Przejdź do treści

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Atropina / Paweł Szymański Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
4 rzeczy, które możesz zrobić przed wiosną, by wkroczyć w nią z nową energią
Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?
Padł rekord zakażeń. MZ odnotowało ponad 50 tys. przypadków zarażenia koronawirusem ubiegłej doby
„Sprzątanie może przyczyniać się do otyłości u dzieci” – alarmuje chemiczka Sylwia Panek
Nie wierzysz w skuteczność szczepień przeciwko COVID-19? „Możesz mieć depresję” – mówią naukowcy

Atropina to substancja o właściwościach zarówno leczniczych, jak i trujących. Krople z atropiną wykorzystuje się w diagnostyce okulistycznej i leczeniu zapalenia tęczówki, ale jej spożycie wpływa na różne układy człowieka, w tym na pracę serca, przewód pokarmowy i drogi oddechowe. Jako lek, atropina sprzedawana jest na receptę w ściśle określonych przypadkach. Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do poważnych skutków ubocznych.

Co to jest atropina?

Atropina, a dokładniej siarczan atropiny (Atropini sulfas) to związek organiczny z grupy alkaloidów tropanowych. Substacja ta w największej ilości znajduje się roślinach z rodzaju psiankowatych: pokrzyku wilczej jagodzie (Atropa Belladonna), bieluniu dziędzierzawie (Datura Stramonium), lulku czarnym (Hyoscyamus Niger) i lulecznicy odurzającej (Scopolia Carnolica).

Działanie roślin zawierających ten związek znano już w starożytności. Wykorzystywali je szamani podczas rytuałów; pojawiały się w wielu mitach i legendach o wieszczkach, a w średniowieczu uważano, że czarownice robiły z nich maści wywołujące wrażenie latania. Kobiety stosowały pokrzyk w celu poszerzenia źrenic i zwiększenia swojej atrakcyjności.

Do dziś atropina stosowana jest w medycynie, przede wszystkim pod postacią kropli do oczu. W zależności od użytej dawki, atropina posiada właściwości lecznicze, halucynogenne bądź trujące. Zjedzenie nawet niewielkiej ilości owoców pokrzyku wilczej jagody może doprowadzić do śmierci. Objawy zatrucia pojawiają się już po 30-60 minutach, dlatego kluczowe jest szybkie wezwanie pomocy.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Ruta Kowalska

Działanie atropiny

Działanie atropiny opiera się na blokowaniu pozazwojowych receptorów cholinergicznych (M1 i M2). Oznacza to, iż atropina działa jako antagonista acetylocholiny. Substancja ta:

  • blokuje receptory muskarynowe i powoduje rozkurcz mięśniówki gładkiej w obrębie drzewa oskrzelowego, przewodu pokarmowego i dróg moczowych,
  • prowadzi do zahamowania wydzielania potu, łez, śliny oraz spadku wydzielania śluzu w drogach oddechowych,
  • przyspiesza pracę serca – wpływa na rytm zatokowy, przewodnictwo zatokowo-przedsionkowe i przedsionkowo-komorowe,
  • rozkurcza zwieracz źrenicy i poraża akomodację oka,
  • działa nieznacznie znieczulająco, dlatego stosowana jest jako wprowadzenie do znieczulenia ogólnego,
  • blokuje przewodnictwo nerwowe, co prowadzi do powstania halucynacji.
Stenty w sercu - co to jest? Zabieg wszczepienia stentów

Atropina jako lek

Atropina jako lek stosowana jest pod trzema postaciami: jako roztwór do iniekcji, krople do oczu oraz tabletki drażowane. Atropinę siarczanu wstrzykuje się osobom z bradykardią zatokową i arytmią oraz podczas reanimacji krążeniowo-oddechowej. Substancja ta jest także odtrutką po spożyciu grzybów zawierających muskarynę. Doustnie atropinę podaje się w zaburzeniach przewodu pokarmowego (kolce żółciowej i nerkowej, zaparciach spastycznych) oraz w migrenowych bólach głowy, w połączeniu z innymi lekami.

Krople z atropiną wykorzystuje się w okulistyce, ponieważ rozszerzają źrenice, przeciwdziałając zrostom tęczówkowo-soczewkowym u osób z zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. Aplikuje się je do worka spojówkowego. Atropina – jak długo działa? Atropina zaczyna działać po około 30 minutach od podania, a efekt rozszerzenia źrenic utrzymuje się przez 8-14 dni. Widzenie po atropinie jest pogorszone, ponieważ dochodzi do porażenia akomodacji oka. Atropina dla dzieci stosowana jest w badaniu refrakcji oka oraz w innych badaniach diagnostycznych. Krople do oczu z atropiną dostępne są jedynie na receptę. Ich cena wynosi około 15 zł.

Jak stosować atropinę?

Dawkowanie atropiny ustala lekarz w odniesieniu do stanu klinicznego pacjenta. Przed operacją pacjentowi wstrzykuje się zazwyczaj od 0,3 do 0,6 mg atropiny na 30-60 minut przed rozpoczęciem zabiegu. Osobom z zatruciem pokarmowym wielokrotnie podaje się domięśniowo jeden lub dwa miligramy substancji. Z kolei w diagnostyce radiologicznej standardową dawką stosowaną w celu zwolnienia pasażu jelitowego jest 1 mg atropiny.

Podawanie atropiny dzieciom przygotowującym się do badania refrakcji oka jest następujące:

  • dzieciom do trzeciego roku życia podaje się jedną kroplę 0,25 proc. roztworu atropiny dwa razy dziennie przez pięć dni,
  • dzieciom od trzeciego do szóstego roku życia podaje się jedną kroplę 0,5 proc. roztworu atropiny dwa razy dziennie przez pięć dni,
  • dzieciom po szóstym roku życia podaje się jedną kroplę jednoprocentowego roztworu atropiny dwa razy dziennie przez trzy dni.

Leczenie zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego wymaga podawania do dwóch razy na dobę jednej kropli jednoprocentowego roztworu atropiny.

Zdrowie w doniczce. Dlaczego powinnaś mieć rośliny w domu?

Przeciwwskazania do stosowania atropiny

Atropina jest silnym lekiem, który powinien być zażywany ściśle z zaleceniami lekarza. Istnieją liczne przeciwwskazania do stosowania atropiny, w tym: refluksowe zapalenie przełyku, miastenia gravis i niedrożność porażenna jelit. Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania leku u chorych z chorobą niedokrwienną serca, zastoinową niewydolnością serca, tachykardią, nadciśnieniem tętniczym, jaskrą czy chorobą wrzodową żołądka.

Należy unikać stosowania atropiny w trakcie przeziębienia, ponieważ lek może spowodować wzrost temperatury ciała. Jak dotąd nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu atropiny na kobiety w ciąży, natomiast wiadomo, że substancja ta przenika przez łożysko i może powodować tachykardię u płodu. Leki zawierające atropinę mogą być stosowane w ciąży jedynie w przypadku, gdy korzyści odniesione z ich zażywania przeważają nad ewentualnym działaniem niepożądanym.

kobieta z niewydolnością oddechową, oddycha przez rurkę

Atropina – skutki uboczne

Jak każdy lek, tak i atropina może wywołać skutki uboczne. Im wyższa przyjęta dawka, tym większe nasilenie objawów niepożądanych. Po zażyciu atropiny mogą pojawić się: zaburzenia ze strony układu oddechowego, suchość w jamie ustnej oraz zmniejszenie wydzielania potu.

Przedawkowanie atropiny bądź spożycie jednej z roślin o jej wysokim stężeniu powoduje zatrucie, które objawia się pod postacią:

  • bólów i zawrotów głowy,
  • dezorientacji,
  • omamów,
  • zaczerwienienia twarzy,
  • zaburzeń pracy serca,
  • anafilakcja,
  • bezsenność,
  • nudności i wymiotów,
  • pokrzywki i wysypki skórnej.

Jako odtrutkę stosuje się fizostygminę, która powoduje wzrost stężenia acetylocholiny.

Bibliografia:

  1. „The Source-Synthesis- History and Use of Atropine”, The Journal of Academic Emergency Medicine”, 2014; 13: 2-3.
  2. Kevin McLendon, Charles V. Preuss, „Atropin”, StatPearls Publishing; 2020.
  3. Monika Ciechomska,”Maści czarownic, śmiertelne trucizny i serum prawdy: historia i wykorzystanie psychoaktywnych roślin z rodziny solanaceae”, Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Ścisłe, Nr 9 (2/2014).

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Hepatomegalia – przyczyny, objawy i leczenie powiększonej wątroby

Karboksyhemoglobina – badanie i interpretacja wyniku, objawy zatrucia tlenkiem węgla

Stenty w sercu - co to jest? Zabieg wszczepienia stentów

Nie lekceważ tych objawów. To może być serce

Masaż serca, czyli jak podczas przerwy śniadaniowej uratować życie, nie męcząc się przy tym

Sala operacyjna

Przeszczepiono serce świni człowiekowi. To pierwszy taki przypadek w historii!

Serce: 5 sygnałów ostrzegawczych

W 2022 r. ponad 500 leków podrożeje. Podwyżki odczują m.in. osoby leczące się na cukrzycę

W 2022 r. ponad 500 leków podrożeje. Podwyżki odczują m.in. osoby chorujące na cukrzycę

Zaburzenia rytmu serca (arytmia) – objawy, przyczyny, leki

Bąblowica – objawy i leczenie zarażenia tasiemcem

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta /fot. archiwum własne

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada jakie ćwiczenia mogą być pomocne

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada, jakie ćwiczenia mogą być pomocne

Wszystko, co chcesz wiedzieć o antybiotykach, a być może nie miałaś, kogo zapytać - wyjaśnia lek. Małgorzata Stefańska

Wszystko, co chcesz wiedzieć o antybiotykach, a być może nie miałaś kogo zapytać – wyjaśnia lek. Małgorzata Stefańska

Kobieta z zawałem serca podtrzymuje się ogrodzenia

Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc w zawale serca

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Psychodeliki na depresję? „To największy postęp w leczeniu depresji od czasów Prozacu”

Lekarz pokazuje na rentgen i tłumaczy pacjentce przyczyny zapalenia płuc

Zapalenie płuc – czym jest, jakie są jego objawy i sposoby leczenia?

Jak oddychać? Proste ćwiczenie czyni cuda

Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Tabletki na dłoni

Pierwszy lek na COVID-19 będzie dostępny w Polsce od połowy grudnia

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

Pfizer: Nasz lek chroni przed ciężkim przebiegiem w 89 proc.

Pfizer: Nasz lek chroni przed ciężkim przebiegiem COVID-19 w 89 proc.

Fluwoksamina obniża śmiertelność przy COVID-19

Niedrogi antydepresant skuteczny w walce z COVID-19. Zmniejsza ryzyko hospitalizacji

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

5 błędów, które popełniają mężczyźni podczas seksu

×