Przejdź do treści

Zaburzenia lękowe – czym są? Jak sobie z nimi radzić?

Zaburzenia lękowe - co to, objawy, diagnoza, leczenie
Zaburzenia lękowe - co to, objawy, diagnoza, leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta w promieniach słońca / freepik
Przebarwienia skórne. Co może być przyczyną ich powstawania? Ekspert Kosmetyczny tłumaczy
Anna Puślecka
Anna Puślecka: sytuacja chorych onkologicznych jest dramatyczna. Boją się o swoje życie i zdrowie
Afty u dzieci - przyczyny i leczenie
Afty u dzieci – przyczyny i leczenie
Kobieta w ciąży na łóżku
Poduszka poporodowa – Pani Fizjotrener wyjaśnia, dlaczego jest szkodliwa dla zdrowia
Choroby serca - rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich
Choroby serca – rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich

Cierpi na nie co piąta osoba. Zaburzenia lękowe mogą utrudnić normalne funkcjonowanie, związki, pracę. Czym są zaburzenia lękowe? Jak sobie z nimi poradzić? Psycholog Urszula Struzikowska – Marynicz odpowiada. 

Zaburzenia lękowe – co to

Aśka miała czas, że z trudem wychodziła z domu: kręciło się jej w głowie, miała wrażenie, że się dusi. Sugerowano astmę, badania nie potwierdziły. Odbijała się od drzwi do drzwi gabinetów lekarskich, zanim ktoś powiedział, że jej problemem mogą być zaburzenia lękowe. Poszła na terapię. Dziś w chwilach kryzysu mówi sobie: „Spokojnie, to tylko atak paniki”.

Karolina skończyła elitarne liceum, zaczęła wymarzone studia. Nie jest w stanie ukończyć licencjatu, chociaż studiuje już 5 lat. Wpada w panikę przed zajęciami, więc zostaje w domu. Im więcej opuszcza, tym bardziej się boi i tym rzadziej wychodzi. Mimo terapii nie potrafi przełamać lęków, unika kolokwiów, ucieka z egzaminów. W pracy wytrzymała kilka dni, wciąż mieszka u rodziców.

Krzysztof ma dobrą pracę, z której był bardzo zadowolony. Do czasu, gdy zwolniono znaczną część personelu. Nadal lubi to, co robi, a pracodawcy go chwalą. A jednak żyje w nieustannym napięciu. Nie może spać, wybudza się po kilkanaście razy. Ma biegunki i mdłości, czasami silne duszności.

Ilona wpada w panikę w metrze – boi się, że wpadnie pod pociąg. Z tego powodu unika również tramwajów – tak planuje trasę, aby nie przechodzić przez tory. Gdy na uczelni miała wygłosić referat – zemdlała. W marketach, galeriach, tłoku szybko zaczyna panikować. Ucieka do publicznych toalet, tam stara się uspokoić. W dzieciństwie w jej domu rządził przemocowy ojciec. Po awanturach cała się trzęsła, myśląc, że umiera. Teraz lęk towarzyszy jej na co dzień.

W Polsce zaburzenia lękowe dotyczą nawet co 5. osoby. Szacuje się, że fobie, lęki, ataki paniki to najczęściej spotykane w Polsce problemy psychiczne. Najczęściej atakują młodych, między 20 a 45 r.ż., mogą jednak dotyczyć osób w każdym wieku.

Zaburzenia lękowe – objawy

Co to znaczy – lęk?

Urszula Struzikowska – Marynicz, psycholog: – Lęk zalicza się do jednego z najczęściej spotykanych objawów psychopatologicznych. Jest procesem wewnętrznym związanym z przeżywaniem napięcia, silnego dyskomfortu, powiązany jest on z wyobrażeniem zagrożenia.

Jak się objawia?

Lęk nie jest działaniem celowym, wywołuje on w człowieku poczucie napięcia i gotowości do ucieczki lub ataku, stan wzmożonego czuwania, ostrożności, oczekiwania na zagrożenie. Prowadzi do wyczerpania wskutek ciągłego napięcia i nienadążania organizmu za projekcjami psychiki.

Dokąd prowadzą lęki?

W ekstremalnych sytuacjach konieczna staje się hospitalizacja i wsparcie farmakologiczne organizmu. Lęk absorbuje naszą energię, uwagę, koncentrację wokół zagrożenia. Daje szereg dotkliwych następstw  fizjologicznych ze strony organizmu: kołatanie serca, przyspieszony oddech, poczucie duszenia się, nadwrażliwość zmysłowa, potliwość, suchość w ustach, omdlenia, brak kontroli nad zwieraczami. Psychiczne i somatyczne objawy lęku tworzą zamkniętą pętlę, zaciskającą się wokół narastającego poczucia zagrożenia.

Część osób doświadczających lęku odczuwa objawy chorób – zawału, udaru, zbliżającej się śmierci.

Problemem spotykanym często jest również tzw. nerwica hipochondryczna. To stan przeświadczenia o chorobach lub podwyższonym ryzyka zachorowania. Niektórzy ciągle wyobrażają sobie objawy zagrażające życiu i odnoszą je do swojego stanu zdrowia i sytuacji.

Czyli, innymi słowy, pojawiają się dokładnie te objawy, których ktoś się boi. 

Taki pacjent może doświadczać pogorszenia się samopoczucia, a nawet obiektywnie stanu zdrowia. Jednak przyczyną nie są tu powody biologiczne, ale psychiczne, dyktowane wyczerpującym zasoby energetyczne osoby lękiem.

Tacy pacjenci często skarżą się w pierwszej kolejności na dolegliwości ze strony układu krążenia, relacjonują problemy ze snem, dolegliwości ze strony układu pokarmowego czy oddechowego. Często są to objawy ataków paniki i stanów podwyższonego napięcia emocjonalnego.

Zaburzenia lękowe – diagnoza

Jakie są rodzaje zaburzeń lękowych?

Klasyfikacja zaburzeń lękowych grupuje je na zaburzenia lękowe fobiczne (fobia społeczna, agorafobia), inne zaburzenia lękowe (z napadami lęku- rozpoczynające się głównie w okresie adolescencji, zaburzenia lękowe uogólnione, zaburzenia depresyjne i lękowo- mieszane), zaburzenia obsesyjno- kompulsywne, zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną (przykładowo reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia dysocjacyjne), zaburzenia funkcjonowania społecznego rozpoczynające się w dzieciństwie (między innymi lęk separacyjny).

Jak poradzić sobie z lękiem? 

W takich sytuacjach, gdy lęk dominuje funkcjonowanie człowieka, a jego nasilenie wydaje się ekstremalne – częstym, ale przede wszystkim zrozumiałym błędem pacjenta jest szukanie natychmiastowej ulgi. Chce przerwania napięcia, które wydaje się nie do zniesienia.

Gdy problem tkwi w środku, nie da się uciec od siebie. Więc jak uciec od swoich lęków?

Najczęstszą – niewłaściwą – tego formą jest unikanie, sięganie po alkohol i inne substancje psychoaktywne lub autoagresja (samookaleczenia, próby samobójcze).

I to wszystko „zasługa” lęków? Przecież mogą być to objawy innych problemów.

Objawy zaburzeń lękowych wymagają rozróżnienia. Często mogą występować z początku trudności diagnostyczne. Objawy mogą być mylone z symptomami depresji czy uzależnień. Wspólnym mianownikiem dla tych grup zaburzeń jest stan napięcia, redukowanego niekiedy używkami, obniżony nastrój, wyobrażenia zagrożeń itp.

ADHD

Zaburzenia lękowe – leczenie

Jak można leczyć zaburzenia lękowe?

Istotnym narzędzie samopomocy jest samowiedza i psychoterapia, głównie w nurcie poznawczo- behawioralnym. To terapia zakładająca ekspozycje i techniki wyobrażeniowe, trening relaksacyjny, samokontrolę. Pomocna jest także farmakoterapia, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny.

Czy można uporać się samemu z lękiem?

Ważne jest poczucie własnej wartości pacjenta, jego poczucie tożsamości. Samoocena pacjenta może pomóc w procesie terapii. Jednak również może zaszkodzić, gdy posiadana samowiedza oparta jest na silnie negatywnych przeświadczeniach pacjenta o samym sobie.

Osoby chorujące na depresję, zmagające się z lękami czy przewlekłym stresem posiadają trudności w określeniu własnej tożsamości. W tym wypadku jest to jeden z punktów wyjścia dla oddziaływań wspierających taką osobę, fundamentalnych dla sensu dalszej pracy terapeutycznej.

Czy samookreślenie się pacjenta to najważniejsze zadanie dla terapeuty?

Zadaniem terapeuty jest wspieranie pacjenta, podtrzymywanie jego motywacji, docenianie podejmowanych wysiłków, pomoc w dostrzeganiu postępów, wyrażanie aprobaty, szacunku. Ale również przypominanie o celu i etapie terapii. Przypominanie o relaksacji oraz współtowarzyszenie na podstawie zrozumienia i wsparcia emocjonalnego pacjenta. Odczarowanie przeświadczenia, że to, co dzieje się, jest tajemnicze, zagrażające życiu i niemożliwe do pokonania.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Leki immunosupresyjne - czym są i jak działają na organizm?

Leki immunosupresyjne – czym są i jak działają na organizm?

Farmaceutka w aptece - koronawirus

Ministerstwo Zdrowia wprowadziło reglamentację leków Arechin i Plaquenil. Mają trafić przede wszystkich do szpitali z chorymi na COVID-19

Leki przeciwwirusowe - na grypę i inne wirusy

Leki przeciwwirusowe – na grypę i inne wirusy

Zaburzenia OCD

Zaburzenia OCD

Osobowość narcystyczna, związek z narcyzem

Osobowość narcystyczna, związek z narcyzem

Schizoidalne zaburzenie osobowości / freepik

Nie dla wszystkich kwarantanna jest ciężkim doświadczeniem. Istnieje grupa ludzi, dla których brak związków międzyludzkich jest czymś typowym

Osobowość paranoiczna – jak ją zidentyfikować i jak postępować?

Osobowość paranoiczna – jak ją zidentyfikować i jak postępować?

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Półka w aptece z lekami

Polska zatwierdziła Arechin, jako lek wspomagający w leczeniu koronawirusa

Leki w aptece

Choroba Parkinsona. Chorzy muszą się liczyć z przerwami dostępu do leku

Tabletki w misce

GIF aktualizuje informację w sprawie ryzyka obecności nitrozoamin w popularnych lekach na cukrzycę, zgagę i wrzody żołądka. Co ustalono?

kobieta z tabletką na języku

„Panie doktorze, łykam już tylko 70 tabletek”. O lekomanii w Polsce mówi Bohdan T. Woronowicz

zima

Depresja sezonowa, choroba afektywna sezonowa – jak przeżyć zimę i nie zwariować

apteka

Euthyrox – w aptekach w całej Polsce brakuje tego leku. Wiemy, kiedy Euthyrox znów się pojawi

Marta Stoberska / Instagram

Kompulsywne objadanie się, bo „zasłużyłaś”, to zaburzenia odżywiania. Tak samo jak 3 godziny spędzone na cardio, bo zjadłaś pizzę

sok grejfrutowy

Nie popijaj tym leków! Na szczycie czarnej listy jest… sok grejpfrutowy

Martyna Wojciechowska o depresji

Martyna Wojciechowska tłumaczy się z wpisu o depresji. „Sama byłam wiele razy na dnie”

zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania – jakie są rodzaje? Jak wygląda leczenie?

Dłoń z kroplami do nosa

Popularne krople do nosa wycofane z obrotu. Sprawdź, czy masz je w domu

Laktacja a przeziębienie - czy można karmić piersią w trakcie przeziębienia?

Karmienie piersią a przeziębienie. Farmaceutka wyjaśnia wątpliwości

Krople Espumisan wycofane z obrotu

Popularne krople na wzdęcia wycofane z obrotu. Sprawdź, czy masz je w domu

Kobieta w aptece bierze leki z półki. Widać tylko jej rękę z lekami i półki z lekami

Metformina – uważaj! Powoduje niedobór witaminy B12. Tłumaczy farmaceutka

Kompulsywne objadanie się

Kompulsywne objadanie się. Jak sobie z tym radzić?

Kobieta siedzi na łóżku. Ma dużego kaca

Które leki w połączeniu z alkoholem spowodują podwójnego kaca? Tłumaczy farmaceutka Zofia Winczewska

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Archiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Images

Grypa hiszpanka. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia