Przejdź do treści

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
W czasie miesiączki nie można usuwać zębów? Anna Kuśnierczak obala mity związane ze stomatologią
W czasie miesiączki nie można usuwać zębów? Anna Kuśnierczak obala mity związane ze stomatologią
Karolina Rogaska /fot. archiwum prywatne
Menstruacyjna rewolucja z majtkami WIMIN. Krótka historia tego, jak pożegnałam plamy na spodniach
Kobieta
Naukowcy wykazali, że COVID-19 jest chorobą sezonową. „Ma to istotne znaczenie dla planowania działań łagodzących fale zachorowań”
Warszawska Syrenka zniknęła z Bulwarów Wiślanych. Wzięła wolne w bardzo słusznej sprawie
„To wszystko, co zgotowała nam pandemia, bardzo negatywnie przełożyło się na naszą rzeczywistość”. O sytuacji osób z astmą mówi dr Piotr Dąbrowiecki

Enzymy to związki chemiczne obecne we wszystkich przestrzeniach żywego organizmu, które odpowiadają za reakcje chemiczne konieczne do jego prawidłowego funkcjonowania. W większości przypadków jeden enzym odpowiedzialny jest za jedną reakcję chemiczną, jak więc można się domyślić, w każdej komórce naszego ciała skrywa się bardzo wiele enzymów.  Jak są zbudowane enzymy i jakie inne zadania pełnią? Odpowiedź znajdziesz w tym artykule.

Enzymy – co to jest?

Co to są enzymy? To cząsteczki białkowe, produkowane w komórkach, a konkretnie –  w rybosomach, na podstawie znajdującego się w jądrze DNA. Są one niezbędne do tego, aby organizm mógł funkcjonować prawidłowo. Umożliwiają w nim zachodzenie różnych reakcji oraz je przyspieszają (dlatego określa się je mianem „katalizatorów” lub „biokatalizatorów”).

Enzymy obecne są we wszystkich przestrzeniach organizmu. W zależności od tego, jaki typ enzymu produkuje dana tkanka, takie są jego właściwości. W większości przypadków jeden enzym odpowiedzialny jest za jedną reakcję chemiczną. Działanie enzymów uzależnione jest od wielu czynników, takich jak np. pH czy temperatura. Mogą one mieć także różną tolerancję na zróżnicowane warunki otoczenia.

Budowa enzymów

Enzymy to głównie białka, które mogą się składać zarówno z kilkudziesięciu, jak i kilku tysięcy aminokwasów.

Ponadto enzymy mogą być zbudowane:

  • jedynie z aminokwasów – wówczas określane są mianem „białek prostych”,
  • z części białkowej (apoenzymu) i niebiałkowej (kofaktora), w której znajdują się witaminy oraz atomy miedzi, żelaza i cynku – wówczas określane są one mianem „białek złożonych”.

Można wyróżnić dwa główne rodzaje kofaktorów:

  • koenzymy – małe cząsteczki organiczne, które przenoszą grupy chemiczne między substratami, wiążą się z enzymem jedynie na czas trwania określonej reakcji, należą do nich witaminy (kwas foliowy, tiamina, ryboflawina) oraz dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy (NADH),
  • grupy prostetyczne – łączą się z apoenzymem przy pomocy wiązań kowalencyjnych bądź koordynacyjnych, do grup tych mogą należeć cząsteczki nieorganiczne i jony metali (np. miedzi, żelaza, cynku) oraz małe cząsteczki organiczne (np. hem w cytochromach).

Enzymami są również rybozymy, które nie są białkami. Zbudowane są one z deoksyrybozymy, czyli fragmentu kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA), oraz kwasu rybonukleinowego (RNA).

W komórce można znaleźć enzymy pojedyncze bądź też ich całe układy, składające się z wielu enzymów. W każdej tkance pojawia się nieco inny ich zestaw.

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Rodzaje enzymów

Jakie rodzaje enzymów można wyróżnić? Poniżej opisujemy jedynie te najpopularniejsze.

  • Enzymy trawienne – tworzone są przez tkanki układu trawiennego, do najpopularniejszych z nich należą: trypsyna, amylaza, lipaza. Enzymy te rozkładają żywność na proste związki, które następnie wchłaniane są do krwi. Zaliczane są one do enzymów pozakomórkowych, ponieważ swoje zadania wykonują poza obrębem komórek, w których są wytwarzane. Niektóre z nich powstają w formie nieaktywnej, jako zymogeny lub proenzymy i aktywują się ono dopiero w układzie pokarmowym. Co produkuje enzymy trawienne? Jak się okazuje: gruczoły trawienne.
  • Enzymy trzustkowe – do nich głównie należy lipaza i amylaza, ale także elastaza. Produkowane są przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki. Jeżeli ich poziom jest zbyt wysoki lub zbyt niski, oznacza to nieprawidłowe funkcjonowanie trzustki.
  • Enzymy restrykcyjne – przecinają nici DNA, a ich nazwa związana jest z mikroorganizmem, od którego je wyizolowano.
  • Enzymy wątrobowe – to głównie aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT) i aminotransferaza asparaginowa (AspAT, AST), im większe uszkodzenie wątroby, tym większa ich aktywność w próbce krwi. Aminotransferazy występują głównie we wnętrzu komórek, a zwiększenie ich aktywności we krwi oznacza, że te komórki są uszkodzone.
Krew pobrana do fiolki do badania LDH

Zastosowanie enzymów

Enzymy wykorzystywane są m.in. w kosmetyce. W tym przypadku stosuje się enzymy proteolityczne, co oznacza, że rozkładają one białka. Dzięki temu, że substancje rozpuszczają białka, które tworzą wiązania między komórkami warstwy rogowej naskórka, ich złuszczanie jest znacznie łatwiejsze. To z kolei sprawia, że skóra jest bardziej świeża oraz promienna. Producenci kosmetyków wykorzystują te właściwości w peelingach, które złuszczają naskórek, a jednocześnie nie naruszają pH skóry.

Katalityczne właściwości enzymów stosowane są w produkcji wina, piwa, pieczywa, mydeł oraz detergentów. W niewielkich ilościach wykorzystuje się je w farmacji i medycynie – głównie w celach diagnostycznych, a także do tego, aby przyspieszyć gojenie się ran. Sprawdzają się one również jako środki wspomagające trawienie, które uzupełniają działanie lipazy, amylazy i proteazy.

Jak zbadać enzymy trawienne?

Enzymy trawienne najczęściej bada się w ramach profilu trzustkowego lub rozszerzonego pakietu trawiennego, który oferowany jest w niektórych laboratoriach.

Zespół złego wchłaniania/Getty Images

Jaki enzym rozkłada cukry?

Za rozkład cukrów odpowiedzialne są wspomniane już enzymy trawienne, a konkretnie – glikozydazy, czyli enzymy amylolityczne. Rozkładają one wiązania glikozydowe, tworzące węglowodany złożone, a więc dwucukry i wielocukry. W ten sposób powstają cukry proste: fruktoza, galaktoza oraz glukoza.

Można wyróżnić następując enzymy amylolityczne:

  • amylazy: ślinową (znajdującą się w ślinie i produkowaną przez ślinianki) i trzustkową (odpowiedzialną za rozkład pokarmów w dwunastnicy, produkowaną przez trzustkę),
  • disacharydazy – produkują je gruczoły, które można znaleźć w nabłonku jelita cienkiego, czyli maltaza, sacharaza oraz laktaza.

Amylazy odpowiadają za rozkład wielocukrów, a disacharydazy – za rozkład dwucukrów.

Gdzie zachodzi trawienie cukrów? Cały proces rozpoczyna się w jamie ustnej, później kontynuowany jest w dwunastnicy. Do ostatecznego ich rozkładu dochodzi w jelicie cienkim.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9921/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21166/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554481/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4576142/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4692135/
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Tauryna – pochodzenie, właściwości, suplementacja

Lek na SMA bez refundacji. "Producent postawił zaporową cenę"

Lek na SMA bez refundacji ze względu na „zaporową cenę”. Magdalena Jutrzenka: „Problem sprowadza się do tego, że zdrowie nie jest priorytetem rządu”

Pochwica

„Z pokolenia na pokolenie przekazywane jest przyzwolenie na takie traktowanie seksualności kobiet: ma boleć” – mówi dr Beata Wróbel

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Świąd odbytu – przyczyny i leczenie u dzieci i dorosłych

Niedożywienie – definicja, przyczyny, objawy, skutki

Zespół górnego otworu klatki piersiowej – objawy, leczenie

Mikrobiom – co to jest, wpływ na organizm człowieka, badanie

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Kobieta

„Uwolniłam się od uzależniania szczęścia od wyglądu. Ta wolność w głowie jest warta każdej ceny” – pisze dietetyczka Magda Hajkiewicz-Mielniczuk

Rozstępy naprawdę można polubić? „Teraz jestem w znacznie lepszej relacji ze swoim ciałem niż wcześniej” – mówi Katarzyna

Terapia… lasem

Porażenie prądem – objawy, pierwsza pomoc, powikłania

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Oparzenia I, II i III stopnia – pierwsza pomoc

Rany i rozcięcia – rodzaje i pierwsza pomoc

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Kobieta

Dziewczyno – rozbierz się i pochwal się sobie. Dzisiaj wieczorem koniecznie zrób to ćwiczenie

Galwanizacja – co to jest, działanie i przeciwwskazania

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm