Przejdź do treści

Kalcytonina – norma, badanie i działanie w organizmie

Kalcytonina - norma, badanie i działanie w organizmie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
W Rosji odnotowano pierwsze przypadki nowego wirusa ptasiej grypy u ludzi. "Wszystkie osoby pozostają pod obserwacją"
Odnotowano pierwsze przypadki nowego wirusa ptasiej grypy u ludzi. „Wszystkie osoby pozostają pod obserwacją”
Szczepionka AstraZeneca także dla osób w wieku 65-69 lat. W związku z tym inna grupa będzie musiała zaczekać dłużej na swoją kolej
Skinny-shaming
„Łatwo się mówi, jak się jest szczupłym”? Bzdura. Dietetyczka o skinny-shamingu
Wdowi garb – przyczyny, objawy, ćwiczenia, jak się pozbyć
Adam Niedzielski w maseczce
„Maseczka okazała się wystarczającym zabezpieczeniem!”. Adam Niedzielski komentuje negatywny wynik testu na koronawirusa

Kalcytonina to hormon wydzielany przez tarczycę, którego głównym zadaniem jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej. Badanie kalcytoniny wykonuje się m.in w diagnostyce raka rdzeniastego tarczycy. Podwyższony poziom kalcytoniny może świadczyć o obecności choroby nowotworowej. W leczeniu niedoborów kalcytoniny wykorzystuje się kalcytoninę łososiową.

Co to jest kalcytonina?

Kalcytonina (CT, tyreokalcytonina) to hormon produkowany przez okołopęcherzykowe komórki C tarczycy. Niewielkie ilości kalcytoniny powstają także w przytarczycach, grasicy, wątrobie, płucach, jelitach i pęcherzu moczowym. Ludzka kalcytonina jest peptydem zawierającym 32 aminokwasy.

Kalcytonina została odkryta przez Harolda Coppa w 1962 roku. Pomimo udokumentowanych efektów fizjologicznych wywoływanych przez ten hormon, rola kalcytoniny przez długi okres czasu stanowiła powód do dyskusji naukowych. Wynikało to z faktu, iż w przypadku niedoboru lub nadmiaru kalcytoniny nie obserwowano u chorych patofizjologii układu kostnego. Dopiero odkrycie receptorów CTR pomogło w zrozumieniu znaczenia kalcytoniny w ochronie szkieletu kostnego i regulacji homeostazy wapniowej.

istockphoto.com

Działanie kalcytoniny

Funkcją kalcytoniny jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej: hormon ten zmniejsza stężenia wapnia i fosforanów we krwi oraz zapobiega resorpcji kości, dzięki regulacji liczby i aktywności osteoklastów. Rolą kalcytoniny w nerkach jest hamowanie tworzenia aktywnej postaci witaminy D3. Ponadto kalcytonina hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku i uwalnianie gastryny.

Działanie kalcytoniny jest antagonistyczne (przeciwne) do hormonu przytarczyc – parathormonu. Regulacja wydzielania kalcytoniny jest zależna od stężenia wapnia we krwi – wzrost stężenia wapnia prowadzi do pobudzania wydzielania kalcytoniny, natomiast spadek stężenia wapnia hamuje sekrecję kalcytoniny.

młoda kobieta jedząca warzywa z miseczki

Niedobór i nadmiar kalcytoniny

Niedobór kalcytoniny występuje rzadko i  zwykle nie wywołuje żadnych komplikacji zdrowotnych. Do nadmiernego wytwarzania kalcytoniny dochodzi w dwóch rzadkich stanach – przeroście komórek C oraz w raku rdzeniastym tarczycy (MCT), który jest nowotworem złośliwym. Do objawów MCT należą:

  • wyczuwalny guz na szyi,
  • bolesność tarczycy przy dotyku,
  • problemy z połykaniem,
  • chrypka,
  • biegunka,
  • powiększenie węzłów chłonnych.

Wysoki poziom kalcytoniny może pojawić się w: nadczynności przytarczyc, hipergastrynemii, zaburzeniach pracy nerek, chorobach płuc, nowotworach neuroendokrynnych trzustki i układu oddechowego oraz w czerniaku i białaczce. Fizjologiczne zwiększenie stężenia kalcytoniny obserwuje się także w ciąży i laktacji, po wysiłku fizycznym, u dzieci i niemowląt oraz u osób z wyższą masą ciała niż zalecana.

kobieta karmiąca piersią swoje dziecko

Kalcytonina – badanie

Kalcytonina jest czułym i swoistym markerem notoworowym raka rdzeniastego tarczycy (MCT), oznaczanym zarówno w jego rozpoznaniu jak i monitorowaniu efektywności terapii. Badanie kalcytoniny znajduje także zastosowanie w:

  • diagnostyce hiperplazji komórek C,
  • jako badanie przesiewowe u krewnych pacjentów z gruczolakowatością wewnątrzwydzielniczą typu 2,
  • jako badanie kontrolne u osób z guzami neuroendokrynnymi takimi jak: rakowiak, insulinoma oraz drobnokomórkowy rak płuc,
  • monitorowaniu pooperacyjnym raka rdzeniastego tarczycy: nieoznaczalne stężenie kalcytoniny informuje o skuteczności terapii, z kolei wzrost stężenia kalcytoniny świadczy o dalszej obecności komórek nowotworowych.

*oznaczenia kalcytoniny nie stosuje się w ocenie zaburzeń metabolizmu wapnia.

Podstawowe oznaczenie kalcytoniny wykonuje się z krwi pobranej z żyły łokciowej. Przed oddaniem krwi powinno się unikać wysiłku fizycznego i stresu. Do badania należy przyjść na czczo (minimum 8 godzin od ostatniego posiłku). Cena badania kalcytoniny wynosi około 40-80 zł.

Dokładniejszym badaniem kalcytoniny jest oznaczeniu stężenia CT w teście stymulacji. Pacjentowi podaje się dożylnie wapń lub pentagastrynę, które pobudzają sekrecję kalcytoniny. Krew pobiera się na czczo przed podaniem preparatów oraz kilkukrotnie po iniekcji.

Kalcytonina – norma

Prawidłowa wartość kalcytoniny we krwi u osoby zdrowej wynosi <10 pg /ml. Graniczna wartość kalcytoninemii może być wskazaniem do powtórzenie badania. W teście z pentagastryną stężenie kalcytoniny u osoby zdrowej nie powinno przekraczać 30 pg/ml.

U chorych z rakiem rdzeniastym stosuje się inne zakresy norm. W MCT ograniczonym do tarczycy obserwuje się stężenie kalcytoniny nie przekraczające 1000 pg/ml. Gdy nowotwór jest obecny także w przylegających do tarczycy strukturach, stężenie hormonu może wynieść 1000-100 000 pg/ml. W chorobie nowotworowej z przerzutami do narządów odległych wynik stężenia kalcytoniny może przekraczać nawet 100 000 pg/ml.

Należy pamiętać , iż norma na kalcytoninę może różnić się w zależności od wartości referencyjnych przyjętych przez dane laboratorium. Z tego względu wynik badania zawsze należy skonsultować z lekarzem.

Badania profilaktyczne / istockphoto.com

Kalcytonina jako lek

Kalcytonina jest hormonem stosowanym w leczeniu:

  • choroby Pageta (choroba o nieznanej etiologii, prowadząca do zwiększonej resorpcji kości),
  • hiperkalcemii towarzyszącej chorobie nowotworowej,
  • nagłej utraty masy kostnej, która jest skutkiem złamań osteoporotycznych i unieruchomienia.

Na rynku dostępna jest kalcytonina łososiowa (Calcitoninum salmonis), którą uzyskuje się techniką rekombinacji DNA z bakterii Escherichia coli. Lek sprzedawany jest w postaci roztworu do wstrzykiwań podskórnych, domięśniowych lub dożylnych. Cena kalcytoniny łososiowej jest zróżnicowana i zależna od poziomu refundacji. Przykładowo za preparat zawierający 5 ampułek (o zawartości 100 j.m./ml kalcytoniny) zapłacimy około 20 zł. W aptece dostępna jest również kalcytonina łososiowa w postaci aerozolu do nosa. Koszt preparatu zawierającego 14 dawek kalcytoniny wynosi około 110 zł.

Jak każdy lek, tak i kalcytonina łososiowa może wywoływać działania niepożądane. Skutkami ubocznymi stosowania kalcytoniny łososiowej mogą być: nudności, wymioty i zaczerwienienie skóry (bardzo często), miejscowe odczyny zapalne w miejscu iniekcji, wysypka, metaliczny posmak w ustach, zawroty głowy (niezbyt często) oraz zaburzenia układu immunologicznego takie jak skurcz oskrzeli, gardła i anafilaksja (bardzo rzadko). Stosując kalcytoninę przed snem można znacząco zredukować częstość występowania zaburzeń żołądkowo-jelitowych.

Bibliografia:

  1. W. Traczyk, „Fizjologia człowieka w zarysie”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
  2. R. Krysiak, B. Marek, B. Okopień, „Rak rdzeniasty tarczycy – aktualny stan wiedzy”, Endokrynologia Polska, 5/2008.
  3. A. J. Felsenfeld i B. S. Levine, “Calcitonin, the forgotten hormone: Does it deserve to be forgotten?”, Clin. Kidney J., vol. 8, no. 2, pp. 180–187, 2015.
  4. S. J. Wimalawansa, “Calcitonin: History, Physiology, Pathophysiology and Therapeutic Applications”, in Osteoporosis in Men, Elsevier Inc., pp. 653–666.2010.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Melatonina – czym jest i jak działa? Badanie melatoniny

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Masz Hashimoto, leczysz się od lat, a i tak czujesz się źle? Przyczyną tego stanu mogą być niedobory, o których nawet byś nie pomyślała

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Kobieta leży na łóżku

Leki na tarczycę można przyjmować na noc? Dlaczego niektórzy pomimo leków wciąż czują się źle? Wyjaśniają autorki „Ogarnij Hashimoto”

Nie ma dowodów, by choroba Hashimoto była przeciwwskazaniem do szczepień na COVID-19

Choroby nadnerczy – rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

Polip szyjki macicy – przyczyny, objawy, leczenie i usuwanie

Hepcydyna – co to jest, rola w organizmie, nadmiar i niedobór

Tabletka dzień po – jak działa, ile kosztuje, gdzie kupić?

kobieta trzymająca rękę na dekolcie

USG grasicy – co wykrywa, wskazania, przygotowanie do badania

Kwas hialuronowy a choroba Hashimoto. Czy chorując na zapalenie tarczycy, można skorzystać z zabiegów medycyny estetycznej?

Wnętrostwo u dzieci i dorosłych – przyczyny i leczenie

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę. To jak depresja – nie „widać” jej po tobie, więc trudno uwierzyć, że coś ci dolega

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?