Przejdź do treści

Kalcytonina – norma, badanie i działanie w organizmie

Kalcytonina - norma, badanie i działanie w organizmie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta czesze córkę przed lustrem
Myjesz dziecku włosy raz w tygodniu? Ekspert Kosmetyczny ostrzega: droga do łupieżu, świądu jest krótka, a konsekwencją może być nadmierne wypadanie
Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka
Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka
Anna Boenish apeluje: przerwijmy milczenie na temat gwałtów. Nie ma zgody na obwinianie ofiar i wybielanie przestępców. I nigdy nie będzie
Anna Boenish apeluje: przerwijmy milczenie na temat gwałtów. Nie ma zgody na obwinianie ofiar i wybielanie przestępców
Kobieta podaje drugiej podpaskę
Szkocja pierwszym krajem, w którym środki higieniczne używane podczas okresu będą bezpłatne
dziewczyna z kręconymi włosami
Co musi się znaleźć w szamponie na porost włosów, żeby działał?

Kalcytonina to hormon wydzielany przez tarczycę, którego głównym zadaniem jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej. Badanie kalcytoniny wykonuje się m.in w diagnostyce raka rdzeniastego tarczycy. Podwyższony poziom kalcytoniny może świadczyć o obecności choroby nowotworowej. W leczeniu niedoborów kalcytoniny wykorzystuje się kalcytoninę łososiową.

Co to jest kalcytonina?

Kalcytonina (CT, tyreokalcytonina) to hormon produkowany przez okołopęcherzykowe komórki C tarczycy. Niewielkie ilości kalcytoniny powstają także w przytarczycach, grasicy, wątrobie, płucach, jelitach i pęcherzu moczowym. Ludzka kalcytonina jest peptydem zawierającym 32 aminokwasy.

Kalcytonina została odkryta przez Harolda Coppa w 1962 roku. Pomimo udokumentowanych efektów fizjologicznych wywoływanych przez ten hormon, rola kalcytoniny przez długi okres czasu stanowiła powód do dyskusji naukowych. Wynikało to z faktu, iż w przypadku niedoboru lub nadmiaru kalcytoniny nie obserwowano u chorych patofizjologii układu kostnego. Dopiero odkrycie receptorów CTR pomogło w zrozumieniu znaczenia kalcytoniny w ochronie szkieletu kostnego i regulacji homeostazy wapniowej.

istockphoto.com

Działanie kalcytoniny

Funkcją kalcytoniny jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej: hormon ten zmniejsza stężenia wapnia i fosforanów we krwi oraz zapobiega resorpcji kości, dzięki regulacji liczby i aktywności osteoklastów. Rolą kalcytoniny w nerkach jest hamowanie tworzenia aktywnej postaci witaminy D3. Ponadto kalcytonina hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku i uwalnianie gastryny.

Działanie kalcytoniny jest antagonistyczne (przeciwne) do hormonu przytarczyc – parathormonu. Regulacja wydzielania kalcytoniny jest zależna od stężenia wapnia we krwi – wzrost stężenia wapnia prowadzi do pobudzania wydzielania kalcytoniny, natomiast spadek stężenia wapnia hamuje sekrecję kalcytoniny.

młoda kobieta jedząca warzywa z miseczki

Niedobór i nadmiar kalcytoniny

Niedobór kalcytoniny występuje rzadko i  zwykle nie wywołuje żadnych komplikacji zdrowotnych. Do nadmiernego wytwarzania kalcytoniny dochodzi w dwóch rzadkich stanach – przeroście komórek C oraz w raku rdzeniastym tarczycy (MCT), który jest nowotworem złośliwym. Do objawów MCT należą:

  • wyczuwalny guz na szyi,
  • bolesność tarczycy przy dotyku,
  • problemy z połykaniem,
  • chrypka,
  • biegunka,
  • powiększenie węzłów chłonnych.

Wysoki poziom kalcytoniny może pojawić się w: nadczynności przytarczyc, hipergastrynemii, zaburzeniach pracy nerek, chorobach płuc, nowotworach neuroendokrynnych trzustki i układu oddechowego oraz w czerniaku i białaczce. Fizjologiczne zwiększenie stężenia kalcytoniny obserwuje się także w ciąży i laktacji, po wysiłku fizycznym, u dzieci i niemowląt oraz u osób z wyższą masą ciała niż zalecana.

kobieta karmiąca piersią swoje dziecko

Kalcytonina – badanie

Kalcytonina jest czułym i swoistym markerem notoworowym raka rdzeniastego tarczycy (MCT), oznaczanym zarówno w jego rozpoznaniu jak i monitorowaniu efektywności terapii. Badanie kalcytoniny znajduje także zastosowanie w:

  • diagnostyce hiperplazji komórek C,
  • jako badanie przesiewowe u krewnych pacjentów z gruczolakowatością wewnątrzwydzielniczą typu 2,
  • jako badanie kontrolne u osób z guzami neuroendokrynnymi takimi jak: rakowiak, insulinoma oraz drobnokomórkowy rak płuc,
  • monitorowaniu pooperacyjnym raka rdzeniastego tarczycy: nieoznaczalne stężenie kalcytoniny informuje o skuteczności terapii, z kolei wzrost stężenia kalcytoniny świadczy o dalszej obecności komórek nowotworowych.

*oznaczenia kalcytoniny nie stosuje się w ocenie zaburzeń metabolizmu wapnia.

Podstawowe oznaczenie kalcytoniny wykonuje się z krwi pobranej z żyły łokciowej. Przed oddaniem krwi powinno się unikać wysiłku fizycznego i stresu. Do badania należy przyjść na czczo (minimum 8 godzin od ostatniego posiłku). Cena badania kalcytoniny wynosi około 40-80 zł.

Dokładniejszym badaniem kalcytoniny jest oznaczeniu stężenia CT w teście stymulacji. Pacjentowi podaje się dożylnie wapń lub pentagastrynę, które pobudzają sekrecję kalcytoniny. Krew pobiera się na czczo przed podaniem preparatów oraz kilkukrotnie po iniekcji.

Kalcytonina – norma

Prawidłowa wartość kalcytoniny we krwi u osoby zdrowej wynosi <10 pg /ml. Graniczna wartość kalcytoninemii może być wskazaniem do powtórzenie badania. W teście z pentagastryną stężenie kalcytoniny u osoby zdrowej nie powinno przekraczać 30 pg/ml.

U chorych z rakiem rdzeniastym stosuje się inne zakresy norm. W MCT ograniczonym do tarczycy obserwuje się stężenie kalcytoniny nie przekraczające 1000 pg/ml. Gdy nowotwór jest obecny także w przylegających do tarczycy strukturach, stężenie hormonu może wynieść 1000-100 000 pg/ml. W chorobie nowotworowej z przerzutami do narządów odległych wynik stężenia kalcytoniny może przekraczać nawet 100 000 pg/ml.

Należy pamiętać , iż norma na kalcytoninę może różnić się w zależności od wartości referencyjnych przyjętych przez dane laboratorium. Z tego względu wynik badania zawsze należy skonsultować z lekarzem.

Badania profilaktyczne / istockphoto.com

Kalcytonina jako lek

Kalcytonina jest hormonem stosowanym w leczeniu:

  • choroby Pageta (choroba o nieznanej etiologii, prowadząca do zwiększonej resorpcji kości),
  • hiperkalcemii towarzyszącej chorobie nowotworowej,
  • nagłej utraty masy kostnej, która jest skutkiem złamań osteoporotycznych i unieruchomienia.

Na rynku dostępna jest kalcytonina łososiowa (Calcitoninum salmonis), którą uzyskuje się techniką rekombinacji DNA z bakterii Escherichia coli. Lek sprzedawany jest w postaci roztworu do wstrzykiwań podskórnych, domięśniowych lub dożylnych. Cena kalcytoniny łososiowej jest zróżnicowana i zależna od poziomu refundacji. Przykładowo za preparat zawierający 5 ampułek (o zawartości 100 j.m./ml kalcytoniny) zapłacimy około 20 zł. W aptece dostępna jest również kalcytonina łososiowa w postaci aerozolu do nosa. Koszt preparatu zawierającego 14 dawek kalcytoniny wynosi około 110 zł.

Jak każdy lek, tak i kalcytonina łososiowa może wywoływać działania niepożądane. Skutkami ubocznymi stosowania kalcytoniny łososiowej mogą być: nudności, wymioty i zaczerwienienie skóry (bardzo często), miejscowe odczyny zapalne w miejscu iniekcji, wysypka, metaliczny posmak w ustach, zawroty głowy (niezbyt często) oraz zaburzenia układu immunologicznego takie jak skurcz oskrzeli, gardła i anafilaksja (bardzo rzadko). Stosując kalcytoninę przed snem można znacząco zredukować częstość występowania zaburzeń żołądkowo-jelitowych.

Bibliografia:

  1. W. Traczyk, „Fizjologia człowieka w zarysie”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
  2. R. Krysiak, B. Marek, B. Okopień, „Rak rdzeniasty tarczycy – aktualny stan wiedzy”, Endokrynologia Polska, 5/2008.
  3. A. J. Felsenfeld i B. S. Levine, “Calcitonin, the forgotten hormone: Does it deserve to be forgotten?”, Clin. Kidney J., vol. 8, no. 2, pp. 180–187, 2015.
  4. S. J. Wimalawansa, “Calcitonin: History, Physiology, Pathophysiology and Therapeutic Applications”, in Osteoporosis in Men, Elsevier Inc., pp. 653–666.2010.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Andropauza – przyczyny, objawy i leki na męskie przekwitanie

dziewczyna z trądzikiem

Trądzik torbielowaty – przyczyny, objawy, leczenie

Jadłowstręt psychiczny – przyczyny, objawy i leczenie

Trądzik bliznowcowy – przyczyny, objawy, metody leczenia

Erytropoetyna – co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping

Glukagon – badanie, lek. Działanie insuliny i glukagonu

Aldosteron – badanie, norma. Nadmiar i niedobór aldosteronu

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny

FT3 – norma, badanie, wyniki powyżej normy i FT3 za niskie

Parathormon (PTH) – norma, podwyższony, niski poziom

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

FT4 – badanie, norma, co oznacza niskie i wysokie fT4

Tyroksyna (T4) – co to, podwyższony i niski poziom, lek

choroby tarczycy

Czy osoby z chorobami tarczycy mogą oddawać krew?

Sekretyna – co to jest, funkcje, badanie. Sekretyna a autyzm

Noradrenalina – działanie, objawy niedoboru i nadmiaru, lek

USG szyi – co wykrywa i jakie są wskazania do badania

Kawa wypłukuje magnez? Fakty i mity dotyczące kawy

Hiperkalcemia – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

Prolaktyna - normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Prolaktyna – normy, wysoka prolaktyna, kiedy badać

Dopamina - działanie, skutki nadmiaru i niedoboru

Dopamina – co to jest? Lek, niedobór, nadmiar, działanie

para zakochanych, romantyczny wieczór

8 sposobów na podniesienie libido

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?