Przejdź do treści

Toczeń – charakterystyka, przyczyny i objawy. Jak leczyć choroby tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym?

kobieta, trzymająca wstążkę
Fot. 9nong / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Gosia Włodarczyk
Czy twój brzuch przypomina balon? To nie musi być „ciąża spożywcza”. Sprawdź, co może ci dolegać
Czarny bez – sprawdź jakie pyszne rzeczy możesz z niego zrobić
Pierwsza transpłciowa, niepełnosprawna modelka z porażeniem mózgowym na wybiegu. Kolejny przełom w świecie mody!
Fot: Unsplash
Czym (i dla kogo) jest NEAT, czyli spontaniczna aktywność fizyczna? Dietetyczka wyjaśnia
leki a alkohol
Przyjmujesz leki na alergię i zamierzasz wypić lampkę wina? Sprawdź, co mówi alergolog

Toczeń to choroba tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym. Etiologia tego schorzenia jest nieznana, ale za czynniki ryzyka uważa się infekcje, niektóre leki, zaburzenia hormonalne i predyspozycje genetyczne. Na tej podstawie wyróżnia się toczeń rumieniowaty, układowy, toczeń trzewny, skórny i noworodkowy. Leczenie polega na farmakoterapii.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Choroba nie oszczędza nikogo. Toczeń u dzieci jest równie częsty, jak u dorosłych. Najbardziej podatne na zachorowanie są osoby z wadliwym systemem odpornościowym. Charakterystyczne dla tocznia objawy to wysypka skórna i dolegliwości bólowe ze strony poszczególnych narządów. Jak diagnozować i leczyć tę chorobę?

Czym jest toczeń?

Toczeń jest chorobą tkanki łącznej, która ma podłoże immunologiczne. Choć chorują częściej kobiety, to schorzenie nie omija także dzieci i mężczyzn. W przebiegu choroby dochodzi do stanu zapalnego wywołanego przez własne komórki, co czyni ją ciężką i nieprzewidywalną. Przyczyny tocznia są nieznane. Nie wiadomo dlaczego organizm atakuje i niszczy własne tkanki. Choroba stanowi zagrożenie dla człowieka, ponieważ jej rozwój może doprowadzić do uszkodzenia poszczególnych narządów.

Przyczyny i czynniki ryzyka?

Etiologia tocznia nie została do końca wyjaśniona. Spekuluje się jedynie, że duży wpływ na zachorowanie mają predyspozycje genetyczne i wadliwy system odpornościowy. Do zachorowania przyczyniają się także czynnik ryzyka takie jak:

  • zaburzenia hormonalne, np. nadmiar estrogenów u kobiet przyjmujących doustną antykoncepcję hormonalną;
  • substancje chemiczne takie jak związki krzemu lub rozmaite rozpuszczalniki;
  • niewłaściwy tryb życia – palenie papierosów, dieta wysokotłuszczowa;
  • zakażenia wirusowe lub bakteryjne;
  • niektóre leki.

Choroba nie zawsze prowadzi do zajęcia narządów wewnętrznych. W niektórych przypadkach (np. przy toczniu polekowym) ma łagodny przebieg i jest całkowicie wyleczalna.

Toczeń – rodzaje

Postacie choroby można podzielić na podstawie występujących przy toczniu objawów. Wyróżnia się:

  • toczeń układowy (toczeń trzewny), inaczej toczeń rumieniowaty – objawy to charakterystyczna czerwona wysypka lokalizująca się na całym tułowiu. Przy toczniu układowym może dojść do zajęcia narządów, czego skutkiem jest ich niewydolność i uporczywe bóle ogólnoustrojowe. Toczeń rumieniowaty układowy jest najczęściej diagnozowaną i zarazem najgorszą postacią tocznia;
  • toczeń skórny – jego występowanie ogranicza się jedynie do powierzchni skóry, na której pojawia się wysypka skutkująca trwałymi bliznami;
  • toczeń polekowy – powstanie tego tocznia wiąże się ze skutkami ubocznymi niektórych leków. Jest to łagodna postać choroby, która znika zaraz po ich odstawieniu.

Jako choroba toczeń może być bardzo męczący. Jest też niebezpieczny, jeśli w jego przebiegu dojdzie do zajęcia narządów.

Zobacz także

Objawy tocznia

Charakterystycznym objawem tocznia jest wysypka przypominająca czerwone plamy, która lokalizuje się w obrębie całego ciała (toczeń rumieniowaty skórny). Mogą temu towarzyszyć dolegliwości bólowe mięśni i stawów, gorączka, bóle głowy, bóle w klatce piersiowej oraz duszności. Chorzy skarżą się także na ogólne złe samopoczucie, zmęczenie i uczucie rozbicia oraz owrzodzenia w jamie ustnej.

Diagnostyka

Rozpoznanie tocznia opiera się na podstawie charakterystycznych dla tej choroby objawów oraz wyników badań na toczeń z krwi i obrazowych. Chory musi wykonać podstawową morfologię krwi, określić miano przeciwciał przeciwjądrowych (przeciwciała ANA), odczyn Biernackiego, białko ostrej fazu (CRP). Kluczowe są także badania obrazowe, które potwierdzą lub wykluczą zajęcie narządów.

Toczeń – leczenie i rokowania

Stosowane przy toczniu rumieniowatym leczenie polega na farmakoterapii. Choremu podaje się leki , które hamują dalszy postęp choroby. Jest to też alternatywa dla sterydów doustnych, które mają dużo skutków ubocznych i bywają nieodłącznym elementem terapii tocznia.

Niektórym osobom zaleca się leki przeciwmalaryczne lub immunosupresyjne, które mają stymulować układ odpornościowy do walki z chorobą. Koniecznością bywa zażywanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Ponieważ niektóre z nich wykazują działanie drażniące na śluzówkę żołądka, trzeba przyjmować leki osłonowe.

W przypadku tocznia rokowania są na ogół pomyślne. Wiele zależy od tego, w jakim stadium został rozpoznany. Jeśli we wczesnym, szanse na wyleczenie ma około 80% chorych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

S. Jabłońska, T. Chorzelski, Choroby skóry – dla studentów medycyny i lekarzy, rozdział 14 Choroby tkanki łącznej (259–278), wyd V, Warszawa 1994, 1997, 2001, 2002.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„Pary homoseksualne są rodzicami bardzo odpowiedzialnymi. Ich miłość jest taka sama jak heteroseksualnych rodziców. Ale mają więcej niepokoju” – mówi psychoterapeutka Agnieszka Gudzowaty

„Nie powinny odkładać ciąży kobiety ze schorzeniami ginekologicznymi – endometriozą, zaburzeniami endokrynologicznymi, na przykład zespołem policystycznych jajników” – mówi prof. Marzena Dębska

„Zajęcia jogi śmiechu działają jak masaż twarzy, a przecież śmiech prostuje opadające kąciki ust. Po co myśleć o zmarszczkach? Ważniejsze jest życie pełne radości” – mówi Piotr Bielski, jogin śmiechu

„Ja nie lubię swojego brzucha. Mam sobie wmawiać, że jest zajebisty, jak nie jest? Ale nie jest tak słaby, żebym miała się go bardzo wstydzić i nie wychodzić na plażę” – mówi Ewa Zakrzewska, modelka plus size

Zainteresują cię również:

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

„W dniu swoich urodzin dowiedziałam się, że mam cukrzycę. Dostałam przepiękny prezent w postaci skierowania do natychmiastowego stawienia się w szpitalu” – mówi Sandra Kaczmarska, młoda diabetyczka typu 1

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?

Badanie mające sprawdzić czy chory potrzebuje kolostomii

Czym jest kolostomia i jak wygląda życie po zabiegu? Wskazania do wykonania kolostomii