w kończynach dolnych – niegojące się owrzodzenia, zmiany martwicze.

Cukrzyca wtórna – najczęściej spowodowana rozległym zapaleniem trzustki, jej urazem,  koniecznością jej usunięcia, co prowadzi do trwałego zatrzymania wydzielania insuliny. Inne przyczyny to guzy przysadki lub nadnerczy, ale w tych przypadkach usunięcie guza może spowodować wyleczenie cukrzycy. Najczęściej niezbędne jest leczenie insuliną.

Cukrzyca skojarzona pojawia się na skutek zespołów (skomplikowanych wad) genetycznych, w tym zaburzeń nerwowo-mięśniowych skutkujących nietolerancją glukozy. Leczenie tej postaci cukrzycy możliwe jest za pomocą środków doustnych i diety, choć czasami niezbędne jest stałe podawanie dużych dawek insuliny.

Nieleczone cukrzyca wtórna i skojarzona mogą prowadzić do śpiączki cukrzycowej.
Cukrzycę rozpoznaje się na podstawie objawów, a potwierdzenie diagnozy uzyskuje się poprzez badania poziomu cukru we krwi oraz obecności cukru w moczu (mocz osób zdrowych nie zawiera cukru). W cukrzycy typu 1 poziom glukozy na czczo jest z reguły znacząco podwyższony i przekracza 200 mg% (11,1cmmol/l). W cukrzycy typu 2 poziom cukru we krwi na czczo najczęściej jest podwyższony, choć może być prawidłowy. Jednak po posiłkach zawsze jest podwyższony.

Leczenie cukrzycy jest terapią kompleksową i obejmuje: przestrzeganie odpowiedniej diety, stosowanie niezbędnych leków (insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych), regularną, umiarkowaną aktywność fizyczną, szkolenie chorych z zakresu zachowania zdrowotnego.

Profilaktyka cukrzycy obejmuje stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety, utrzymywanie prawidłowej masy ciała i regularną aktywność fizyczną, która zwiększa wrażliwość tkanek na działanie insuliny.

Zapytaj i podziel się wiedzą

Aby zadać pytanie musisz się zalogować
Wyślij