Przejdź do treści

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy

Enzymy to związki chemiczne obecne we wszystkich przestrzeniach żywego organizmu, które odpowiadają za reakcje chemiczne konieczne do jego prawidłowego funkcjonowania. W większości przypadków jeden enzym odpowiedzialny jest za jedną reakcję chemiczną, jak więc można się domyślić, w każdej komórce naszego ciała skrywa się bardzo wiele enzymów.  Jak są zbudowane enzymy i jakie inne zadania pełnią? Odpowiedź znajdziesz w tym artykule.

Enzymy – co to jest?

Co to są enzymy? To cząsteczki białkowe, produkowane w komórkach, a konkretnie –  w rybosomach, na podstawie znajdującego się w jądrze DNA. Są one niezbędne do tego, aby organizm mógł funkcjonować prawidłowo. Umożliwiają w nim zachodzenie różnych reakcji oraz je przyspieszają (dlatego określa się je mianem „katalizatorów” lub „biokatalizatorów”).

Enzymy obecne są we wszystkich przestrzeniach organizmu. W zależności od tego, jaki typ enzymu produkuje dana tkanka, takie są jego właściwości. W większości przypadków jeden enzym odpowiedzialny jest za jedną reakcję chemiczną. Działanie enzymów uzależnione jest od wielu czynników, takich jak np. pH czy temperatura. Mogą one mieć także różną tolerancję na zróżnicowane warunki otoczenia.

Budowa enzymów

Enzymy to głównie białka, które mogą się składać zarówno z kilkudziesięciu, jak i kilku tysięcy aminokwasów.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Ponadto enzymy mogą być zbudowane:

  • jedynie z aminokwasów – wówczas określane są mianem „białek prostych”,
  • z części białkowej (apoenzymu) i niebiałkowej (kofaktora), w której znajdują się witaminy oraz atomy miedzi, żelaza i cynku – wówczas określane są one mianem „białek złożonych”.

Można wyróżnić dwa główne rodzaje kofaktorów:

  • koenzymy – małe cząsteczki organiczne, które przenoszą grupy chemiczne między substratami, wiążą się z enzymem jedynie na czas trwania określonej reakcji, należą do nich witaminy (kwas foliowy, tiamina, ryboflawina) oraz dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy (NADH),
  • grupy prostetyczne – łączą się z apoenzymem przy pomocy wiązań kowalencyjnych bądź koordynacyjnych, do grup tych mogą należeć cząsteczki nieorganiczne i jony metali (np. miedzi, żelaza, cynku) oraz małe cząsteczki organiczne (np. hem w cytochromach).

Enzymami są również rybozymy, które nie są białkami. Zbudowane są one z deoksyrybozymy, czyli fragmentu kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA), oraz kwasu rybonukleinowego (RNA).

W komórce można znaleźć enzymy pojedyncze bądź też ich całe układy, składające się z wielu enzymów. W każdej tkance pojawia się nieco inny ich zestaw.

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Rodzaje enzymów

Jakie rodzaje enzymów można wyróżnić? Poniżej opisujemy jedynie te najpopularniejsze.

  • Enzymy trawienne – tworzone są przez tkanki układu trawiennego, do najpopularniejszych z nich należą: trypsyna, amylaza, lipaza. Enzymy te rozkładają żywność na proste związki, które następnie wchłaniane są do krwi. Zaliczane są one do enzymów pozakomórkowych, ponieważ swoje zadania wykonują poza obrębem komórek, w których są wytwarzane. Niektóre z nich powstają w formie nieaktywnej, jako zymogeny lub proenzymy i aktywują się ono dopiero w układzie pokarmowym. Co produkuje enzymy trawienne? Jak się okazuje: gruczoły trawienne.
  • Enzymy trzustkowe – do nich głównie należy lipaza i amylaza, ale także elastaza. Produkowane są przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki. Jeżeli ich poziom jest zbyt wysoki lub zbyt niski, oznacza to nieprawidłowe funkcjonowanie trzustki.
  • Enzymy restrykcyjne – przecinają nici DNA, a ich nazwa związana jest z mikroorganizmem, od którego je wyizolowano.
  • Enzymy wątrobowe – to głównie aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT) i aminotransferaza asparaginowa (AspAT, AST), im większe uszkodzenie wątroby, tym większa ich aktywność w próbce krwi. Aminotransferazy występują głównie we wnętrzu komórek, a zwiększenie ich aktywności we krwi oznacza, że te komórki są uszkodzone.
Krew pobrana do fiolki do badania LDH

Zastosowanie enzymów

Enzymy wykorzystywane są m.in. w kosmetyce. W tym przypadku stosuje się enzymy proteolityczne, co oznacza, że rozkładają one białka. Dzięki temu, że substancje rozpuszczają białka, które tworzą wiązania między komórkami warstwy rogowej naskórka, ich złuszczanie jest znacznie łatwiejsze. To z kolei sprawia, że skóra jest bardziej świeża oraz promienna. Producenci kosmetyków wykorzystują te właściwości w peelingach, które złuszczają naskórek, a jednocześnie nie naruszają pH skóry.

Katalityczne właściwości enzymów stosowane są w produkcji wina, piwa, pieczywa, mydeł oraz detergentów. W niewielkich ilościach wykorzystuje się je w farmacji i medycynie – głównie w celach diagnostycznych, a także do tego, aby przyspieszyć gojenie się ran. Sprawdzają się one również jako środki wspomagające trawienie, które uzupełniają działanie lipazy, amylazy i proteazy.

Jak zbadać enzymy trawienne?

Enzymy trawienne najczęściej bada się w ramach profilu trzustkowego lub rozszerzonego pakietu trawiennego, który oferowany jest w niektórych laboratoriach.

Zespół złego wchłaniania/Getty Images

Jaki enzym rozkłada cukry?

Za rozkład cukrów odpowiedzialne są wspomniane już enzymy trawienne, a konkretnie – glikozydazy, czyli enzymy amylolityczne. Rozkładają one wiązania glikozydowe, tworzące węglowodany złożone, a więc dwucukry i wielocukry. W ten sposób powstają cukry proste: fruktoza, galaktoza oraz glukoza.

Można wyróżnić następując enzymy amylolityczne:

  • amylazy: ślinową (znajdującą się w ślinie i produkowaną przez ślinianki) i trzustkową (odpowiedzialną za rozkład pokarmów w dwunastnicy, produkowaną przez trzustkę),
  • disacharydazy – produkują je gruczoły, które można znaleźć w nabłonku jelita cienkiego, czyli maltaza, sacharaza oraz laktaza.

Amylazy odpowiadają za rozkład wielocukrów, a disacharydazy – za rozkład dwucukrów.

Gdzie zachodzi trawienie cukrów? Cały proces rozpoczyna się w jamie ustnej, później kontynuowany jest w dwunastnicy. Do ostatecznego ich rozkładu dochodzi w jelicie cienkim.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9921/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21166/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554481/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4576142/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4692135/
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

„Czy alkohol dyskryminuje kobiety? Pod względem działania na organizm: tak” – rozmowa z toksykologiem Erykiem Matuszkiewiczem

„Wielu pacjentów woli wyjść z gabinetu z rozpoznaniem medycznym konkretnej choroby niż przyjąć do wiadomości, że problem ma naturę emocjonalną” – mówi psychoterapeutka Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Układ dopełniacza – funkcje, aktywacja, badanie

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Pomiary antropometryczne – rodzaje, wskaźniki. Co to jest antropometria ergonomiczna?

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

Nerw błędny – budowa, przebieg, uszkodzenie i leczenie. Dlaczego nazywa się go „wędrowcem”?

„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska

Dr n. med. Maria Maliszewska / fot. neurosphera

Mylona z alzheimerem, parkinsonem, uważana za chorobę dzieci. Jak rozpoznać i leczyć padaczkę u seniorów, mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi: „Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera”. O różnorodności, która występuje w spektrum autyzmu, mówi Tony Attwood

Marianna Gierszewska wystąpiła w kampanii reklamowej bielizny z widoczną stomią. "Na długi czas zupełnie odcięłam się od swojego ciała"

Marianna Gierszewska wystąpiła w kampanii reklamowej bielizny z widoczną stomią. „Na długi czas zupełnie odcięłam się od swojego ciała”

Dr Dominika Trojnarska o tajnikach hormonu miłości, wierności i szczęścia: „Są kraje, w których oksytocynę podaje się pacjentkom w sprayu”

„To jest gonitwa myśli w głowie, wrażenie umierania, duszenia się, zasłabnięcia”. Polska influencerka opowiedziała o atakach paniki

„Samodzielność dla osób ze spektrum autyzmu to wolność i godne życie” – mówi Monika Kłeczek, prezeska stowarzyszenia AS

Leczenie nerwobóli będzie prostsze? Australijscy naukowcy na drodze do stworzenia innowacyjnych leków

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Naprawią serca i oczy. Innowacyjne syntetyczne neurony zrewolucjonizują świat?

Kobieta w białej koszuli przegląda się w lustrze. Ręce trzyma na górze, poprawia sobie coś we włosach

Co czujesz, kiedy widzisz siebie nagą w lustrze?

Tachykardia zatokowa – co to jest, objawy, czy jest groźna?

Jajka są zdrowe! Warto to sobie przypomnieć przed Wielkanocą

Kobieta

Dziewczyno – rozbierz się i pochwal się sobie. Dzisiaj wieczorem koniecznie zrób to ćwiczenie

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×