Przejdź do treści

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Atropina / Paweł Szymański Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Atropina to substancja o właściwościach zarówno leczniczych, jak i trujących. Krople z atropiną wykorzystuje się w diagnostyce okulistycznej i leczeniu zapalenia tęczówki, ale jej spożycie wpływa na różne układy człowieka, w tym na pracę serca, przewód pokarmowy i drogi oddechowe. Jako lek, atropina sprzedawana jest na receptę w ściśle określonych przypadkach. Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do poważnych skutków ubocznych.

Co to jest atropina?

Atropina, a dokładniej siarczan atropiny (Atropini sulfas) to związek organiczny z grupy alkaloidów tropanowych. Substacja ta w największej ilości znajduje się roślinach z rodzaju psiankowatych: pokrzyku wilczej jagodzie (Atropa Belladonna), bieluniu dziędzierzawie (Datura Stramonium), lulku czarnym (Hyoscyamus Niger) i lulecznicy odurzającej (Scopolia Carnolica).

Działanie roślin zawierających ten związek znano już w starożytności. Wykorzystywali je szamani podczas rytuałów; pojawiały się w wielu mitach i legendach o wieszczkach, a w średniowieczu uważano, że czarownice robiły z nich maści wywołujące wrażenie latania. Kobiety stosowały pokrzyk w celu poszerzenia źrenic i zwiększenia swojej atrakcyjności.

Do dziś atropina stosowana jest w medycynie, przede wszystkim pod postacią kropli do oczu. W zależności od użytej dawki, atropina posiada właściwości lecznicze, halucynogenne bądź trujące. Zjedzenie nawet niewielkiej ilości owoców pokrzyku wilczej jagody może doprowadzić do śmierci. Objawy zatrucia pojawiają się już po 30-60 minutach, dlatego kluczowe jest szybkie wezwanie pomocy.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging
Naturell Witamina D 1000mg, 365 tabletek
70,00 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł
Zdrowie umysłu, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z głębokim skupieniem, 30 saszetek
139,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł
Ruta Kowalska

Działanie atropiny

Działanie atropiny opiera się na blokowaniu pozazwojowych receptorów cholinergicznych (M1 i M2). Oznacza to, iż atropina działa jako antagonista acetylocholiny. Substancja ta:

  • blokuje receptory muskarynowe i powoduje rozkurcz mięśniówki gładkiej w obrębie drzewa oskrzelowego, przewodu pokarmowego i dróg moczowych,
  • prowadzi do zahamowania wydzielania potu, łez, śliny oraz spadku wydzielania śluzu w drogach oddechowych,
  • przyspiesza pracę serca – wpływa na rytm zatokowy, przewodnictwo zatokowo-przedsionkowe i przedsionkowo-komorowe,
  • rozkurcza zwieracz źrenicy i poraża akomodację oka,
  • działa nieznacznie znieczulająco, dlatego stosowana jest jako wprowadzenie do znieczulenia ogólnego,
  • blokuje przewodnictwo nerwowe, co prowadzi do powstania halucynacji.
Stenty w sercu - co to jest? Zabieg wszczepienia stentów

Atropina jako lek

Atropina jako lek stosowana jest pod trzema postaciami: jako roztwór do iniekcji, krople do oczu oraz tabletki drażowane. Atropinę siarczanu wstrzykuje się osobom z bradykardią zatokową i arytmią oraz podczas reanimacji krążeniowo-oddechowej. Substancja ta jest także odtrutką po spożyciu grzybów zawierających muskarynę. Doustnie atropinę podaje się w zaburzeniach przewodu pokarmowego (kolce żółciowej i nerkowej, zaparciach spastycznych) oraz w migrenowych bólach głowy, w połączeniu z innymi lekami.

Krople z atropiną wykorzystuje się w okulistyce, ponieważ rozszerzają źrenice, przeciwdziałając zrostom tęczówkowo-soczewkowym u osób z zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. Aplikuje się je do worka spojówkowego. Atropina – jak długo działa? Atropina zaczyna działać po około 30 minutach od podania, a efekt rozszerzenia źrenic utrzymuje się przez 8-14 dni. Widzenie po atropinie jest pogorszone, ponieważ dochodzi do porażenia akomodacji oka. Atropina dla dzieci stosowana jest w badaniu refrakcji oka oraz w innych badaniach diagnostycznych. Krople do oczu z atropiną dostępne są jedynie na receptę. Ich cena wynosi około 15 zł.

Jak stosować atropinę?

Dawkowanie atropiny ustala lekarz w odniesieniu do stanu klinicznego pacjenta. Przed operacją pacjentowi wstrzykuje się zazwyczaj od 0,3 do 0,6 mg atropiny na 30-60 minut przed rozpoczęciem zabiegu. Osobom z zatruciem pokarmowym wielokrotnie podaje się domięśniowo jeden lub dwa miligramy substancji. Z kolei w diagnostyce radiologicznej standardową dawką stosowaną w celu zwolnienia pasażu jelitowego jest 1 mg atropiny.

Podawanie atropiny dzieciom przygotowującym się do badania refrakcji oka jest następujące:

  • dzieciom do trzeciego roku życia podaje się jedną kroplę 0,25 proc. roztworu atropiny dwa razy dziennie przez pięć dni,
  • dzieciom od trzeciego do szóstego roku życia podaje się jedną kroplę 0,5 proc. roztworu atropiny dwa razy dziennie przez pięć dni,
  • dzieciom po szóstym roku życia podaje się jedną kroplę jednoprocentowego roztworu atropiny dwa razy dziennie przez trzy dni.

Leczenie zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego wymaga podawania do dwóch razy na dobę jednej kropli jednoprocentowego roztworu atropiny.

Zdrowie w doniczce. Dlaczego powinnaś mieć rośliny w domu?

Przeciwwskazania do stosowania atropiny

Atropina jest silnym lekiem, który powinien być zażywany ściśle z zaleceniami lekarza. Istnieją liczne przeciwwskazania do stosowania atropiny, w tym: refluksowe zapalenie przełyku, miastenia gravis i niedrożność porażenna jelit. Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania leku u chorych z chorobą niedokrwienną serca, zastoinową niewydolnością serca, tachykardią, nadciśnieniem tętniczym, jaskrą czy chorobą wrzodową żołądka.

Należy unikać stosowania atropiny w trakcie przeziębienia, ponieważ lek może spowodować wzrost temperatury ciała. Jak dotąd nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu atropiny na kobiety w ciąży, natomiast wiadomo, że substancja ta przenika przez łożysko i może powodować tachykardię u płodu. Leki zawierające atropinę mogą być stosowane w ciąży jedynie w przypadku, gdy korzyści odniesione z ich zażywania przeważają nad ewentualnym działaniem niepożądanym.

kobieta z niewydolnością oddechową, oddycha przez rurkę

Atropina – skutki uboczne

Jak każdy lek, tak i atropina może wywołać skutki uboczne. Im wyższa przyjęta dawka, tym większe nasilenie objawów niepożądanych. Po zażyciu atropiny mogą pojawić się: zaburzenia ze strony układu oddechowego, suchość w jamie ustnej oraz zmniejszenie wydzielania potu.

Przedawkowanie atropiny bądź spożycie jednej z roślin o jej wysokim stężeniu powoduje zatrucie, które objawia się pod postacią:

  • bólów i zawrotów głowy,
  • dezorientacji,
  • omamów,
  • zaczerwienienia twarzy,
  • zaburzeń pracy serca,
  • anafilakcja,
  • bezsenność,
  • nudności i wymiotów,
  • pokrzywki i wysypki skórnej.

Jako odtrutkę stosuje się fizostygminę, która powoduje wzrost stężenia acetylocholiny.

Bibliografia:

  1. „The Source-Synthesis- History and Use of Atropine”, The Journal of Academic Emergency Medicine”, 2014; 13: 2-3.
  2. Kevin McLendon, Charles V. Preuss, „Atropin”, StatPearls Publishing; 2020.
  3. Monika Ciechomska,”Maści czarownic, śmiertelne trucizny i serum prawdy: historia i wykorzystanie psychoaktywnych roślin z rodziny solanaceae”, Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Ścisłe, Nr 9 (2/2014).

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Zatwierdzono pierwszy lek na cukrzycę typu 1. To może być przełom w leczeniu

Pacjenci wciąż traktują antybiotyki jako panaceum na wszystko. Autentyczne historie z apteki przytacza farmaceutka / unsplash

Pacjenci wciąż traktują antybiotyki jako panaceum na wszystko. Autentyczne historie z apteki przytacza farmaceutka

Brain zaps, czyli wyładowania w mózgu. Mogą się pojawić, gdy odstawisz antydepresanty

Kobieta

W aptekach brakuje morfiny. Kilkadziesiąt tysięcy chorych pozostawionych z bólem

W tężni solankowej zadbasz o swoje zdrowie? Poznaj jej niezwykłe właściwości i zastosowanie

Kłucie w sercu – czego może być objawem?

Bajkalina – właściwości i zastosowanie wyciągu z tarczycy bajkalskiej w lekach i kosmetykach

Czym smarować rany przy odbycie? Skuteczne sposoby na hemoroidy

Czy lekarz może sprawdzić, czy wykupiłeś lek z recepty? Laura Krumpholz oraz Patrycja Pieszczek-Bober wyjaśniają / istock

Lekarz może sprawdzić, czy wykupiłeś lek z recepty? Laura Krumpholz oraz Patrycja Pieszczek-Bober wyjaśniają

Jest nowy wykaz leków zagrożonych brakiem dostępności. W aptekach może zabraknąć preparatów uspokajających i przeciwlękowych / pexels

W aptekach może zabraknąć leków uspokajających i przeciwlękowych. Jest nowy wykaz preparatów zagrożonych brakiem dostępności

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Polska badaczka opracowała nowy sposób

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Ważne osiągnięcie polskiej badaczki

„Choroby układu krążenia pozostają największym zagrożeniem życia u Polek”. Jak starzeje się serce kobiety, mówi kardiolożka Dobromiła Dzwonkowska

Nawłoć kanadyjska – tępić czy hodować? Właściwości, leczenie, zastosowanie

Kobieta

Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda

W aptekach brakuje antybiotyków - alarmują farmaceuci. Sprawdź, jakich leków nie kupisz

W aptekach brakuje antybiotyków – alarmują farmaceuci. Sprawdź, jakich leków nie kupisz

Kobieta

ADHD u dorosłych dwukrotnie zwiększa ryzyko zawału i udaru. Zaskakujące doniesienia naukowców

Nie ma leku i szczepionek na małpią ospę

W szpitalach nie ma leku dla chorych na małpią ospę, brakuje też szczepionek dla lekarzy. Rzecznik Praw Lekarza apeluje do ministra

Farmaceutka w aptece

Tego leku niedługo zabraknie w aptekach. Ucierpią osoby z migreną

„Szczepionka przeciw otyłości”? Niedługo będzie dostępna w Wielkiej Brytanii

„Szczepionka przeciw otyłości” niedługo będzie dostępna w Wielkiej Brytanii

Leki na półce aptece

GIF wycofał serię popularnej witaminy. Może stanowić poważne zagrożenie dla niemowląt

Kobieta bierze pigułkę

Zastrzyki insulinowe odejdą w zapomnienie? Naukowcy opracowali 'pigułkę na cukrzycę’

Kobieta

Stresujesz się? Oddychaj! Kasia Bem radzi, jak w prosty sposób się rozluźnić

Dlaczego powinniśmy oddychać przez nos? Jak robić to prawidłowo?

Dzięki niej ryzyko zgonu po zawale zmniejszy się o jedną trzecią. Innowacyjne odkrycie naukowców

×