Przejdź do treści

Najlepsze i najgorsze oleje. Gdzie się znajdują?

kobieta smażąca jedzenie
Najlepsze i najgorsze oleje. Gdzie się znajdują? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Przyszłośc koronawirusa
Koronawirus w przyszłości będzie wywoływał irytujące, niegroźne przeziębienie – twierdzą naukowcy
W Wielkiej Brytanii szczepią 140 osób na minutę. Już połowa seniorów powyżej 80. roku życia została zaszczepiona
Polska Akademia Nauk potwierdza: pandemia negatywnie wpłynęła na zdrowie psychiczne
Dlaczego lepiej używać szklanej butelki dla dzieci zamiast plastikowej? Wyjaśnia chemiczka Sylwia Panek
Dlaczego lepiej używać szklanej butelki dla dzieci zamiast plastikowej? Wyjaśnia chemiczka Sylwia Panek
Blue Monday. Czy to naprawdę najbardziej dołujący dzień w roku?

Tłuszcze ostatnimi czasy nie mają dobrej prasy. Wiele osób profilaktycznie z nich rezygnuje. Inni stawiają wyłącznie na „modne” oleje, np. kokosowy. Jednak często nieświadomie spożywamy oleje w słodyczach, przekąskach, ciastach i ciasteczkach. Gdzie kryją się „złe” oleje i czy rzeczywiście trzeba ich unikać? Sprawdzamy.

Oleje spożywcze – rodzaje

Oleje roślinne to mieszaniny estrów kwasów tłuszczowych, uzyskiwane z roślin oleistych. Niektóre są jadalne, inne bywają szkodliwe, a nawet trujące. Najbardziej znane to: olej słonecznikowy, rzepakowy i oliwa z oliwek. W ostatnich latach popularność zyskał olej kokosowy.

Olej palmowy uważa się za szkodliwy dla zdrowia (sprawdzimy, czy słusznie). Dostępne są również m.in. olej kukurydziany, lniany, orzechowy, konopny czy sojowy oraz stosowany w kosmetyce olej rycynowy. Olej zwierzęcy to tran oraz masło klarowane. Tyle, jeśli chodzi o definicje. Przejdźmy do tego, gdzie się kryją i co to może znaczyć dla naszego organizmu.

Kobieta jedząca pizzę / istockphoto.com

Najgorsze oleje

Zdaniem niektórych, każdy tłuszcz to zło: przyczyna nadwagi, otyłości, zapycha tętnice, podnosi „zły” cholesterol. Uważa się jednak, że optymalne ilości odpowiednich tłuszczów mogą działać na organizm korzystnie. Pytanie jednak, co i jak jeść, żeby znaleźć ten złoty środek odpowiednich tłuszczów?

Tłuszcze roślinne są mniej szkodliwe od zwierzęcych. Co nie oznacza, że w ogóle nie są szkodliwe. „Złe” są nasycone kwasy tłuszczowe i tłuszcze trans. Weźmy pod lupę najbardziej popularne oleje.

Olej sojowy stabilizowany jest przez proces uwodorniania. To powoduje, że staje się szkodliwy dla zdrowia.

Margaryny, nie tak dawno stawiane na piedestale ponad masłem, również zawierają tłuszcze trans. Proces uwodorniania, nadający kremową konsystencję i smak, niestety „psuje” produkt od strony zdrowotnej. Szczególnie negatywne skutki dla zdrowia może mieć smażenie na margarynie. Otyłość, cukrzyca, choroby serca i układu krążenia, to tylko niektóre z potencjalnych skutków spożywania margaryn.

Olej palmowy jest coraz częściej stosowany. Utwardzanie to, innymi słowy, uwodorowienie. Konsystencja jest wygodniejsza w użyciu, bo stała, ale to jedyny atut. Zwiększa się ryzyko chorób serca i układu krążenia, m.in. miażdżycy, a nawet niektórych nowotworów. Utwardzonemu lub uwodorowanemu olejowi palmowemu powiedz stanowcze „nie”.

Na oleje tłoczone na zimno, jak np. słonecznikowy, rzepakowy i lniany, negatywny wpływ ma obróbka termiczna. Nie będą szkodzić podane w sałatce, tak bardzo, jak na patelni. Jeśli smażyć to na olejach rafinowanych – rzepakowym lub słonecznikowym. Rafinacja też nie jest bez wad – oczyszcza, ale i pozbawia np. steroli.

Olej rzepakowy jednak również nie jest ulubieńcem zwolenników zdrowego żywienia. Budzi kontrowersje, gdyż rzepak to roślina modyfikowana genetycznie. Zwolennicy tego oleju argumentują, że nie dotyczy to naszych rodzimych odmian. Atutem oleju rzepakowego może być bogactwo nienasyconych kwasów tłuszczowych. Rzepak bywa nazywany „oliwą północy”, gdyż w naszej lokalnej kuchni służy (zamiast oliwy z oliwek) do wszystkiego – smażenia, pieczenia, sałatek.

Co przemawia na niekorzyść oleju rzepakowego? Zawarty w nim kwas erukowy, do niedawna stanowiący nawet połowę zawartego w oleju rzepakowym kwasów tłuszczowych. To substancja toksyczna, szkodliwie wpływająca na serce. Obecnie wykorzystywane są odmiany bezerukowe, a więc kwas erukowy nie przekracza 2 procent kwasów tłuszczowych zawartych w tym oleju.

Nienasycone kwasy tłuszczowe NNKT stanowiące 90 proc. tego oleju (oleinowy, linolowy, linoleowy) to argument na jego korzyść. Optymalny jest również stosunek omega-6 do omega-3. Tylko 7 proc. to kwasy tłuszczowe nasycone. Kolejne atuty to witamina A, witamina K, witamina E i przeciwutleniające sterole.

Choć może to rozwiewać negatywną aurę wokół oleju rzepakowego, zwróćmy uwagę na fakt, że nierafinowany nie powinien być smażony, uwalniają się pod wpływem temperatury toksyczne substancje. Stosowany do dań na zimno powinien być szybko spożywany, gdyż utlenianie również działa niekorzystnie. Natomiast rafinowany olej zarówno na ciepło, jak i zimno zachowa walory. Olej rzepakowy może okazać się nie taki zły, jak go malują. Jeśli lubisz naturalną pielęgnację, wiedz, że olej rzepakowy można wykorzystać w maseczkach, peelingach i do kąpieli.

Jak poznać w prosty sposób niezdrowy olej? Po butelce. Jeśli jest przezroczysta, plastikowa, a produkt można przechowywać w temperaturze pokojowej, oznacza to skład chemicznie modyfikowany.

maliny

Najlepsze oleje

Olej kokosowy uważa się za (prawie) ideał. Doskonale sprawdza się jako dodatek do potraw, można go używać w roli kosmetyku. Jedynym przeciwskazaniem mogą być rzadko spotykane alergie. Minus to wysoka zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych, dlatego pamiętajmy o umiarze. Trójglicerydy zawarte w oleju kokosowym organizm przekształca w energię, a nie magazynuje w postaci tkanki tłuszczowej. Olej kokosowy zawiera również związki, które działają przeciwbakteryjnie.

Uważa się, że należy unikać podgrzewania go i mieszania z innymi tłuszczami. Olej kokosowy ma wprawdzie wyższą niż oliwa czy oleje tłoczone na zimno temperaturę dymienia, ale mimo wszystko lepiej na nim nie smażyć. Prawdę mówiąc, najlepiej w ogóle ograniczyć smażenie potraw.

Olej sezamowy znany jest z kuchni azjatyckiej. Zawiera jednonienasycone kwasy tłuszczowe i antyoksydanty, a także fosfatydylocholiny, korzystnie działające na mózg. Nie traci właściwości po obróbce termicznej. Minusem jest zawartość kwasów tłuszczowych omega-6, a raczej ich niewłaściwe proporcje w stosunku do kwasów omega-3.

Oliwa z oliwek – to królowa zdrowych tłuszczów. Dobra dla serca i układu krążenia – jak i reszta składników diety śródziemnomorskiej. Zawiera substancje korzystne dla zdrowia: jednonienasycone kwasy tłuszczowe oraz polifenole. Zdania są podzielone, jeśli chodzi o jej obróbkę termiczną. Część specjalistów zwraca uwagę, że nie powinno się jednak na niej smażyć, z uwagi na niską temperaturę dymienia. Nie powinno się również wykorzystywać ponownie pozostałej na patelni oliwy podczas kolejnego smażenia.

istockphoto.com

Gdzie się kryją oleje

Co wyrzucić z diety, żeby żyć zdrowo i bezpiecznie?

Słodycze – ze względu na obecność utwardzanego oleju palmowego. Znajduje się w kremach czekoladowych, które dodatkowo są przepełnione cukrem. Lody, batony, czekolady. Nie wszystkie, więc czytaj skład. Te z olejem palmowym odłóż na półkę. Zastąp owocem lub sorbetem.
• Gotowe pakowane pieczywo – zerknij na skład. W większości podobnych produktów znajduje się utwardzany olej palmowy.
• Mrożone pizze, gotowe spody również zawierają olej palmowy.

Dietetyk Karolina Suchora przyznaje: – Oleje na pewno możemy podzielić na te dobre oraz złe. Jednym z tych, który musimy mocno ograniczyć, jest olej palmowy, który obecnie jest dodawany do wielu produktów. Głównie znajdziemy go w wyrobach cukierniczych – ciastkach, batonach, płatkach czy ogólnie mówiąc w produktach przetworzonych.

Jakie jeszcze produkty mogą być niebezpieczne? – Należy również zwrócić uwagę na tłuszcze trans, które znajdziemy np. w margarynach czy wyrobach ciastkarskich, żywności typu fast food – ostrzega dietetyczka. Przypomina, jakie mogą być konsekwencje spożywania tłuszczów: – Nadmiar tych tłuszczy zwiększa ryzyko otyłości, a także występowania chorób układu krążenia.

W takim razie, jakie tłuszcze są najlepsze? – Powinniśmy wybierać głównie te oleje, które należą do tłuszczów nienasyconych – podpowiada Karolina Suchora. – Są to chociażby oliwa z oliwek, olej lniany, oleje z orzechów. Spożywane w odpowiednich ilościach i proporcjach mogą działać prewencyjnie w stosunku do wielu chorób. Warto czytać etykiety, by wybierać jak najmniej przetworzone produkty bez zbędnych i zagrażających zdrowiu dodatków – podkreśla specjalistka.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lipidy – podział, funkcje, zaburzenia przemian lipidów

Płukanie ust olejem – opinie, efekty. Czy jest szkodliwe?

Ketony w moczu — przyczyny, objawy, leczenie

Ketony w moczu – co oznaczają? Przyczyny, objawy i leczenie ketonurii

Dieta Dukana

Dieta Dukana – zasady, etapy i skutki uboczne diety „protal”

Oliwa z oliwek / istock

Na czym smażyć? Na oliwie! Dietetycy z „Dietetyki nie na żarty” wyjaśniają dlaczego

olej

Oleje roślinne – tłusto nie znaczy niezdrowo

Okłady ze smalcu gęsiego - sposób Anny Lewandowskiej na przeziębienie

Gęsi smalec na kaszel? Właściwości, zastosowanie

sklep Lidl

Zdrowe zmiany w dyskontach. Lidl odchudza żywność z soli i cukru, Biedronka rezygnuje z oleju palmowego

Unsplash

Węglowodany i tłuszcze są złe? Robisz wszystko, by ich unikać? Specjalistka ds. żywienia obaliła dietetyczne mity

insulinooporność

5 faktów o insulinooporności, które powinnaś znać

Wiesz jak dbać o serce? Oto lista produktów, których powinnaś unikać

Olej kokosowy – kosmetyk, lek i suplement

Olej kokosowy – kosmetyk, lek i suplement

Gotowanie: temperatura najzdrowsza dla serca

W jakiej temperaturze najlepiej przygotowywać posiłki, by przysłużyć się swojemu sercu?

Tłuszcze – nie takie złe jak je malują

Tłuszcze – nie takie złe jak je malują

Przetestowano nauczycieli wracających do szkół. Pozytywny test na COVID-19 otrzymało 2,4 tys. z nich

Top 10 produktów chroniących przed rakiem

Seks podczas okresu – czy można go uprawiać? Fakty i mity

Kobieta

Depresja ma różne oblicza. O tym objawie rzadko się mówi

Starość zaczyna się od mózgu

Szczepienia przeciwko COVID-19. Czy Polacy mogą zaszczepić się w innym kraju Unii Europejskiej?

Migrena – kwestia genów?

Kobieta

Epigenetyka – zdrowie to nie tylko geny

Elektrolity – sprawdź, czego jeszcze o nich nie wiesz

Prekoncepcja - czym jest i dlaczego jest tak ważna dla przyszłych rodziców? Wyjaśnia ginekolożka lek. Anna Horbaczewska

Prekoncepcja – czym jest i dlaczego jest tak ważna dla przyszłych rodziców? Wyjaśnia ginekolożka lek. Anna Horbaczewska

Najpopularniejsze

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

całująca się para

7 rzeczy, które się staną, gdy przestaniesz uprawiać seks