Przejdź do treści

Zaburzenia lękowe – czym są? Jak sobie z nimi radzić?

Zaburzenia lękowe - co to, objawy, diagnoza, leczenie
Zaburzenia lękowe - co to, objawy, diagnoza, leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kuchnia
Jaki związek mają zwiędnięte kwiaty z popsutymi owocami?
Spalacze tłuszczu – które są najbardziej skuteczne? Podpowiada Arkadiusz Matras z Dietetyki #NieNaŻarty
Spalacze tłuszczu – które są najbardziej skuteczne? Podpowiada dietetyk Arkadiusz Matras
Niemowle
Rak piersi nie przekreśla marzeń o macierzyństwie! Ola „Kobieta rakieta” jest tego przykładem
Kobieta ćwiczy pierwszą pomoc na modelu niemowlaka
Policjant okrzyknięty bohaterem! Uratował życie 3-tygodniowego dziecka, które zadławiło się mlekiem
Tai chi - czym jest? / istock
Tai chi – co to jest, co daje i jak ćwiczyć? Jak wygląda trening tai chi dla początkujących?

Cierpi na nie co piąta osoba. Zaburzenia lękowe mogą utrudnić normalne funkcjonowanie, związki, pracę. Czym są zaburzenia lękowe? Jak sobie z nimi poradzić? Psycholog Urszula Struzikowska – Marynicz odpowiada. 

Zaburzenia lękowe – co to

Aśka miała czas, że z trudem wychodziła z domu: kręciło się jej w głowie, miała wrażenie, że się dusi. Sugerowano astmę, badania nie potwierdziły. Odbijała się od drzwi do drzwi gabinetów lekarskich, zanim ktoś powiedział, że jej problemem mogą być zaburzenia lękowe. Poszła na terapię. Dziś w chwilach kryzysu mówi sobie: „Spokojnie, to tylko atak paniki”.

Karolina skończyła elitarne liceum, zaczęła wymarzone studia. Nie jest w stanie ukończyć licencjatu, chociaż studiuje już 5 lat. Wpada w panikę przed zajęciami, więc zostaje w domu. Im więcej opuszcza, tym bardziej się boi i tym rzadziej wychodzi. Mimo terapii nie potrafi przełamać lęków, unika kolokwiów, ucieka z egzaminów. W pracy wytrzymała kilka dni, wciąż mieszka u rodziców.

Krzysztof ma dobrą pracę, z której był bardzo zadowolony. Do czasu, gdy zwolniono znaczną część personelu. Nadal lubi to, co robi, a pracodawcy go chwalą. A jednak żyje w nieustannym napięciu. Nie może spać, wybudza się po kilkanaście razy. Ma biegunki i mdłości, czasami silne duszności.

Ilona wpada w panikę w metrze – boi się, że wpadnie pod pociąg. Z tego powodu unika również tramwajów – tak planuje trasę, aby nie przechodzić przez tory. Gdy na uczelni miała wygłosić referat – zemdlała. W marketach, galeriach, tłoku szybko zaczyna panikować. Ucieka do publicznych toalet, tam stara się uspokoić. W dzieciństwie w jej domu rządził przemocowy ojciec. Po awanturach cała się trzęsła, myśląc, że umiera. Teraz lęk towarzyszy jej na co dzień.

W Polsce zaburzenia lękowe dotyczą nawet co 5. osoby. Szacuje się, że fobie, lęki, ataki paniki to najczęściej spotykane w Polsce problemy psychiczne. Najczęściej atakują młodych, między 20 a 45 r.ż., mogą jednak dotyczyć osób w każdym wieku.

Zaburzenia lękowe – objawy

Co to znaczy – lęk?

Urszula Struzikowska – Marynicz, psycholog: – Lęk zalicza się do jednego z najczęściej spotykanych objawów psychopatologicznych. Jest procesem wewnętrznym związanym z przeżywaniem napięcia, silnego dyskomfortu, powiązany jest on z wyobrażeniem zagrożenia.

Jak się objawia?

Lęk nie jest działaniem celowym, wywołuje on w człowieku poczucie napięcia i gotowości do ucieczki lub ataku, stan wzmożonego czuwania, ostrożności, oczekiwania na zagrożenie. Prowadzi do wyczerpania wskutek ciągłego napięcia i nienadążania organizmu za projekcjami psychiki.

Dokąd prowadzą lęki?

W ekstremalnych sytuacjach konieczna staje się hospitalizacja i wsparcie farmakologiczne organizmu. Lęk absorbuje naszą energię, uwagę, koncentrację wokół zagrożenia. Daje szereg dotkliwych następstw  fizjologicznych ze strony organizmu: kołatanie serca, przyspieszony oddech, poczucie duszenia się, nadwrażliwość zmysłowa, potliwość, suchość w ustach, omdlenia, brak kontroli nad zwieraczami. Psychiczne i somatyczne objawy lęku tworzą zamkniętą pętlę, zaciskającą się wokół narastającego poczucia zagrożenia.

Część osób doświadczających lęku odczuwa objawy chorób – zawału, udaru, zbliżającej się śmierci.

Problemem spotykanym często jest również tzw. nerwica hipochondryczna. To stan przeświadczenia o chorobach lub podwyższonym ryzyka zachorowania. Niektórzy ciągle wyobrażają sobie objawy zagrażające życiu i odnoszą je do swojego stanu zdrowia i sytuacji.

Czyli, innymi słowy, pojawiają się dokładnie te objawy, których ktoś się boi. 

Taki pacjent może doświadczać pogorszenia się samopoczucia, a nawet obiektywnie stanu zdrowia. Jednak przyczyną nie są tu powody biologiczne, ale psychiczne, dyktowane wyczerpującym zasoby energetyczne osoby lękiem.

Tacy pacjenci często skarżą się w pierwszej kolejności na dolegliwości ze strony układu krążenia, relacjonują problemy ze snem, dolegliwości ze strony układu pokarmowego czy oddechowego. Często są to objawy ataków paniki i stanów podwyższonego napięcia emocjonalnego.

Zaburzenia lękowe – diagnoza

Jakie są rodzaje zaburzeń lękowych?

Klasyfikacja zaburzeń lękowych grupuje je na zaburzenia lękowe fobiczne (fobia społeczna, agorafobia), inne zaburzenia lękowe (z napadami lęku- rozpoczynające się głównie w okresie adolescencji, zaburzenia lękowe uogólnione, zaburzenia depresyjne i lękowo- mieszane), zaburzenia obsesyjno- kompulsywne, zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną (przykładowo reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia dysocjacyjne), zaburzenia funkcjonowania społecznego rozpoczynające się w dzieciństwie (między innymi lęk separacyjny).

Jak poradzić sobie z lękiem? 

W takich sytuacjach, gdy lęk dominuje funkcjonowanie człowieka, a jego nasilenie wydaje się ekstremalne – częstym, ale przede wszystkim zrozumiałym błędem pacjenta jest szukanie natychmiastowej ulgi. Chce przerwania napięcia, które wydaje się nie do zniesienia.

Gdy problem tkwi w środku, nie da się uciec od siebie. Więc jak uciec od swoich lęków?

Najczęstszą – niewłaściwą – tego formą jest unikanie, sięganie po alkohol i inne substancje psychoaktywne lub autoagresja (samookaleczenia, próby samobójcze).

I to wszystko „zasługa” lęków? Przecież mogą być to objawy innych problemów.

Objawy zaburzeń lękowych wymagają rozróżnienia. Często mogą występować z początku trudności diagnostyczne. Objawy mogą być mylone z symptomami depresji czy uzależnień. Wspólnym mianownikiem dla tych grup zaburzeń jest stan napięcia, redukowanego niekiedy używkami, obniżony nastrój, wyobrażenia zagrożeń itp.

ADHD

Zaburzenia lękowe – leczenie

Jak można leczyć zaburzenia lękowe?

Istotnym narzędzie samopomocy jest samowiedza i psychoterapia, głównie w nurcie poznawczo- behawioralnym. To terapia zakładająca ekspozycje i techniki wyobrażeniowe, trening relaksacyjny, samokontrolę. Pomocna jest także farmakoterapia, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny.

Czy można uporać się samemu z lękiem?

Ważne jest poczucie własnej wartości pacjenta, jego poczucie tożsamości. Samoocena pacjenta może pomóc w procesie terapii. Jednak również może zaszkodzić, gdy posiadana samowiedza oparta jest na silnie negatywnych przeświadczeniach pacjenta o samym sobie.

Osoby chorujące na depresję, zmagające się z lękami czy przewlekłym stresem posiadają trudności w określeniu własnej tożsamości. W tym wypadku jest to jeden z punktów wyjścia dla oddziaływań wspierających taką osobę, fundamentalnych dla sensu dalszej pracy terapeutycznej.

Czy samookreślenie się pacjenta to najważniejsze zadanie dla terapeuty?

Zadaniem terapeuty jest wspieranie pacjenta, podtrzymywanie jego motywacji, docenianie podejmowanych wysiłków, pomoc w dostrzeganiu postępów, wyrażanie aprobaty, szacunku. Ale również przypominanie o celu i etapie terapii. Przypominanie o relaksacji oraz współtowarzyszenie na podstawie zrozumienia i wsparcia emocjonalnego pacjenta. Odczarowanie przeświadczenia, że to, co dzieje się, jest tajemnicze, zagrażające życiu i niemożliwe do pokonania.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Co może się stać, jeśli nie przestrzegasz zaleceń lekarzy?

Opieka psychiatryczna w Polsce – jaki jest jej stan i jak może to się zmienić po pandemii? 

Analiza stanu opieki psychiatrycznej w Polsce pokazuje, jak bardzo jest źle. Jak może to się zmienić po pandemii? 

Catherine Zeta-Jones: Żeby małżeństwo mogło działać, naprawdę należy mieć osobne łazienki

Catherine Zeta-Jones: żeby małżeństwo mogło działać, naprawdę należy mieć osobne łazienki

Probówki w laboratorium

Ile będzie kosztować remdesivir – lek na COVID-19? Za kurację trzeba będzie zapłacić prawie 10 tysięcy złotych

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Koronawirus / istock

Brytyjscy psychiatrzy przestrzegają przed kolejnymi negatywnymi skutkami pandemii. To trauma, lęki czy zaburzenia snu

Polekowe wypadanie włosów / unsplash

Czy leki mogą powodować łysienie? Ekspert Kosmetyczny wyjaśnia

6 błędów, które popełniamy, przyjmując lekarstwa. Zobacz, które nawyki lepiej zmienić

Leki na zaburzenia psychiczne – dlaczego nie powinniśmy się ich bać? Tłumaczy lekarka Aleksandra Pięta

Leki przepisane przez psychiatrę – dlaczego nie powinniśmy się ich bać? Tłumaczy lekarka Aleksandra Pięta

„Zapachy wspierają nasze leczenie zarówno poprzez poprawę nastroju, ale jeszcze częściej ze względu na swoje lecznicze właściwości” – mówi Urszula Buyuly

WHO ogłosiło przełom w poszukiwaniu leku na COVID-19. "To pierwsze sprawdzone leczenie, które zmniejsza śmiertelność u pacjentów z COVID-19"

WHO ogłosiło przełom w walce z COVID-19. Jest pierwszy lek, którego skuteczność została potwierdzona klinicznie

kobieta nerwica

Nerwica – jakie są jej objawy i rodzaje? Jak wygląda leczenie?

kobieta z dzieckiem w aptece

W aptekach zabraknie leków? Przedstawiciele branży farmaceutycznej ostrzegają

Jonoforeza. Na czym polega zabieg? Wskazania i przeciwwskazania

Jonoforeza – na czym polega zabieg? Wskazania i przeciwwskazania

Na zespół Aspergera mogą cierpieć zarówno dzieci, jak i dorośli.

Zespół Aspergera – objawy i przyczyny. Jak przebiega u dorosłych i dzieci?

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Pająk na ręce - arachnofobia

Arachnofobia – co to jest i jakie są jej objawy? Wyjaśniamy, jak leczyć arachnofobię

Kiedy ćwiczenia wpędzają w smutek

Co za dużo to niezdrowo. Czyli kiedy ćwiczenia wpędzają w smutek

zamyślona kobieta o platynowych włosach

Znów jesteś wkurzona? Sprawdź hormony! – radzi dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Interakcje leków - czego nie powinniśmy łączyć z innymi lekami, żywnością lub alkoholem?

Interakcje leków – czego nie powinniśmy łączyć z innymi lekami, żywnością lub alkoholem?

Dwie minuty do szczęścia - czyli jak to na co patrzysz, może poprawić ci nastrój

Dwie minuty do szczęścia – czyli jak to na co patrzysz, może poprawić ci nastrój

Aspiryna w słoiczku na leki

Aspiryna nie dla dzieci. Może powodować zagrożenie zdrowia a nawet życia. Ostrzega farmaceutka

Mitoman - na czym polega ta przypadłość?

Mitoman – na czym polega ta przypadłość?

Gorycz w ustach - co oznacza gorzki smak rano lub po lekach?

Gorycz w ustach – co oznacza gorzki smak rano lub po lekach?

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

czereśnie

Zjadłaś robaczywe czereśnie i zastanawiasz się, czy to mogło ci zaszkodzić? Sprawdź, co mówi dietetyczka w tej sprawie