Niniejszy serwis korzysta z plików cookies celem realizacji usług zgodnie z Polityką Plików Cookies.
Informujemy, iż istnieje możliwość określenia warunków przechowywania lub dostępu do plików cookies za pomocą przeglądarki. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w plikach cookies wybierz opcję Zamknij. W przypadku, gdy nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Zamknij Polityka plików cookies
HelloZdrowie HelloZdrowie HelloZdrowie

Zdrowy organizm

Wszystko, co trzeba wiedzieć o… kupie

Wszystko, co trzeba wiedzieć o… kupie
Ilustracja: shutterstock
Chyba nie ma bardziej wstydliwego tematu. O kupie się nie rozmawia! Nie namawiamy, aby kwestia wizyt w toalecie stała się nagle wiodącym tematem small talków, ale przypominamy: to, co wydalamy, naprawdę wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Jak więc nie przegapić ważnych objawów? Z naszymi wskazówkami będzie to o wiele łatwiejsze.

Ludzki kał nie jest tylko trawiennym odpadkiem. Jego kolor, zapach, a nawet (tak!) dźwięk, jaki wydaje, gdy uderza o wodę w toalecie – może zdemaskować wiele chorób. Dlatego właśnie każdy z nas powinien czasem rzucić okiem do muszli klozetowej. Oprócz pozostałości po smacznym obiedzie możemy tam znaleźć objawy wielu chorób i dolegliwości. Wygląd stolca i sposób wypróżnienia zdradza całkiem sporo. Jego żółty kolor może być efektem chorej trzustki. Nieznośny zapach pojawia się przy infekcji jelit, a nawet celiakii. Cukrzyca i niedoczynność tarczycy mogą natomiast objawiać się m.in. zatwardzeniem. Jakie jeszcze choroby jesteśmy w stanie zobaczyć w stolcu? Na co zwracać uwagę przy wypróżnieniach? Zebraliśmy najważniejsze informacje.

Kiedy kolor daje ostrzeżenie

Zdrowy stolec powinien być w odcieniach koloru brązowego. To zasługa naszej krwi. A dokładniej jednego z jej składników: sterkobilinogenu. - Po przekształceniach w jelicie utlenia się on do brunatnej sterkobiliny barwiącej kał na brązowo - tłumaczy dr n. med. Lech Trzeciak.

Czarny stolec to najniebezpieczniejszy z odcieni, jaki może nam się ukazać. Lekarze ostrzegają, że najczęściej jest objawem krwawienia z przewodu pokarmowego. Gdy krew przedostanie się do żołądka, wskutek trawienia i degradacji hemoglobiny barwi kał na czarno. Warto wtedy sprawdzić, czy nie borykamy się z chorobą wrzodową dwunastnicy lub żołądka, gastropatią krwotoczną, pęknięciem żylaków przełyku, zespołem Mallory’ego-Weissa, chorobą refleksową przełyku albo... rakiem jelita grubego. Czarny kał może dodatkowo zdradzać poważne nieprawidłowości krążenia: niedokrwienie jelit czy żylaki przełyku.

Zdarza się też kał żółty. Można przy tym wyróżnić przynajmniej dwie jego odmiany. Pierwsza z nich - stolec odbarwiony i jasny, a jednocześnie pokryty tłuszczem i luźny, który brudzi bieliznę. Tak przeobraża się kał chorych z niewydolnością trzustki (przewlekłe zapalenie, stany po operacji, rak). Powód? Chora trzustka nie trawi tłuszczu. Niestrawiony tłuszcz wydostaje się więc z kałem, który w efekcie choroby zmienia barwę na jasną.

Stolec może być także jasnożółty. Tutaj zmiany koloru należy szukać gdzie indziej. Konkretnie w wątrobie. Kał jest odbarwiony ze względu na zaburzenia przemiany żółci i w konsekwencji problemy z metabolizmem bilirubiny (barwiącej kał na brązowo), która nie jest wydalana do jelita. Chorobą mogącą zaburzać pracę wątroby, a jednocześnie towarzyszącą jasnożółtym stolcom jest m.in. kamica dróg żółciowych. Jasnożółty kał może też demaskować ciężkie uszkodzenie wątroby spowodowane stanem zapalnym albo... zbyt dużymi ilościami wypitego alkoholu.

Zdarza się również, że kał robi się zielony. Przyczyna takiego zabarwienia jest nieco myląca, bo często to wina obecnej w nim żółci. Dlaczego nie jest więc żółty? - Żółć ma zielony kolor. Gdy więc wędrówka żółci przez przewód pokarmowy jest, z jakichkolwiek powodów, przyspieszona, to żółć pozostaje zielona. Na taki też kolor barwi stolec - tłumaczy dr M. Picco z prestiżowej Mayo Clinic. Zielony kolor stolca może być objawem zespołu jelita drażliwego, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Leśniowskiego-Crohna, zakażenia pasożytniczego, celiakii czy zaburzenia wchłaniania. Taki stolec często podpowiada oprócz tego alergie pokarmowe.

Konsystencja i kształt

Zdrowy stolec powinien przyjmować formę gładkiej, smukłej papki. Ani twardej, ani luźnej, czyli takiej, która pozwala na bezproblemowe wydalanie.

Dzięki ściągawce przygotowanej przez naukowców z Uniwersytetu w Bristolu możemy w szybki sposób sprawdzić, czy nasz kał odpowiada najwyższym standardom. Opracowana przez nich tzw. skala uformowania stolca, uwzględnia aż siedem jego typów:

- typ 1 - pojedyncze zbite grudki podobne do orzechów, trudne do wydalenia,
- typ 2 - stolec o wydłużonym kształcie, grudkowaty,
- typ 3 - stolec wydłużony, z pęknięciami na powierzchni,
- typ 4 - smukłe, wężowate kawałki stolca, gładkie i miękkie,
- typ 5 - miękkie drobiny z wyraźnymi krawędziami (łatwo wydalane),
- typ 6 - kłaczaste kawałki z postrzępionymi krawędziami,
- typ 7 - wodnisty, bez stałych elementów (ciecz).

Okazuje się, że wśród typów prawidłowych są tylko te w postaci trzeciej i czwartej. Pozostałe wskazują na trudności w usuwaniu stolca z organizmu, to znaczy zbyt wolny albo szybki transport pokarmu przez jelito grube.

Największymi „grzebułami” są towarzyszące zaparciom grudkowate stolce występujące w dwóch pierwszych formach. Dlaczego tak wyglądają? - Im dłuższy czas przechodzenia stolca przez jelito grube, tym staje się twardszy i bardziej bobkowaty (przypominający kulki) - tłumaczy lek. med. Magdalena Przybylska-Feluś z Oddziału Klinicznego Kliniki Gastroenterologii i Hepatologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. U osób niemających dotychczas problemów z wypróżnieniem powtarzające się zaparcia trzeba potraktować jako objaw wymagający obserwacji. Mogą bowiem zapowiadać wiele poważnych chorób: schorzenia neurologiczne (stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, guz rdzenia kręgowego czy choroby naczyniowe mózgu i neuropatia cukrzycowa), cukrzycę, niedoczynność tarczycy, endometriozę, przepuklinę, hemoroidy, zespół jelita drażliwego, chorobę Hirschprunga czy raka jelita grubego, jamy brzusznej, miednicy bądź jajnika albo macicy.

W nie lepszej sytuacji są osoby zmagające się z przewlekłą biegunką. To stolce, które w bristolskiej skali przyjmują postać typu piątego i szóstego. Do takiej formy wypróżnień prowadzić mogą choroby trzustki, celiakia i choroby zapalne jelit (w tym uciążliwe nieswoiste zapalenie jelit czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego) oraz miażdżyca. Ostatnia natomiast postać kału dotyczy najczęściej infekcji bakteryjnej.

Zapytaj i podziel się wiedzą

Aby zadać pytanie musisz się zalogować
Wyślij
Pytania zadane przez innych użytkowników
krystyna9925 zapytał(a) 22 września 2017
Pytanie dotyczy artykułu Wszystko, co trzeba wiedzieć o… kupie
Nie wiem czy to prawidłowe. W ciągu dnia oddaje stolec 3-4 razy. Co prawda warzywa i owoce to moje główne pożywienie . Czesto widzę niestrawione resztki np. papryki czy jabłka. będę wdzięczna za inf. Krystyna
krystyna9925 odpowiedział(a) 22 września 2017
Idzie jesień więc zamierzam zaopatrzyć się w witaminę D 3. Jaką polecacie ??